II SA/Wa 2261/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę.

J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2018 r. (nr [...]), którą organ działając na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.) odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW decyzją z [...] maja 2017 r. wydaną na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy ponownie ustalił skarżącemu wysokość emerytury, natomiast decyzją z [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 22a w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ponownie ustalił J. M. wysokość renty inwalidzkiej (pobiera emeryturę jako świadczenie korzystniejsze). J. M. w dniu 15 października 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o wyłączenie wobec niego art. 15c o art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy na podstawie art. 8a tej ustawy i w konsekwencji ustalenie prawa do świadczenia w oparciu o art. 15 ustawy. Wnioskodawca podał, że od [...] marca 1979r. do [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę w Wydziale [...], a następnie [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], na stanowisku specjalisty. Powierzone mu obowiązki wykonywał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, służył wyłącznie ojczyźnie, nikogo nie prześladował. W 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez Centralną Komisję Weryfikacyjną i w dniu [...] lutego 1990 r. został przyjęty do Komendy Rejonowej Policji w [...] (początkowo w Wydziale [...] a następnie Kryminalnym). Następnie pełnił służbę w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...], gdzie uczestniczył w tworzeniu Wydziału ds. [...]. Skarżący dodał, że odpowiadał za współpracę w rejonie przygranicznym z policją czeską i niemiecką, współprowadził grupę [...] powołaną przez [...] A. R. gdzie m. in. doprowadził do rozbicia kilku zorganizowanych grup przestępczych. J. M. podkreślił, że doprowadził do aresztowania kilku członków Grupy [...], zlikwidował wytwórnie amfetaminy w [...] k. [...] oraz największą grupę złodziei samochodów w Europie. W konkluzji stwierdził, że wykonywał służbę z narażeniem zdrowia i życia, o czym świadczą wydarzenia z 1997 r., z 1998 r. i z 2000 r. opisane we wniosku. Został zwolniony z Policji w dniu [...] lutego 2004 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w formacjach wymienionych w tym przepisie), ze względu na : 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Z tego wynika, zdaniem organu, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego (oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa oraz proporcjonalnie do okresu całości służby byłego funkcjonariusza) i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie są dostateczną podstawą do wyłączenia wobec byłego funkcjonariusza przepisów regulujących zasady wyliczenia świadczenia (emerytury, renty inwalidzkiej, renty rodzinnej) w obniżonej wysokości. Uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnieciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, w oparciu o pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 20 kwietnia 2017 r. informujące o przebiegu służby skarżącego i Komendanta Głównego Policji z 26 marca 2018 r. dotyczące przebiegu służby funkcjonariusza oraz jego akt osobowych stwierdził, że J. M. od [...] marca 1979 r. do [...] stycznia 1990 r. (a więc przez 10 lat i 11 miesięcy) pełnił służbę na rzez totalitarnego państwa. Ze służby został zwolniony w dniu [...] lutego 2004 r., po 24 latach, 11 miesiącach i 27 dniach. W ocenie organu okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa (zarówno w ujęciu bezwzględnym jak i proporcjonalnym tj. w stosunku do całego okresu jego służby) nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ dodał, że z informacji uzyskanych w toku postępowania wynika, że J. M. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., niemniej jednak nie ma podstaw do przyjęcia, że wykonywał te obowiązki z narażeniem zdrowia i życia, rozumianych jako rzeczywiste wyjątkowe następstwo służby a nie tylko ryzyko wpisane w pełnienie tej służby. J. M. w skardze na tę decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że organ pominął jego oświadczenie, że "służył własnej ojczyźnie a nie na rzecz państwa totalitarnego". Minister nie wziął również pod uwagę, że przez ponad 14 lat pełnił służbę w Komendzie Wojewódzkiej Policji i Centralnym Biurze Śledczym, gdzie osiągał znaczne sukcesy, pracując średnio 16 godzin dziennie, natomiast w Służbie Bezpieczeństwa wykonywał pracę, która aktualnie wykonuje Centralne Biuro Śledcze. Skarżący dodał, że z pisma [...] Dyrektora [...] Komendy Głównej Policji z 26 marca 2018 r. wynika, że "w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających wprost (jego) udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji". Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie są sporne - wynika z nich, że skarżący pełnił służbę (początkowo w SB, potem Policji ) od [...] marca 1979 r. do [...] lutego 2004 r. a więc przez okres prawie 25 lat, przy czym przez 10 lat i 11 miesięcy była to służba, o której mowa w art. 13b ustawy tj. na rzecz totalitarnego państwa. Trzeba dodać, że w ocenie organu po 12 września 1989 r. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał powierzone mu obowiązki, niemniej nie ma podstaw do stwierdzenia, że służbę wykonywał z narażeniem zdrowia i życia. W oparciu o te ustalenia organ uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. dotyczących ustalania emerytury (renty inwalidzkiej, renty rodzinnej) dla funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 15, art. 22 i art. 24a (skarżący ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, pobiera emeryturę jako świadczenie korzystniejsze). Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Sąd podziela zapatrywanie organu co do tego, że ponad 10 - letnia służba skarżącego (w latach [...] marca 1979 r. – [...] lipca 1990 r.) na rzecz państwa totalitarnego, przy całkowitym okresie służby skarżącego wynoszącym 25 lat, nie może być uznana za krótkotrwałą. Służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa stanowiła bowiem ponad 40% całkowitego okresu jego służby. Nie jest uzasadniony zarzut skarżącego, że w latach poprzedzających 31 lipca 1990 r. nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa, lecz służył ojczyźnie. Kwestię tę rozstrzygnął bowiem ustawodawca, definiując w art. 13b ust. 1 pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa według kryterium instytucji, formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona, nie zaś według charakteru i treści obowiązków tam wykonywanych. Z art. 13 b ust. 1 pkt 5 wynika, że służbą na rzecz totalitarnego państwa była m. in. służba w służbach i jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Służba Bezpieczeństwa była niewątpliwie służbą MSW, co oznacza, że z formalnego punktu widzenia skarżący pełnił przez okres niespełna jedenastu lat służbę na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa przewiduje również tryb ustalania faktu pełnienia służba na rzecz totalitarnego państwa, przypisując te kompetencje wyłącznie Instytutowi Pamięci Narodowej. Według art. 13a ust. 1 i 4 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza i przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby i wskazuje w niej okresy służby na rzecz totalitarnego państwa. W aktach sprawy znajduje taka informacja dotycząca skarżącego z 20 kwietnia 2017 r., z której wynika, że skarżący w okresie od [...] marca 1979 r. do [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego drugiej przesłanki zastosowania art. 8a ustawy, określonej w ust. 1 pkt 2 tego artykułu, należy zauważyć, że w tym przepisie chodzi rzetelne wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ze szczególnym uwzględnieniem narażenia zdrowia i życia. Oznacza to, że ustawodawca nie stawia znaku równości pomiędzy rzetelnym wykonywaniem zadań a narażaniem zdrowia i życia, a zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności. Organ do tych kwestii nie odniósł się właściwie. Niemniej nie ma to w świetle art. 8 a ust.1 pkt i 2 większego znaczenia. Obie wymienione tam przesłanki zastosowania bardziej korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego muszą być, jak wynika z tych przepisów spełnione łącznie. Z tych powodów w rozpatrywanej sprawie nie mają znaczenia podnoszone w skardze okoliczności dotyczące pełnienia przez skarżącego służby po 12 września 1989 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji.