II SA/Wa 2040/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Cichoń, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby wojskowej oddala skargę

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] września 2025 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w sprawie ustalenia zdolności do pełnienia służby wojskowej przez A. K. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że komisja I instancji w pkt 9 orzeczenia rozpoznała u orzekanej następujące schorzenia: 1. Zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne - § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466), 2. Przebyta reakcja adaptacyjna - § 67 pkt 1 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia; 3. Przebyte skręcenie stawu skokowego lewego - § 77 pkt 5; 4. Otyłość I stopnia - § 1 pkt 7 i uznała orzekaną za niezdolną do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej - kategoria D. Komisja I instancji podała, że rozpoznanie w pkt 1 zostało dokonane w oparciu o konsultację psychologa oraz psychiatry z dnia [...] sierpnia 2025 r. W odwołaniu od tego orzeczenia A. K. podniosła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem komisji I instancji. W toku postępowania strona przedłożyła zaświadczenie psychologiczne oraz opinię psychologiczną Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Centrum Aktywności Środowiskowej Filii Nr [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r., zaświadczenie Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ [...] z dnia [...] lipca 2025 r., a także umowę o odbycie praktyk studenckich/zawodowych. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że orzekana została skierowana przez komisję I instancji na badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne w ośrodku referencyjnym dla wojska - w 1 Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...], gdzie wykonano m.in. konsultacje: psychologiczną i psychiatryczną, które wykazały przebytą reakcję adaptacyjną i zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się orzeczenie CWKL z dnia [...] października 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], w którym ustalono u A. K. kategorię zdrowia B — czasowo niezdolna do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy, rozpoznając u badanej: Reakcja dezadaptacyjna na podłożu osobowości nieprawidłowej do diagnostyki specjalistycznej - § 67 pkt 2 i § 68 pkt 2. Orzekana wówczas została skierowana do RWKL jako żołnierz pełniący czynną służbę wojskową z powodu istnienia przeciwwskazań psychologicznych do dalszego pełnienia czynnej służby wojskowej. W prowadzonym wówczas postępowaniu orzeczniczym przeprowadzono konsultację psychologiczną z uwzględnieniem całości postępowania diagnostycznego (obejmującego obserwację i wywiad kliniczny, analizę dokumentacji w postaci opinii psychologicznej z jednostki wojskowej oraz testowe badanie psychologiczne) stwierdzając: "Występowanie u badanej zaburzeń adaptacyjnych do wymogów służby wojskowej na podłożu osobowości nieprawidłowej. Zaburzenia stanowią w chwili obecnej przeciwwskazanie do dalszego pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Wskazana jest obserwacja stanu psychicznego z pogłębieniem diagnostyki w obszarze osobowości. W dniu [...] sierpnia 2024 r. strona odbyła konsultację psychiatryczną, w wyniku której postawiono diagnozę: Reakcja adaptacyjna. Również uzyskane w postępowaniu odwoławczym od orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2024 r. wyniki badania psychologicznego i konsultacji psychiatrycznej potwierdziły postawioną wcześniej diagnozę w ramach RWKL - zaburzenia osobowości upośledzające zdolności adaptacyjne ze wskazaniem do dalszej diagnostyki w tym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę, komisja odwoławcza podkreśliła, że analiza całości dokumentacji medycznej zawartej w aktach sprawy, z uwzględnieniem argumentacji orzekanej, mając na uwadze wykonane przez RWKL konsultacje specjalistyczne (psychologiczną i psychiatryczną) oraz wcześniejsze konsultacje psychologiczne i psychiatryczne wykonane w ramach postępowań orzeczniczych, jednoznacznie wskazuje, że u badanej występują zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. A. K. wniosła na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie, zobowiązanie organu do ponownego, rzetelnego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem całości materiału dowodowego, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasad obiektywności. Organ pominął dokumenty, których sam wcześniej wymagał i zlecał, a następnie zignorował ich wynik. Takie działanie, zdaniem skarżącej, stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podniosła, że w 2024 r. CWKL zaleciła odbycie terapii i obserwacji psychologicznej. Terapia została rozpoczęta [...] czerwca 2025 r. i zakończona [...] sierpnia 2025 r. z pozytywnym wynikiem. Organ zignorował własne zalecenia i dowody poprawy, co świadczy o braku konsekwencji i rzetelności. Skarżąca stwierdziła, że w aktach znajdowały się m.in. zaświadczenie o odbywaniu studiów na kierunku [...], opinie z praktyk SOR i ZRM (oceny bardzo dobre), psychotesty potwierdzające pełną zdolność psychiczną, zaświadczenie o zakończeniu terapii z dnia [...] sierpnia 2025 r. oraz opinia z pracy przy zabezpieczeniach medycznych imprez masowych. Mimo to organ nie odniósł się do tych dowodów, co czyni decyzję nieprzejrzystą i arbitralną. Jak podkreśliła skarżąca, komisja I instancji przyznała jej kategorię D wyłącznie z