II SA/Wa 2093/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2023 r. sprawy ze skarg B. z siedzibą w [...] oraz B. z siedzibą w [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz B. z siedzibą w [...] kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz B. z siedzibą w [...] kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: Prezes UODO, organ) postanowieniem z [...] września 2022 r., znak [...], na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej Kpa.) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 ze zm.): 1) stwierdził oczywistą omyłkę pisarską w treści decyzji Prezesa UODO z dnia [...] lipca 2022 r. (sygn. akt: [...]) - na stronie pierwszej w wersie dwunastym (w komparycji decyzji); - na stronie pierwszej w wersie dwudziestym pierwszym (w punkcie drugim sentencji decyzji); - na stronie drugiej w wersie dziewiątym (w uzasadnieniu decyzji); 2) sprostował oczywistą omyłkę pisarską poprzez zastąpienie cyfry rzymskiej "[...]" cyfrą rzymską "[...]". Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Prezesa UODO, organ prowadził postępowanie administracyjne w sprawie skargi Pani B. Z., zamieszkałej w [...] przy ul. [...], zwanej dalej uczestniczką, na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...], zwaną dalej Spółką, oraz przez [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...], zwany dalej Funduszem, skarżącym, będących współadministratorami danych osobowych uczestniczki, zwanych dalej łącznie współadministratorami, polegające na przetwarzaniu danych osobowych uczestniczki bez podstawy prawnej. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezes UODO wydał decyzję z dnia [...] lipca 2022 r. (sygn. akt: [...]), mocą której w punkcie 1. nakazał Spółce zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki w zakresie: imienia i nazwiska, numeru PESEL, danych finansowych, danych dotyczących zamieszkania, danych komunikacyjnych, przetwarzanych bez podstawy prawnej w celu obrony przed roszczeniami oraz w punkcie 2. nakazał Funduszowi [...] zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki w zakresie imienia i nazwiska, numeru PESEL, danych finansowych, danych dotyczących zamieszkania, danych komunikacyjnych, przetwarzanych bez podstawy prawnej w celu obrony przed roszczeniami. W uzasadnieniu wspomnianej decyzji organ przytoczył stan sprawy wszczętej na skutek skargi Pani B. Z. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...], oraz przez [...] (określony błędnie jako [...]) reprezentowany przez [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...], będących współadministratorami danych osobowych ww., polegające na przetwarzaniu jej danych osobowych bez podstawy prawnej. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy, w której kontroli podlega postanowienie Prezesa UODO z [...] września 2022 r., znak [...], stan faktyczny towarzyszący wydaniu ww. decyzji nie wymaga bardziej szczegółowego przytaczania. W uzasadnieniu wymienionego na wstępie postanowienia Prezes UODO wyjaśnił, że w myśl art. 113 § 1 Kpa. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem wszystkie błędy prostowane w trybie art. 113 § 1 powinny cechować się oczywistością (wyrok NSA z 11 sierpnia 1999 r., 11 SA 1072/99, LEX nr 46235). Oczywistość omyłki wynika z natury samego błędu lub z porównania treści rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, innymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy albo z innymi czynnikami (wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08, LEX nr 597281)." (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 113). Prezes UODO wskazał, że w komparycji decyzji, a następnie w jej sentencji oraz w uzasadnieniu zaistniała oczywista omyłka pisarska polegająca na oznaczeniu Funduszu ze wskazaniem nieprawidłowej cyfry rzymskiej, tj. "[...]", zamiast poprawnej cyfry rzymskiej, tj. "[...]". O oczywistości ww. omyłki świadczy fakt, że oznaczenie strony postępowania w decyzji zawiera wyłącznie nieprawidłową cyfrę rzymską. Nie budzi żadnych wątpliwości, zdaniem organu, że stroną niniejszego postępowania oraz adresatem wydanej w nim decyzji z dnia [...] lipca 2022 r., jest [...]. Fakt ten potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym również wyjaśnienia składane przez Spółkę oraz przez Fundusz. Wszystkie pisma organu były kierowane w toku niniejszego postępowania do podmiotu reprezentującego Fundusz, tj. [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Wobec powyższego organ stwierdził, że decyzja nie została wydana wobec innego podmiotu niż Fundusz biorący udział w niniejszym postępowaniu. Doszło wyłącznie do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie Funduszu. Treść decyzji, w tym jej uzasadnienie, odnosi się bezpośrednio do Funduszu i złożonych przez niego w toku postępowania wyjaśnień. Decyzja została wysłana natomiast do prawidłowo określonego podmiotu reprezentującego Fundusz, tj. [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Nie może zatem budzić żadnej wątpliwości, jak wskazał organ, podmiot, którego dotyczy decyzja, a błąd w jego oznaczeniu uznać należy za oczywistą omyłkę pisarską. Prezes UODO podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 350/06, LEX nr 291195, tu cyt.: "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. można stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w danej sprawie. