II SA/Wa 2189/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M.R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę

Pismem z 16 stycznia 2017 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w G. skierował M. R. do RWKL w E., celem ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. orzeczeniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] , działając na podstawie: art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1726) oraz § 11, 16 ust. 1 i 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761) oraz § 5 pkt 1 i 7 pkt 6 rozporządzenia MON z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013) dokonała w punkcie 8 orzeczenia u M. R. następującego rozpoznania: 1. zaburzenia adaptacyjne pod postacią reakcji depresyjno – lękowej przedłużonej na podłożu mieszanych zaburzeń osobowości, ze znacznym upośledzeniem zdolności przystosowawczych - § 67 pkt 2, § 68 pkt 2. 2. chondromalacji rzepki lewej u osoby z przebytą arttroskopią stawu kolanowego (...) lewego - § 77 pkt 2. 3. skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3 4. przebyty zabieg refrakcji rogówki oka lewego z powodu krótkowzroczności - § 14 pkt 1. W pkt 9 orzeczenia nr [...] określono kategorię zdolności M. R. jako kategorię N - zał. 1 Grupa I - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W punkcie 10 podano, że schorzenia wymienione w punktach 1, 2, 3, 4 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W punkcie 11 zaliczono badanego do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia z datą powstania grupy inwalidztwa: 23-02-2017 r. Wskazano, że badany jest częściowo niezdolny do pracy. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska - dalej jako "CWKL" orzeczeniem z [...] maja 2017 r. n r[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1726), a także § 7 pkt 1 oraz § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761), po rozpatrzeniu odwołania M. R. utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej - Kategoria N, Zał. Nr 1, Gr. II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. CWKL podała, że z informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów woskowych komisji lekarskich wynika, że M. R. pełni zawodową służbę wojskową od sierpnia 2000 r. Przechodził badania okresowe bez przeciwwskazań na zajmowanym stanowisku. Nadto pełnił służbę poza granicami kraju. W 2016 r. przebywał nieprzerwanie 256 dni na zwolnieniach lekarskich, a w 2017 r. do [...] stycznia 2017 r. co czyni łącznie 285 dni. Obecnie pełni służbę na stanowisku - instruktor. CWKL stwierdziła brak merytorycznych podstaw do uchylenia orzeczenia RWKL. Nie ma żadnych zastrzeżeń co do słuszności rozpoznania pkt 8.1, bowiem w jej ocenie zostało ono prawidłowo postawione na podstawie niezbędnej dokumentacji medycznej z leczenia w postaci historii choroby z PZP, dwóch ponad miesięcznych pobytów szpitalnych w specjalistycznych oddziałach psychiatrycznych, dokumentacji orzeczniczej z 2012 r. oraz aktualnych badań specjalistycznych psychologa i psychiatrii. Podała, że zespół medyczny CWKL nie znalazł podstaw do zlecania kolejnych badań i obserwacji szpitalnych, gdyż zgromadzoną dokumentację z leczenia psychiatrycznego uważa za spójną i wystarczającą do postawienia rozpoznania, jak to uczyniła RWKL. CWKL kierując się wiedzą medyczną odnośnie tła powstawania zaburzeń psychicznych psychicznego żołnierza oraz powołując się na autorytet w zakresie zdrowia żołnierzy wskazała, że o tym czy dana jednostka znajduje się w sytuacji stresu (a w konsekwencji zagrożenia dezadaptacją lub przeciążeniem), decyduje w głównej mierze jej osobowość i indywidualne spostrzeganie sytuacji wraz z jej oceną (...). Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 339/21 w sprawie ze skargi M. R. na orzeczenie CWKL w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn akt III OSK 339/21 (poprzednio I OSK 3436/18) uchylił powyżej określony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zarzuty podlegały uwzględnieniu (...). Badając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że autor sformułował w jej treści zarzut naruszenia m. in. przepisu art. 17 ust. 2 rozporządzenia MON polegający na błędnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, iż skoro wyżej wymieniony przepis posługuje się sformułowaniem "sporządza lekarz jednostki", to nie jest to jednoznaczne z obowiązkiem podpisania dokumentu przez lekarza odpowiedniej jednostki. Rację ma autor skargi kasacyjnej wskazując na naruszenie tego przepisu (...). Analiza przedmiotowego dokumentu pt. "Informacja" (k. 4 a.a.) wskazuje, że nie może on stanowić w żadnym razie podstawy do orzekania przez wojskowe komisje lekarskie, bowiem nie spełnia wymogów formalnych. Osoby wymienione pod ww. dokumentem – tj. dowódca gen. bryg. dr J. G. (podpisany pod informacją) oraz sierżant A. S. (brak podpisu tej osoby na dokumencie) – nie byli, zgodnie z przepisami, uprawnieni do sporządzenia tego dokumentu, bowiem nic nie uwiarygadnia tezy, że pełnili oni funkcję lekarza jednostki (...). Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji rozpozna skargę M. R., a swoje rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia w pierwszej kolejności należy mieć na względzie to, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 339/21, którym Sąd uwzględnił skargę kasacyjną M. R. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 136/18 i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. ,poz. 2325 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powyżej przytoczonym przepisie, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Zatem Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż jest on związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym związanie tą wykładnią ma szeroki zasięg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa, wyłącznie jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie jeżeli po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnym postępowaniu sądowo - administracyjnym nie uległ zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny. Przedmiot zaskarżenia to orzeczenie CWKL w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy orzeczenia RWKL w E. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] . Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie dotyczącym zdolności do zawodowej służby wojskowej stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 z późn. zm.) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 tej ustawy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, dalej "rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r." Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach powołanego rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zatem nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań stanu fizycznego, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ma obowiązek ponownie zbadać całą dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy rozpoznane schorzenia stanowią o niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie należy odnieść się do rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenie określa wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast ust. 2 wskazanego przepisu stanowi, że w wykazie chorób i ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 1 są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym załącznikiem osoby badane przez komisje lekarskie podzielono na 4 grupy przy czym grupa II (kolumna piąta wykazu) obejmuje żołnierzy zawodowych. CWKL uznała skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powołaniem się na § 67 pkt 2 załącznika nr 1 - reakcja (...) rubryka 5 - N, co oznacza niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz § 68 (...) upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności (...) poddające się korekcji rubryka 5 - Z/N. Taka kwalifikacja u żołnierza zawodowego skutkuje orzeczeniem o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, bowiem jak wskazała Komisja, łączna kategoria zdrowia z obu wskazanych paragrafów skutkuje zaliczeniem orzekanego do kategorii N. Z objaśnień szczegółowych do § 67 wynika, że reakcje adaptacyjne to: przemijające, niepsychotyczne zaburzenia (...) w postaci zaburzeń (...), powstające pod wpływem stresujących wydarzeń lub sytuacji, u osób w zasadzie zdrowych. Punkt 2 wskazanego § dotyczy przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 6 - 9 miesięcy, nie rokują poprawy. Natomiast § 68 określa, że przez zaburzenia (...) ((...)) należy rozumieć niedorozwój lub defekt sfery (...), bez względu na etiologię. Punkt 2 tej normy dotyczy osób, u których na tle długotrwałej dezadaptacji stwierdza się okresy zadawalającego funkcjonowania (dotyczy skarżącego). Sąd stwierdza, że CWKL orzekała w oparciu o dokumentację medyczną, tj. odpisów leczenia szpitalnego, w których postawiono rozpoznanie: (...) i mieszane zaburzenia (...) (WIM CSKMON Klinika (...)), zaburzenia (...) - reakcja (...) i mieszane zaburzenia (...) (Pododdział Zaburzeń (...) w Specjalistycznym Szpitalu (...) SPZOZ w S.). Pobyty w szpitalach wynosiły odpowiednio miesiąc i prawie dwa miesiące. Nadto zlecono dodatkowe badanie psychologiczne, w wyniku