II SA/Wa 24/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów stacjonarnych II stopnia uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą

Uczelniana Komisja Rekrutacyjna na Uniwersytecie [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...], którą to decyzją odmówiono J.B. przyjęcia na I rok studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku "[...]" na Wydziale [...] w roku akademickim 2015/2016 na Uniwersytecie [...]. W motywach uzasadnienia podano, że w postępowaniu kwalifikacyjnym J.B. otrzymał 775 pkt, co pozwoliło zakwalifikować go na studia. Jednocześnie wskazano, że J.B. nie dostarczył dokumentu potwierdzającego uzyskanie dyplomu uprawniającego do podjęcia studiów wyższych. Wyjaśniono, że złożone przez kandydata dokumenty dowodzą, że do połowy 1991 r. zdał egzaminy wymagane na kierunku "[...]" Uniwersytetu [...] w [...], z wyłączeniem egzaminu dyplomowego. Brak złożenia pracy dyplomowej i zdania egzaminu dyplomowego oznacza, że ukończył on studia prawie 20 lat temu, ale z U[...] agi na różnice programowe nie jest możliwe przywrócenie J.B. w prawach studenta. Organ wyjaśnił, że jedyną drogą rozpoczęcia kształcenia na Uniwersytecie [...] jest wzięcie udziału w rekrutacji otwartej i po przyjęciu na I rok studiów I stopnia ubieganie się o uznanie przedmiotów lub okresu studiów na podstawie zaliczeń wcześniej uzyskanych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.B. do tutejszego Sądu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyjęciu na I rok studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku "[...]". Nadto wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Senatu U[...] nr [...] w zakresie regulacji, zawartej w § 31 ust. 2 tejże uchwały w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Skarżący podniósł, że złożył wszystkie wymagane dokumenty, zgodnie z treścią art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i treścią § 13 ust. 1 pkt 4 uchwały Senatu U[...] nr [...] z [...] maja 2014 r. Twierdził, że brzmienie § 31 ust. 2 uchwały Senatu o treści "decyzja o przyjęciu kandydata na studia drugiego stopnia podejmowana jest po dostarczeniu dyplomu ukończenia studiów wyższych" jest niezgodna z § 13 ust. 1 pkt 4 uchwały Senatu U[...] nr [...], gdyż pomija możliwość złożenia dokumentu równorzędnego do dyplomu ukończenia studiów I stopnia. Skarżący podnosił, że sam fakt powołania się w decyzjach na § 13 ust. 1 pkt 4 uchwały Senatu U[...] nr [...] , który jest niezgodny z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji. Skarżący zarzucił, że organy nie dokonały oceny równorzędności absolutorium udzielonego przez Wydział [...] Uniwersytetu [...] po zakończeniu jednolitych studiów magisterskich na kierunku "[...] " oraz wpisu na IV rok studiów, z dyplomem licencjata wydawanym po ukończeniu 3 lat studiów. Nadto, że organ II instancji nie odniósł się do istoty sporu, dotyczącego wykładni terminu "równorzędny", zawartego w § 13 ust. 1 pkt 4 uchwały Senaty nr [...] w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. W konkluzji skarżący stwierdził, że skoro posiada absolutorium potwierdzające ukończenie studiów na kierunku "[...] ", to Komisja Rekrutacyjna - biorąc pod uwagę reformę systemu edukacji, wprowadzenie dwustopniowej organizacji studiów wyższych - winna uznać w procesie rekrutacyjnym, że skarżący posiada tytuł równoważny licencjatowi. Wskazał, że przyjęcie odmiennej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy prowadziłoby do sytuacji, w której osoby studiujące w tym samym czasie co skarżący, które ukończyły taki sam etap kształcenia, lecz w ramach systemu dwustopniowego, posiadałyby większe prawa, co jest nie do zaakceptowania w świetle przepisów Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał na przewidziany przez uchwałę rekrutacyjną wymóg dostarczenia przez kandydata na studia II stopnia dyplomu ukończenia studiów I stopnia. Podniósł, że skoro skarżący nie złożył dyplomu wskazującego na posiadanie przez niego tytułu magistra, licencjata, inżyniera bądź równorzędnego, nie mógł być dopuszczony do odbywania studiów II stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Sąd nie jest związany zarzutami skargi rozstrzygając w granicach danej sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący zakwestionował decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] w [...]. Do decyzji tych zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Poza sporem pozostaje, że decyzja organu II instancji została podpisana tylko przez jednego z jej członków – Przewodniczącego - prof. dr hab. M.K. W ocenie Sądu, podpisanie decyzji tylko przez jednego z jej członków – Przewodniczącego, było nieprawidłowe. Decyzja administracyjna, która jest wydana przez organ kolegialny stanowi wyraz woli członków zespołu osób fizycznych składu orzekającego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się znaczenie prawidłowego podpisu decyzji, jako czynnika istotnego i koniecznego. Niewątpliwie więc, wydane w niniejszej sprawie orzeczenie Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej ds. Odwołań było dotknięte istotną wadliwością, a mianowicie brakiem koniecznego i podstawowego składnika decyzji organu kolegialnego, jakim są podpisy wszystkich jego członków. Brak ten stanowi nie tylko wadę decyzji, ale powoduje również, że traci ona charakter