II SA/Wa 2206/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły oddala skargę

Wójt Gminy [...] zarządzeniem nr [...] z [...] stycznia 2020 r. odwołał z dniem [...] stycznia 2020 r.; bez wypowiedzenia M.M. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...], natomiast zarządzeniem nr [...] z [...] stycznia 2020 r., wydanym podstawie art. 63 ust. 13 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.) oraz art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.), powierzył E.S. obowiązki dyrektora tej Szkoły Podstawowej, na okres od [...] stycznia 2020 r. do czasu powierzenia tego stanowiska osobie wyłonionej w drodze konkursu, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenia Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] stycznia 2020 r. oraz nr [...] z [...] stycznia 2020 r. (na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skarga została rozdzielona i zarejestrowana pod sygn. II SA/Wa 2205/20 - skarga na zarządzenie o odwołaniu dyrektora szkoły i sygn. akt II SA/Wa 2206/20 - skarga na zarządzenie w przedmiocie powierzenia obowiązków dyrektora szkoły). Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności obydwu zaskarżonych zarządzeń, na podstawie art. 147 p.p.s.a. Skarżący wywiódł, że skoro zarządzenie Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2020 r. o odwołaniu M.M. ze stanowiska Szkoły Podstawowej [...] w [...] istotnie narusza prawo (w sposób szczegółowo opisany w skardze), to w konsekwencji "sprzeczne z prawem" jest zarządzenie z [...] stycznia 2020 r. o powierzeniu E.S. obowiązków dyrektora tej szkoły. Organ nadzoru stwierdził, że zarządzenie wydane na podstawie zarządzenia uznanego za nieważne lub też bezpośrednio z nim powiązane, również powinno zostać uznane za nieważne. Na poparcie tego stanowiska odwołał się m. in. do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 26 października 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 991/10 oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2285/14, z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2441/12, z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1674/16. Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 595/20, uwzględnił skargi M.M. i Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły, stwierdzające, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Wojewoda oparł swoje stanowisko na założeniu, że kontrolowane w niniejszej sprawie zarządzenie Wójta Gminy [...] nr [...] o powierzeniu E.S. obowiązków dyrektora szkoły istotnie narusza prawo (art. 147 p.p.s.a.), ponieważ takie naruszenie można przypisać zarządzeniu Wójta z [...] stycznia 2020 r. o odwołaniu dyrektora szkoły. Stanowisko co do takiej zależności tych dwóch zarządzeń Wójt Gminy [...] , w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie jest prawidłowe. Jest oczywiste, że wydanie zarządzenia o odwołaniu dotychczasowego dyrektora szkoły w konsekwencji prowadziło do wydania zarządzenia o powierzeniu tych obowiązków innej osobie. To drugie zarządzenie było więc logicznym i czasowym następstwem zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska. Między tymi dwoma zarządzeniami zachodzi więc związek faktyczny, związek chronologiczny i logiczny. W chwili wydania zaskarżonego zarządzenia ([...] stycznia 2020r.), istniało w obrocie prawnym zarządzenie z [...] stycznia 2020r. o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły, a zatem stanowisko dyrektora szkoły było nieobsadzone. Wojewoda oparł swoje zarzuty na błędnej interpretacji wyroków powołanych w skardze. W istocie zaś na nieodróżnieniu skutków (działania w czasie) orzeczenia o stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu i orzeczenia stwierdzającego, że ten akt został wydany z naruszeniem prawa. Powołane wyroki dotyczą odmiennych stanów faktycznych, w których rzeczywiście zachodziła zależność pomiędzy dwoma zarządzeniami, tego rodzaju, że zarządzenie o powierzeniu stanowiska było następstwem zarządzenia o odwołaniu z tego stanowiska. Stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska stanowi więc przesłankę wyeliminowania z obrotu prawnego drugiego zarządzenia o powierzeniu tego stanowiska. Dla przykładu, w sprawie o sygn. akt I OSK 2441/12 organ nadzoru wpierw stwierdził nieważność zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora, w konsekwencji kolejnym rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność aktu o powierzeniu stanowiska dyrektora wybranego przez komisję konkursową, którą powołano pierwszym zarządzeniem. Po wydaniu przez organ nadzoru rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność zarządzenia burmistrza o powołaniu komisji konkursowej powstała sytuacja, w której stanowisko dyrektora zostało powierzone bez dopełnienia prawnego wymagania wyłonienia kandydata przez komisję konkursową. Akt powołania dyrektora stał się w ten sposób prawnie wadliwy, co wymagało jego wyeliminowania kolejnym rozstrzygnięciem nadzorczym. W sprawie o sygn. akt I OSK 1674/16 Wojewoda stwierdził (w trybie nadzoru) nieważność m. in. zarządzenia o powierzeniu stanowiska (obowiązków) dyrektora szkoły, w sytuacji, gdy ten organ wcześniejszym rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza o odwołaniu innej osoby z tego stanowiska. Wskutek pierwszego rozstrzygnięcia nadzorczego poprzedni dyrektor został niejako "przywrócony" na swoje stanowisko. W tej sytuacji powierzenie kolejnym zarządzeniem tego samego stanowiska dyrektora szkoły innej osobie stało się prawnie (nie tylko faktycznie) niedopuszczalne i wadliwe. Dlatego też zarządzenie o powierzeniu tego "zajętego" stanowiska wymagało wyeliminowania z obrotu prawnego. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Nie ma w niej bowiem mowy ani stwierdzeniu nieważności zarządzenia przez organ nadzoru (które wywiera skutek ex tunc, a więc od daty wydania aktu), ani o stwierdzeniu nieważności tego "pierwszego" zarządzenia przez sąd, na podstawie art. 147 p.p.s.a.(także z mocą ex tunc). Jak już powiedziano, w chwili wydania zaskarżonego zarządzenia istniało w obrocie prawnym zarządzenie Wójta o odwołaniu ze stanowiska dotychczasowego dyrektora szkoły. To zarządzenie nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, ani przez organ nadzoru w trybie przewidzianym w u.s.g. ani przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 595/20 orzekł, że z uwagi na upływ roku od dnia podjęcia zarządzenia Wójta Gminy [...] w przedmiocie odwołania M.M. ze stanowiska dyrektora szkoły, zostało ono wydane naruszeniem prawa (art. 147 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.). Wyrok sądu administracyjnego zawierający takie rozstrzygnięcie powoduje, że zarządzenie traci moc z dniem ogłoszenia orzeczenia stwierdzającego jej niezgodność z prawem (por. Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa, 2018 r., s. 487). Oznacza to, że zarządzenie o odwołaniu ze stanowiska pozostawało w obrocie prawnym w chwili, gdy wydano zarządzenie o powierzeniu tego wolnego stanowiska innej osobie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.