II SA/Wa 2180/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant, Referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi U.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. Zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz U.Z. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 707/17 w sprawie ze skargi U.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych organu z dnia [...] kwietniu 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, którym sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podał, że sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia właściwości organu stanowiącego naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej przez organ, który nie miał do tego kompetencji - w art. 156 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; zwanej dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 19 K.p.a. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., albowiem organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości, mimo że powinien był stwierdzić jej nieważność. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm.; zwanej dalej: "u.d.i.p"), w dniu [...] września 2018 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił U.Z. udostępnienia informacji publicznej w zakresie określonym w jej wniosku z dnia 22 stycznia 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 16 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w dniu [...] października 2018 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą. U.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Zastępcy Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] października 2018 r. żądając stwierdzenia jej nieważności, w związku z naruszeniem przepisów o właściwości względnie jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "P .p.s.a.") uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z z naruszeniem przepisów o właściwości i należało ją usunąć z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia a także sądy, chyba że przepisy prawa uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 904/18 przesądził, że postępowanie w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej jest postępowaniem administracyjnym w pierwszej instancji prowadzi je, o ile wniosek o udostępnienie informacji publicznej został do niego skierowany, Dyrektor Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem odwoławczym jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wydając decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, Dyrektor Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie potrzebuje specjalnego upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, ze wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do Dyrektora Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], co oznacza że działał on w postępowaniu administracyjnym jako organ pierwszej instancji, które zostało zakończone wydaniem w dniu [...] września 2018 r. decyzji o odmowie udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. § 2. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. § 3. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] września 2018 r. przysługiwało odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co stwierdził w pouczeniu organ pierwszej instancji. Odwołanie skarżącej powinno zostać zatem rozpatrzone przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Terenowego w [...], działającym z jego upoważnienia. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej zawartym w piśmie procesowym z dnia 29 grudnia 2018 r., że żaden przepis prawa nie daje upoważnienia organowi odwoławczemu do udzielania pełnomocnictwa do działania za organ odwoławczy pracownikowi organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 268a K.p.a., organ administracji publicznej może upoważnić, w formie pisemnej pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Z powyżej przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mógł upoważnić do działania w postępowaniu odwoławczym w jego imieniu wyłącznie pracownika go obsługującego. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], co znajduje potwierdzenie w upoważnieniu nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., z którego wynika, że M.D., jako Zastępca Oddziału Terenowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] została upoważniona przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w sprawie wniosku skarżącej. W ocenie Sądu, naruszenie przepisów o właściwości organu (art. 19 K.p.a.) stanowi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wypełnia to bowiem przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ naruszył również art. 153 P.p.s.a., bowiem nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.