II SA/Wa 2413/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , Ewa Kielak, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]

Pismem z [...] marca 2018 r. [...] (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: "GIODO", "organ"), podnosząc, że Miejski Urząd Pracy w [...] (dalej: "MUP", "uczestnik postępowania") w dokumencie pod nazwą "Karta Rejestracyjna Poszukującego Pracy" (dalej: "karta rejestracyjna") z [...] września 2016 r., przetwarza - bez zgody skarżącego – jego dane zamieszczone w pozycjach nr 8, nr 9 i nr 13 karty rejestracyjnej, które są nieprawdziwe oraz pozyskane wbrew przepisom rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1299; dalej: "rozporządzenie"). Skarżący zażądał niezwłocznego usunięcia ww. danych, a także ukarania osób odpowiedzialnych za ich nielegalne zebranie i przetwarzanie. W toku postępowania, zainicjowanego opisanym wyżej wnioskiem, organ ustalił, że dane osobowe skarżącego były przetwarzane w formie papierowej i elektronicznej - w systemie [...] w związku z jego rejestracją jako osoby poszukującej pracy. W piśmie z [...] sierpnia 2018 r. uczestnik postępowania wyjaśnił, że oprogramowanie aplikacyjne [...] wspomaga realizację zadań urzędów pracy w zakresie ewidencji i aktywizacji osób bezrobotnych. Pozycja nr 8 karty rejestracyjnej dotycząca stanu cywilnego jest polem wymaganym. Pozycja nr 9 karty rejestracyjnej – zawierająca informację o liczbie dzieci na utrzymaniu - to pole typu liczbowego (Integer) i nie pozwala na adnotację typu: "nie dotyczy" lub "brak danych". Pozostawienie miejsca "wolnego" z uwagi na niewpisanie liczby dzieci, powoduje pominięcie sprawdzenia tego pola przez system. Jednocześnie MUP zaznaczył, iż przepisy rozporządzenia nie wymagają przekazywania urzędowi pracy przez osobę poszukują pracy danych odnośnie stanu cywilnego oraz liczby dzieci. Skarżący samodzielnie wypełniał kartę rejestracyjną w wersji papierowej. Natomiast do systemu rejestracji elektronicznej [...] dane osobowe skarżącego wprowadził pracownik MUP. Odnosząc się do zarzutu przetwarzania danych osobowych skarżącego dotyczących informacji o posiadanym prawie jazdy w pozycji nr 13 karty rejestracyjnej, uczestnik postępowania wskazał, że skarżący w zależności od własnych potrzeb podaje sprzeczne informacje. I tak [...] lutego 2010 r. podczas rejestracji wpisał, iż posiada prawo jazdy kategorii D. Fakt ten potwierdził w piśmie z [...] lutego 2017 r., w którym zwrócił się do MUP o skierowanie go na kurs doszkalający w zakresie prawa jazdy kategorii D, ponieważ ok. 10 lat temu ukończył kurs podstawowy na prawo jazdy kategorii D i zdał egzamin państwowy. Z kolei w skardze do GIODO z [...] marca 2018 r. skarżący stwierdził, że na dzień rejestracji nie posiadał już prawa jazdy kategorii D. Uczestnik postępowania zaakcentował także, że w karcie rejestracyjnej z [...] marca 2017 r. skarżący nie wskazał na okoliczność posiadania ww. prawa jazdy. Pismem z [...]marca 2017 r. MUP poinformował skarżącego o pozytywnym rozpatrzeniu jego żądania usunięcia danych osobowych w zakresie stanu cywilnego oraz liczby dzieci na utrzymaniu. W piśmie z [...] października 2018 r. uczestnik postępowania podkreślił, że dane skarżącego zawarte w pozycji nr 13 karty rejestracyjnej (w tym jej elektronicznej wersji) aktualnie przetwarza wyłącznie w celu archiwalnym i statystycznym w związku z wyrejestrowaniem skarżącego na jego wniosek. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ"), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.; dalej: "u.o.d.o. z 2018 r.") w zw. z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.; dalej: "u.o.d.o. z 1997 r.") oraz art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 57 ust. 1 lit. a) i f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2; dalej: "RODO"), odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego (zawartego w jego skardze z [...] marca 2018 r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes UODO, powołując się na art. 33 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1409; dalej: "u.p.z."), a także przepisy § 2 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz § 5 rozporządzenia, uznał, że skarżący – przy wypełnianiu karty rejestracyjnej - nie był zobowiązany do podania informacji dotyczących stanu cywilnego oraz liczby dzieci, określonych odpowiednio w pozycjach 8 i 9 karty rejestracyjnej. Początkowo dane skarżącego w ww. zakresie były wpisane do systemu [...] i widniały w nim pomimo braku podania tych danych w wersji papierowej karty rejestracyjnej. Jednak ostatecznie uczestnik postępowania dokonał usunięcia nieprawdziwych danych, błędnie wpisanych do systemu. Natomiast zarzut niezasadnego przetwarzania przez MUP informacji w zakresie posiadania przez skarżącego prawa jazdy kategorii D, organ ocenił jako bezpodstawny, bo nieznajdujący odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii D skarżący bowiem nabył w związku ze skierowaniem go na kurs doszkalający właśnie przez uczestnika postępowania. Zatem przetwarzanie danych osobowych w tym zakresie pozwala uniknąć sytuacji, w której dana osoba jest kilkukrotnie wysyłana na ten sam kurs, jak również pozwala na racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Prezes UODO zaakcentował, iż od momentu wyrejestrowania skarżącego z ewidencji osób poszukujących pracy (na jego prośbę), przetwarzanie danych osobowych skarżącego przez MUP odbywa się w celu archiwalnym, co jest zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2018, poz. 217 ze zm.), a także w celach statystycznych, co uzasadnia art. 9 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 u.p.z. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, skarżący podniósł, że jego skarga do organu dotyczyła wyłącznie wpisów zawartych w karcie rejestracyjnej z [...] września 2016 r. W ww. dacie skarżący nie legitymował się uprawnieniem w postaci prawa jazdy kategorii D, a utrwalona w wersji elektronicznej karty rejestracyjnej informacja na ten temat była nieprawdziwa i powinna zostać usunięta. Podkreślił, iż ok. 15 lat temu ukończył kurs na prawo jazdy kategorii D, ale ukończenie kursu nie oznacza posiadania uprawnień zawodowych. Być może w 2010 r. skarżący posiadał takie uprawnienia, nie pamięta dokładnej daty ich utraty, ale na dzień [...] września 2016 r. ich nie posiadał. Natomiast musiał podpisać kartę rejestracyjną, bo taki był warunek rejestracji w ewidencji osób poszukujących pracy. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 160 ust. 1 i 2 u.o.d.o. z 2018 r. w zw. z art. 22 u.o.d.o. z 1997 r. oraz art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 57 ust. 1 lit. a) i lit. f) RODO, Prezes UODO utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ stwierdził, że wniosek skarżącego w zakresie stanu cywilnego oraz liczby dzieci został przez uczestnika postępowania uwzględniony. Natomiast w kwestii przetwarzania przez MUP danych osobowych skarżącego, pozyskanych w ramach procedury rejestracji w charakterze poszukującego pracy w dniu [...] września 2016 r., w zakresie dotyczącym posiadania przez niego prawa jazdy kategorii D, Prezes UODO - wobec sprzecznych deklaracji skarżącego - nie znalazł podstaw do zakwestionowania poprawności tej informacji. Zaakcentował, iż skarżący nie podważa dopuszczalności przetwarzania informacji o odbytych kursach czy uzyskanych uprawnieniach, lecz poprawność tej konkretnej informacji, gdyż wedle stanu na dzień jej utrwalenia, nie była ona prawdziwa. W ocenie organu, pozyskanie i dalsze przetwarzanie przez uczestnika postępowania ww. danych (objętych pozycją nr 13 karty rejestracyjnej) jest zasadne nie tylko z punktu widzenia informacji na temat kwalifikacji skarżącego, ale również w kontekście zapobieżenia ponownemu skierowaniu tej samej osoby na ten sam kurs, a tym samym racjonalnego gospodarowania publicznym środkami. Adnotacja zamieszczona na wydruku danych wprowadzonych do systemu na podstawie formularza wypełnionego przez skarżącego [...] września 2016 r., wydaje się wskazywać, że potwierdza on poprawność utrwalonych w podany sposób informacji na swój temat. Jednocześnie Prezes UODO zwrócił uwagę na wyłącznie historyczny walor ww. informacji w związku z wyrejestrowaniem się skarżącego z prowadzonej przez MUP ewidencji. Za uzasadnione (przepisami art. 6 ust. 1 ww. ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, a także art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.) uznał przetwarzanie tych danych w celach archiwalnych i statystycznych. Powyższa decyzja organu z [...] sierpnia 2019 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, iż podczas rejestracji podał fakt ukończenia kursu na prawo jazdy kategorii D, a nie posiadania uprawnień w tym zakresie. Prezes UODO myli te dwa różne pojęcia. Aby posiadać uprawnienie zawodowe, należy spełnić cały szereg innych dodatkowych (oprócz ukończenia kursu) warunków, których skarżący w dacie rejestracji nie spełniał. Został jednak zmuszony do podpisania "sfałszowanej" przez MUP karty rejestracyjnej, gdyż był to warunek rejestracji w ewidencji osób poszukujących pracy. Skarżący wytknął też decyzjom, wydanym przez organowi w niniejszej sprawie, brak zwięzłości oraz niezrozumiałą dla "szarego człowieka" treść. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 6 sierpnia 2020 r. skarżący (reprezentowany przez adwokata z urzędu) wskazał, że rejestrując się w 2019 r., w ewidencji figurowała informacja o posiadanych przez niego kwalifikacjach do prowadzenia pojazdów kategorii D. Zarówno [...] lutego 2019 r., jak i [...] września 2019 r. taka informacja pojawiała się w pkt 13 elektronicznej karty rejestracyjnej. Natomiast [...] listopada 2019 r. pkt 13 karty elektronicznej był nieuzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa UODO z [...] kwietnia 2019 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podnieść należy, że z dniem 25 maja 2018 r. weszła w życie u.o.d.o. z 2018 r., na mocy której Biuro GIODO stało się Urzędem Ochrony Danych Osobowych, a postępowania prowadzone przez GIODO, wszczęte i niezakończone przed 25 maja 2018 r. prowadzone są przez Prezesa UODO na podstawie u.o.d.o. z 1997 r. zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. W myśl art. 160 ust. 1 - 3 u.o.d.o. z 2018 r., wszelkie czynności podjęte przez GIODO przed 25 maja 2018 r. pozostają skuteczne. Również od 25 maja 2018 r. przepisy RODO wiążą w całości Polskę – jako państwo członkowskie, mając bezpośrednie zastosowanie (art. 99 ust. 1 i ust. 2 RODO). Prezes UODO jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych i organem nadzorczym w rozumieniu RODO (art. 34 ust. 1 i ust. 2 u.o.d.o. z 2018 r.) . W konsekwencji powyższych regulacji prawnych, do spraw rozstrzyganych przez Prezesa UODO, wszczętych przed 25 maja 2018 r., w zakresie prawa materialnego znajdują zastosowanie przepisy RODO, a w zakresie proceduralnym - przepisy u.o.d.o. z 1997 r. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 lit. c) RODO, przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. Przepis art. 33 ust. 1 u.p.z. stanowi, że powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. W myśl art. 33 ust. 2 u.p.z. rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. Wedle przepisów obowiązującego do 15 kwietnia 2020 r. rozporządzenia, w celu dokonania rejestracji osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako poszukujący pracy: 1) zgłasza się do wybranego albo wybranych powiatowych urzędów pracy albo 2) wypełnia wniosek o dokonanie rejestracji za pośrednictwem formularza elektronicznego, dostępnego na stronie internetowej ministra właściwego do spraw pracy, w Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw pracy lub za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Jak wynika z § 5 ust. 7 w związku z § 5 ust. 6 pkt 1-6 i pkt 9-22 rozporządzenia, osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako poszukujący pracy w trybie określonym w § 2 ust. 1 pkt 1, przekazuje pracownikowi powiatowego urzędu pracy w trakcie rejestracji (m.in.) następujące dane: wykształcenie (pkt 10); ukończone