którego stwierdzono istnienie przeciwskazań psychologicznych do dalszego pełnienia służby wojskowej oraz badanie (...) z rozpoznaniem mieszanych (...) znacznie upośledzających zdolności adaptacyjnych i zaburzeń adaptacyjnych. Uwzględniono również orzeczenie TWKL w E. z (...) lutego 2012 r. Prawidłowo zatem CWKL przyjęła za trafne rozpoznanie RWKL, które ustalono z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale (...) i w PZP, czego wymagają objaśnienia szczegółowe do § 67 pkt 2. Nie są zasadne zarzuty skarżącego, że rozpoznania zawarte w kartach informacyjnych leczenia szpitalnego nie odpowiadają nazwie choroby zawartej w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Objaśnienia szczegółowe do § 67 wskazują, że reakcje adaptacyjne obejmują lęk i depresję. Zarówno rozpoznanie z Pododdziału Zaburzeń (...) w Specjalistycznym (...) SPZOZ w S. jak i § 67 pkt 2 załącznika nr 1 wskazują na reakcję (...). CWKL wyjaśniła też, że połączenie obu rozpoznań w obrębie jednego punktu przez RWKL jest prawidłowe, a rozdzielanie ich w kartach wypisowych wynika z procedur kontraktowania i finasowania przez NFZ leczenia, a nie wiązania przyczynowego tych schorzeń. Prawidłowo zatem CWKL uznała, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Sąd stwierdza, że zgodnie z § 23 ust. 2 - rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w (...), rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Tylko w razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w (...) może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. W niniejszej sprawie CWKL dysponowała odpowiednią dokumentacją medyczną w tym kartami informacyjnymi z leczenia szpitalnego skarżącego oraz badaniami dodatkowymi zleconymi przez RWKL do wydania orzeczenia. Tym samym nie zachodziła konieczność dodatkowych badań, konsultacji bądź obserwacji szpitalnej. Organ nie naruszył też § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r. Wśród wymienionych w tym przepisie dokumentów nie ma dokumentów z postępowania dyscyplinarnego bądź wyroków sądowych dotyczących przewinień żołnierza, co oznacza, że obie komisje prawidłowo - jako medyczne organy orzecznicze - opierały się na dokumentach lekarskich. Potwierdza to § 9 wskazanego rozporządzenia, który stanowi, że podmiot kierujący dołącza do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej posiadane dokumenty, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego i mogą mieć znaczenie dla ustalenia związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową. Skarżącego skierował do RWKL w E. właściwy organ celem określenia przydatności do zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - do wojskowej komisji lekarskiej kierują: pkt 2 dowódca jednostki wojskowej - w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1-4 oraz ust. 4 pkt 3-5, a także, po uzgodnieniu z organem właściwym do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, w przypadkach wymienionych w ust. 3 pkt 5 oraz ust. 4 pkt 1 i 2. Z akt sprawy wynika też, że dokument informacja o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich podpisana została przez Dowódcę gen. bryg. dr J. G., co oznacza, że niezależnie od osoby ją sporządzającej została zaakceptowana przez Dowódcę Jednostki. Z żadnego przepisu nie wynika, by dokument ten musiał być podpisany przez lekarza. Biorąc powyższe pod uwagę, organy orzecznicze obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, bowiem należycie rozważyły okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich i dokumentacji medycznej, w wystarczający sposób zebrały i oceniły materiał dowodowy, a następnie w przekonywujący sposób uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Nie naruszyły zatem przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego w tym Kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie uznał, że uchybienie proceduralne tzn. przekazanie sprawy – dokumentacji lekarskiej celem dalszego procedowania nie ma żadnego znaczenia dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez Komisję Lekarską. Brak przepisu, nie może pozbawiać Dowódcę Jednostki Wojskowej środka decyzyjnego, aby odsunąć żołnierza od służby, przy stwierdzonych poważnych zaburzeniach. To nieistotne uchybienie (brak przepisu) nie może skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawidłowego orzeczenia o braku zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Przy stwierdzonych i udokumentowanych jednostkach chorobowych, to orzeczenie chroni skarżącego i zapewnia mu właściwą opiekę lekarską. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.