rozstrzygnięcia administracyjnego, będącego przejawem woli członków składu orzekającego. Nie można bowiem uznać, aby takie orzeczenie mogło stanowić wyraz woli organu kolegialnego. W takiej też sytuacji, nie można przyjąć, że mamy do czynienia z rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej przez organ kolegialny. Podobnie nie sposób przyjąć, że doszło do załatwienia sprawy przez organ kolegialny w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie została naruszona podstawowa zasada postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z przepisem art. 15 kpa – postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że ta sama sprawa winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta przez dwa organy (po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie przez organ w drugiej instancji). Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną, ustanowioną w art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi: "Każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że jej celem jest zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy (tj. stronie), prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia (skontrolowania) prawidłowości orzeczenia (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., SK 29/99, publ. OTK 2000, nr 4, poz. 110). Ustanowiona w Konstytucji zasada dwuinstancyjności jest realizowana w postępowaniu administracyjnym poprzez jej wyrażenie w art. 15 kpa. Zgodnie z tą zasadą, każda sprawa administracyjna, która jest rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Ogólnie można zaś przyjąć, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Także w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że istota dwuinstancyjności polega nie tylko na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, lecz także na rozpoznaniu jej przez dwa organy. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 721/92, publ. ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga bowiem podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez dwa różne organy. Przywołane wyżej poglądy doktryny prawa oraz judykatury jednoznacznie wskazują, że zachowanie zasady dwuinstancyjności warunkowane jest rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez dwa organy różnych stopni. W okolicznościach niniejszej sprawy i w świetle poczynionych wcześniej rozważań nie można uznać, aby ten warunek został spełniony. Rodzaj wadliwości, którą zostało dotknięte orzeczenie organu odwoławczego powoduje, że nie można uznać, aby doszło do rozstrzygnięcia i rozpoznania sprawy administracyjnej przez organ kolegialny (brak przejawu woli członków składu orzekającego). Zaskarżona decyzja, będąca przedmiotem kontroli sądowej, rozstrzygająca w takiej sytuacji, co do istoty sprawy, musi być uznana za wadliwą. Tym bardziej, że zaskarżona decyzja, tak samo jak utrzymane przez nią w mocy rozstrzygnięcie wydziałowej komisji rekrutacyjnej, orzekła również o nieprzyjęciu skarżącego w poczet studentów studiów II stopnia U[...] . W pełni zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż organ całkowicie pominął fakt, iż skarżący posiada absolutorium potwierdzające ukończenie studiów na kierunku "[...] " na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Organ nawet nie podjął próby oceny istoty sprawy, a mianowicie zaniechał dokonania wykładni sformułowania "równorzędny", o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 4 uchwały Senatu U[...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Brak jakiegokolwiek odniesienia się do uzyskanego przez skarżącego absolutorium i poprzestanie wyłącznie na wykładni językowej, z pominięciem wykładni celowościowej i systemowej, czyni również zaskarżoną decyzję wadliwą. W żaden sposób nie można założyć (a tak przyjęły to organy), że racjonalny ustawodawca osobie z uzyskanym absolutorium na kierunku "[...] " zamyka drogę do studiów II stopnia (policencjackich). Oczywistym i logicznym jest, że ukończenie przez skarżącego studiów na Uniwersytecie [...] na Wydziale [...] nie może zostać unicestwione poprzez uznanie, że brak uzyskania dyplomu zamyka skarżącemu drogę do studiów II stopnia. Ocena organu, iż skarżący powinien zacząć edukację od początku, tj. od I roku studiów I stopnia i ewentualnie ubiegać się o zaliczenia przedmiotów zaliczonych wcześniej na Uniwersytecie [...], kłóci się nie tylko z zasadami logiki i celowości, ale też z zasadą racjonalnego gospodarowania i wydatkowania środkami publicznymi, które Skarb Państwa przeznacza na edukację. Nadużyciem prawa wydaje się być autonomiczna decyzja Uczelni, polegająca de facto na zmuszaniu studenta, który uzyskał absolutorium na Uniwersytecie [...] na Wydziale [...] do ponownego rozpoczynania studiów od początku na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Po to racjonalny ustawodawca pozostawił senatowi uczelni autonomię między innymi w sprawach ustalenia warunków i trybu rekrutacji, by bez nadmiernego formalizmu, racjonalnie określał zasady rekrutacji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni zaprezentowaną wyżej ocenę w zakresie standardów i wymogów podpisywania decyzji przez członków organów kolegialnych, nadto ponownie rozważy i oceni istotę problemu, a mianowicie kwestię równorzędności absolutorium z uprawnieniami licencjackimi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.