szkoły (pkt 11); zawody wyuczone, zawody wykonywane, kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz zawód, w którym osoba ta chciałaby pracować i ma ku temu odpowiednie kompetencje i kwalifikacje potwierdzone stosownymi dokumentami lub udokumentowaną ciągłość pracy w okresie minimum 6 miesięcy (pkt 12); posiadane uprawnienia zawodowe (pkt 14). Natomiast – w przeciwieństwie do osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny – osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako poszukujący pracy nie jest zobowiązana do podania stanu cywilnego oraz liczby dzieci na utrzymaniu (vide § 5 ust. 6 pkt 7 i pkt 8 rozporządzenia). Zatem prawidłowo organ wskazał, iż rejestrując się w ewidencji osób poszukujących pracy, skarżący nie miał obowiązku wpisywania ww. danych. Pismem z [...] marca 2017 r. MUP poinformował skarżącego o usunięciu ww. danych osobowych. Okoliczność ta najwyraźniej umknęła skarżącemu, skoro w skierowanej do GIODO skardze z [...] marca 2018 r. domagał się usunięcia danych zawartych nie tylko w rubryce nr 13 karty rejestracyjnej (specjalne uprawnienia zawodowe), ale również w rubryce nr 8 (stan cywilny) i w rubryce nr 9 (liczba dzieci na utrzymaniu). Natomiast nie można podzielić stanowiska organu w kwestii zasadności przetwarzania danych osobowych skarżącego ujętych w rubryce nr 13 karty rejestracyjnej. Poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne nie znajdują potwierdzenia w aktach administracyjnych sprawy. Z akt tych wynika, że [...] września 2016 r. skarżący, wypełniając odręcznie kartę rejestracyjną, nie wypełnił jej rubryki nr 13. Jednakże w wersji elektronicznej (sporządzonej w systemie [...] przez pracownika uczestnika postępowania) przedmiotowa rubryka została wypełniona poprzez wpisanie w niej kwalifikacji w postaci prawa jazdy kategorii D. W toku postępowania administracyjnego, jak również przed tut. Sądem skarżący konsekwentnie przyznawał, że kiedyś (przez ponad 10 laty) był wysłany na kurs podstawowy celem dobycia uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D. Kurs taki odbył, a następnie uzyskał prawo jazdy kategorii D, ale je utracił i rejestrując się w ewidencji osób poszukujących pracy w dniu [...] września 2019 r. z całą pewnością ich nie posiadał. Trafnie skarżący zwraca uwagę, że należy odróżnić pojęcie "odbycia kursu przygotowującego do zdobycia uprawnień czy kwalifikacji" od "zdobycia uprawnień czy kwalifikacji". Rubryka nr 13 karty rejestracyjnej obejmuje specjalne uprawnienia zawodowe, a nie ukończone kursy. Ponadto organ winien zweryfikować, czy skarżący faktycznie został wyrejestrowany z ewidencji, czy też nadal w niej figuruje. W przypadku ustalenia, że skarżący widnieje w ewidencji osób poszukujących pracy, należy mieć na względzie, że błędnie wypełniona rubryka nr 13 karty rejestracyjnej, skutkować będzie składaniem skarżącemu ofert pracy nieadekwatnych do aktualnie posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych. Argumentacja Prezesa UODO dotycząca zasadności przetwarzania danych z rubryki 13 karty rejestracyjnej w celach archiwalnych i statystycznych byłaby uprawniona po pierwsze wówczas, gdyby rzeczywiście skarżący został wyrejestrowany z ewidencji, a po wtóre, gdyby nazwa ww. rubryki brzmiała "ukończone kursy zawodowe", a nie "specjalne uprawnienia zawodowe". Ponownie rozpatrując sprawę, organ dokona pełnych i niebudzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego w zakresie przetwarzania danych osobowych skarżącego w zakresie treści rubryki nr 13 karty rejestracyjnej, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Oceniając wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, Prezes UODO powoła w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, wskaże przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zważy przy tym, że decyzja nie może pozostawiać wątpliwości, co do zasadności przesłanek, którymi się kierował, załatwiając sprawę w określony sposób (art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.