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy uwzględnić zatem sytuacje, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie. Jeżeli z materiałów dowodowych wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w decyzji omyłkowo określono stronę, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji." Prezes UODO zauważył, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim samym błędem, a zatem należy uznać, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej polegającej sprostowaniu w trybie określonym w art. 113 § 1 Kpa.. Mając na uwadze powyższe okoliczności Prezes UODO orzekł, jak w sentencji ww. postanowienia. Jak wynika z wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi, działający w imieniu [...] z siedzibą w [...], na podstawie udzielonego pełnomocnictwa - radca prawny, w oparciu o art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 1781; dalej: "u.o.d.o."), zaskarżył w całości (tj. co do pkt 1 i 2) "decyzję" Prezesa UODO z dnia [...] września 2022 r., znak [...], w przedmiocie stwierdzenia i sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Prezesa UODO z [...] lipca 2022 r. znak: [...]. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 113 § 1 Kpa. poprzez przyjęcie, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie strony skarżącej, a w konsekwencji przyznanie uczestnikowi ([...]) przymiotu strony i skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, podczas gdy omyłka organu miała charakter istotny i jako taka nie stanowi podstawy do sprostowania w trybie art. 113 § 1 Kpa., ale podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W ocenie skarżącego ([...]) decyzja organu z dnia [...] lipca 2022 r. adresująca wskazany w niej obowiązek do uczestnika ([...]) obarczona jest wadą nieważności. Jak wyjaśnił pełnomocnik, skarżący ([...]) oraz uczestnik ([...]) wchodzą w skład jednej grupy kapitałowej, jednak oba podmioty są odrębnymi osobami prawnymi oraz odrębnymi administratorami danych osobowych. Uczestnik ([...]) nie był i nie mógł być stroną postępowania prowadzonego przez organ pod znakiem: [...], nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu, ani możliwości przedstawienia swojego stanowiska lub realizowania innych uprawnień strony postępowania administracyjnego. Decyzja z [...] lipca 2022 r. (znak: [...]) została skierowana do podmiotu innego niż faktyczna strona postępowania. W ocenie skarżącego ([...]) błąd organu nie jest oczywisty i nie polega wyłącznie na wskazaniu nieprawidłowej rzymskiej cyfry. Przeciwnie błąd ten ma charakter istotny i w związku z tym podlega weryfikacji w ramach (zainicjowanego przez uczestnika - [...]) postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 2022 r. Brak złożenia skargi przez uczestnika ([...]) na nieważność decyzji z [...] lipca 2022 r. spowodowałoby, że w obrocie funkcjonowałaby wadliwa decyzja zobowiązująca uczestnika ([...]) do zaprzestania przetwarzania danych osobowych, co do których uczestnik ten ([...]) nigdy nie był administratorem. Pełnomocnik skarżącego, odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych, stwierdził, że wymienienie jako adresata aktu administracyjnego podmiotu niemającego w sprawie przymiotu strony, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 Kpa., nadająca się do sprostowania, skoro tego rodzaju uchybienie wyszczególnione zostało w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, w związku z uznaniem tego rodzaju uchybienia za wadę istotną decyzji. Zdaniem pełnomocnika na powyższą ocenę w żaden sposób nie wpływa fakt, że organ kieruje wszystkie pisma dotyczące skarżącego ([...]) do podmiotu, który go reprezentuje, czyli [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej "[...]"). Organ z urzędu wie, że [...] reprezentuje kilka funduszy inwestycyjnych, a zatem z samego faktu zaadresowania korespondencji do [...] nie można wywodzić faktu, że korespondencja ta miała dotyczyć skarżącego, a nie uczestnika ([...]). Jak podał pełnomocnik, zgodnie z art. 28 Kpa. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawie wszczętej przez organ, w związku z wniesieniem skargi przez uczestniczkę, [...] nie występował w roli strony postępowania, rola ta została jemu przypisana dopiero w decyzji organu. Wyjaśnienia złożone przez Spółkę w toku postępowania prowadzonego przez organ jednoznacznie wskazują na to, że współadministratorem danych osobowych uczestniczki jest skarżący ([...]) a nie uczestnik ([...]). Organ nieprawidłowo nadał skarżącemu ([...]) przymiot strony postępowania i skierował do niego decyzję, która zawiera zaadresowany do niego nakaz usunięcia danych osobowych uczestniczki. W ocenie skarżącego ([...]) decyzja w sprawie postępowania wywołanego skargą uczestniczki nie została mu do dnia dzisiejszego doręczona. Działanie organu polegające na: zaadresowaniu obowiązku wynikającego z decyzji z [...] lipca 2022 r. (znak: [...]) do podmiotu, który nie był stroną postępowania, tj. uczestnika ([...]), następnie sprostowanie tej decyzji i uznanie, że w efekcie decyzja była pierwotnie zaadresowana do skarżącego ([...]), należy uznać za wadliwe. Przyjęcie odmiennego poglądu doprowadzi do zniweczenia prawa skarżącego ([...]) do złożenia środka zaskarżenia na decyzję w postępowaniu prowadzonym na skutek skargi uczestniczki. