II SA/Wa 2403/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej oraz ustalenie grupy inwalidzkiej postanawia: odrzucić skargę.

W dniu [...] maja 2023 r. J. G. (dalej: "skarżący") został skierowany przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. w celu ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej oraz ustalenie grupy inwalidzkiej. W ww. skierowaniu jako datę zwolnienia skarżącego ze służby podano [...] października 2022 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w S.(dalej: "RKL") orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] orzekła, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria "N". Jednocześnie RKL stwierdziła, że skarżącego zalicza się trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia (data powstania inwalidztwa [...] czerwca 2023 r.) Ponadto stwierdziła, że skarżący jest zdolny do pracy. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (dalej: "CWKL") orzeczeniem z dnia [...] września 2023 r. nr [...]utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy wniesiona skarga jest dopuszczalna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg i sprzeciwów na akty, czynności, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, określone w art. 3 § 2 i 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wniesioną przez J. G. skargę należy uznać za niedopuszczalną. Przedmiotem skargi jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej oraz ustalenie grupy inwalidzkiej. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2021 r., poz. 1013 ze zm.), wojskowe komisje lekarskie orzekają o: 1) zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej; 2) zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzajach wojsk i służb, a także na poszczególnych stanowiskach służbowych i poza granicami państwa oraz o zdolności do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami; 3) uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku lub choroby; 4) związku choroby i ułomności ze szczególnymi właściwościami lub warunkami czynnej służby wojskowej, służby w SKW i SWW lub zasadniczej służby wojskowej w jednostkach organizacyjnych obrony cywilnej albo z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny, a także z zatrudnieniem w miejscach, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych; 5) związku śmierci z czynną służbą wojskową, ze służbą w SKW i SWW albo z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny; 6) inwalidztwie, niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji; 7) związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową albo ze służbą w SKW i SWW; 8) potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby lub zwolnienia ze służby. Podlegają one zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji, wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzecznictwo sądów administracyjnym jednoznacznie stoi na stanowisku, że do zakresu kognicji sądów administracyjnych nie należy rozpatrywanie skarg na orzeczenia komisji lekarskich stwierdzających związek choroby lub inwalidztwa ze służbą (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, Państwo i Prawo 2000/5 s. 114, postanowienie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/100, ONSA 2001/2/47). Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 108/17). Skarżący uczynił przedmiotem skargi do WSA w Warszawie orzeczenie CWKL z dnia [...] września 2023 r. nr [...], które należy do drugiej spośród ww. grup orzeczeń wojskowych komisji lekarskich. Orzeczenie to nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby na zajmowanym stanowisku ani kandydata, ani funkcjonariusza. Skarżący nie został poddany badaniu, jako kandydat do służby, ani jako funkcjonariusz pełniący służbę, bowiem jest byłym funkcjonariuszem, zwolnionym ze służby w dniu [...] października 2022 r. Zaskarżone orzeczenie nie stanowi więc orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby, ale w przedmiocie inwalidztwa, które nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że zaskarżony akt nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby wojskowej bądź samej zdolności do służby wojskowej, lecz kwestii ustalenia uszczerbku na zdrowiu dla celów rentowych. Orzeczenia w przedmiocie ustalenia związku stanu zdrowia ze służbą wojskową, jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, podlegają kognicji sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniach o świadczenia przysługujące z tego tytułu, tj. odszkodowania, renty, emerytury. Sąd administracyjny nie jest więc właściwy do rozpoznania skargi na orzeczenie w tym przedmiocie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 października 1999r. sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000r. sygn. akt OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 165/18 i przywołane tam orzecznictwo – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.