II SA/Wa 2060/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata [...] o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SO/Wa 40/17 zostało przyznane J. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego wyznaczyła adw. [...]. Wyznaczona pełnomocnik pismem z dnia 18 listopada 2017 r. wniosła w imieniu J. S. skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. odrzucił wniesioną skargę (k-28 akt), z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia oraz brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniosła zażalenie, podnosząc, że skarga została wniesiona w terminie 30 dni od daty zawiadomienia o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu. Wraz z zażaleniem wystąpiła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały uiszczone w całości ani w części (k-39 akt). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 309/18 oddalił zażalenie, wskazując, że skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu i nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Nadto podniósł, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu termin do wniesienia skargi na decyzję w stosunku do pełnomocnika nie rozpoczął biegu. Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. wyznaczona pełnomocnik wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu za postępowanie przed Sądem I i II instancji, podnosząc, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Trzeba jednakże podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13 publ. LEX nr 1748630). Oznacza to, że przede wszystkim należy ustalić, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, wnosząc skargę, złożyła ją z przekroczeniem ustawowego terminu i nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w związku z tym Sąd skargę odrzucił. W ocenie referendarza sądowego, nie można uznać, że pełnomocnik z urzędu udzieliła stronie pomocy prawnej. Oznacza to, że brak jest podstaw do przyznania adwokatowi żądanego wynagrodzenia. Obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej. Ponadto strona, której zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona pomoc jest pomocą iluzoryczną. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CZ 69/07, publ. LEX nr 325665), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 221/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OW 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 1149/17, przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy prawnej świadczonej niezgodnie z jej celami poddaje w wątpliwość zasadność jego przyznania. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.