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów. Skargę na powyższe postanowienie wywiódł również do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] z siedzibą w [...], w którego imieniu działał radca prawny- pełnomocnik. Skarga jest tożsama z wyżej przytoczoną, tak więc nie zachodzi potrzeba jej powtarzania. Wskazując na nieważność decyzji skarżący wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 Kpa. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawie wszczętej przez organ, w związku z wniesieniem skargi przez uczestniczkę ad. 3, skarżący ([...]) nie występował w roli strony postępowania, rola ta została skarżącemu ([...]) przypisana dopiero w decyzji organu. Wymaga podkreślenia, że wyjaśnienia złożone przez uczestniczkę ad. 1 ([...] S.A.) w toku postępowania prowadzonego przez organ jednoznacznie wskazują na to, że współadministratorem danych osobowych uczestniczki ad. 3 jest [...] a nie skarżący ([...]). Organ nieprawidłowo nadał skarżącemu ([...]) przymiot strony postępowania i skierował do niego decyzję, która zawiera zaadresowany do niego nakaz usunięcia danych osobowych uczestniczki ad. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd ocenia legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sąd dopatrzył się w postępowaniu organów obu instancji uchybień, na które wprawdzie nie wskazali skarżący, jednak ich wystąpienie obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji we wskazanym w sentencji zakresie. Skargi są zasadne, dlatego też należało usunąć z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie. Na wstępie należy wskazać, że na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2023 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Wa 2093/22 i II SA/Wa 2096/22 i dalej prowadzić je pod sygn. akt II SA/Wa 2093/22. Postanowienia w tej sprawie zostały wydane na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a.. Podstawę materialnoprawną sprostowania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2022 r. stanowił art. 113 § 1 Kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania mogą być tylko omyłki pisarskie, rachunkowe lub inne, które charakteryzują się tym, że są natychmiast poznawalne, wynikają jednoznacznie z treści samej decyzji lub z akt sprawy. Ustawodawca dopuszczając możliwość prostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek nie wprowadza definicji tych pojęć. Pojęcie "błędów pisarskich" i "błędów rachunkowych" nie budzi wątpliwości. Zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie funkcjonuje niezmiennie sformułowana jeszcze w okresie międzywojennym definicja tych pojęć, zgodnie z którą błąd rachunkowy to omyłka w wykonaniu działania matematycznego a błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Błędy pisarskie i rachunkowe nie powodują powstania wątpliwości co do prawdziwego sensu decyzji, tylko sprawiają, że prawidłowa myśl organu zostaje nieprawidłowo wyrażona. Natomiast trzecia grupa błędów stanowiących przedmiot sprostowania czyli grupa oczywistych omyłek została określona przez ustawodawcę poprzez gramatyczne wyznaczenie jej zakresu. Grupę tę stanowią omyłki, które nie są ani błędami pisarskimi ani rachunkowymi i które mają oczywisty charakter. Będą to przede wszystkim błędy stylistyczne, składniowe i inne błędy językowe, (np. Z. R. Kmiecik: Sprostowanie decyzji administracyjnej, Casus 2008/2/33; B. Adamiak: glosa do wyroku NSA z dnia 6 maja 1987r., sygn. akt IV SA 1050/86, OSP 1991, nr 3, poz. 66; wyrok NSA z 8 października 1992r., sygn. akt III SA/1115/92 MP 1993 nr 3). Istotne jednak jest, że przyjęta klasyfikacja błędów uprawniających do sprostowania wydanej decyzji lub postanowienia jest wyczerpująca i nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem. W szczególności sprostowanie w trybie art. 113 § 1 Kpa. nie może prowadzić do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia. W doktrynie prawa administracyjnego oraz judykaturze dominuje również utrwalony pogląd, że pojęcie "oczywista omyłka" powinno być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w decyzji nie może prowadzić do ingerencji w merytoryczną stronę decyzji, a zatem nie może prowadzić do zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Przedmiotem sprostowania nie mogą być także błędy spowodowane wadliwym ustaleniem stanu faktycznego, bowiem instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1184/97, Lex nr 47897). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że podjęte w przedmiotowej sprawie orzeczenie rektyfikacyjne nie jest prawidłowe. W niniejszej sprawie organ dokonał sprostowania oznaczenia strony decyzji administracyjnej. Możliwość zastosowania art. 113 Kpa. uzależniona jest zdaniem Sądu od tego, czy decyzja została skierowana do podmiotu legitymowanego w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym braku oznaczenia strony nie można potraktować jako oczywistej omyłki pisarskiej podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 Kpa. Tak samo wadliwość decyzji w postaci niewłaściwego oznaczenia strony nie jest zdaniem Sądu oczywistą omyłką pisarską. Podobne stanowisko zostało zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skoro więc organ niewłaściwie oznaczył stronę niniejszego postępowania, określając ją jako [...] to nie jest możliwe skorygowanie tego błędu w trybie art. 113 § 1 Kpa.. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a..