powodu braku zaświadczenia o zakończonej terapii. CWKL otrzymała ten dokument (wpływ do kancelarii [...].09.2025 r.), lecz mimo to utrzymała decyzję RWKL, świadomie pomijając kluczowy dowód. W ocenie skarżącej, z dokumentacji RWKL wynika, że ani psychiatra, ani psycholog wojskowy nie potwierdzili zaburzeń adaptacyjnych. Brak podstaw klinicznych do orzeczenia kategorii D - CWKL dokonała zatem dowolnej interpretacji bez oparcia w faktach. Ponadto organ powołał się na § 68 pkt 2 rozporządzenia MON dotyczący zaburzeń trwających co najmniej 2 lata. Tymczasem objawy pojawiły się w 2024 r. i ustąpiły po terapii w sierpniu 2025 r., co całkowicie wyklucza tę podstawę prawną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Przy piśmie złożonym za pośrednictwem organu w dniu [...] października 2025 r. skarżąca zwróciła się o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu w postaci opinii biegłego psychiatry sądowego na okoliczność stanu zdrowia psychicznego skarżącej. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. skarżąca oświadczyła, że psycholog z jednostki wojskowej nie posiada żadnych dowodów potwierdzających rzekome nieposłuszeństwo skarżącej lub jej zaburzenia psychiczne. Podniosła, że organ nie przeprowadził wobec niej żadnych testów psychologicznych, które są wymagane do postawienia diagnozy. W związku z powyższym wniosła, aby Sąd nie uwzględnił jakichkolwiek opinii lub twierdzeń, które nie mają podstaw w dowodach, wniosła również o zobowiązanie organu do przedstawienia pełnej dokumentacji medycznej, a także o dopuszczenie dowodu z opinii niezależnego biegłego psychiatry. Następnie w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2025 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pozostałe strony postępowania nie zażądały przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy po pierwsze podkreślić, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." Sąd nie mógł zatem – wbrew intencji skarżącej – prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu zdrowia skarżącej, uwzględniając załączone przez skarżącą dokumenty. Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił zgłaszanych w toku postępowania wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Ponadto, zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powyższy przepis wyklucza zatem przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodów z innych niż dokumenty środków dowodowych, w tym m.in. z opinii biegłych. Z wyżej podanych przyczyn Sąd nie uwzględnił wszystkich zgłaszanych przez skarżącą w toku postępowania wniosków dowodowych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał – jak już wskazano – zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej jedynie pod względem kryterium legalności i stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W postępowaniu przed komisją I instancji stwierdzone zostało u skarżącej następujące schorzenie skutkujące stwierdzeniem niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej (kategoria D): Zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne - § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. Należy przy tym wyjaśnić, że pozostałe schorzenia stwierdzone u skarżącej, jak jednoznacznie wynika z treści odpowiednich paragrafów załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r., nie były przyczyną wydania orzeczenia o niezdolności skarżącej do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Rozpoznanie przez komisję I instancji schorzeń opisanych w pkt 9.2, 9.3 i 9.4 orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2025 r. nie było zatem przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i nie miało wpływu na jej wynik. Jak wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r. schorzenie wskazane w § 68 pkt 2 załącznika nr 1 (a więc stwierdzone u skarżącej w niniejszej sprawie) kwalifikuje się do kategorii "D". Komisja, wydając orzeczenie w sprawie zdolności do służby wojskowej, wobec rozpoznanego u skarżącej schorzenia, była zatem zobowiązana zakwalifikować ją do kategorii "D", co też uczyniła. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia komisja wyjaśniła przyczyny, którymi się kierowała, ustalając, że skarżąca jest niezdolna do pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. W szczególności wskazała, że rozpoznanie zostało dokonane po analizie całości dokumentacji medycznej zawartej w aktach sprawy, w tym również z uwzględnieniem argumentacji podnoszonej w toku postępowania przez skarżącą, mając na uwadze wykonane przez komisję I instancji konsultacje specjalistyczne (psychologiczną i psychiatryczną) oraz wcześniejsze konsultacje psychologiczne i psychiatryczne wykonane w ramach postępowań orzeczniczych. W szczególności należy odnotować, że w aktach administracyjnych (k. 31-33) znajdują się sporządzone na potrzeby postępowania orzeczniczego opinie lekarza psychiatry oraz specjalisty psychologii klinicznej, które w sposób jednoznaczny stwierdziły, iż skarżąca cierpi na zaburzenia osobowości upośledzające zdolności adaptacyjne (tj. schorzenie opisane w § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r.). Brak jest natomiast jakichkolwiek przesłanek do uznania, że opinie te zostały sporządzone niezgodnie z zasadami specjalistycznej wiedzy medycznej. Nie można zatem stwierdzić, by rozstrzygnięcie organu charakteryzowało się w tym zakresie dowolnością. W rozporządzeniu z dnia 25 marca 2024 r. zawarte zostały również szczegółowe objaśnienia odnoszące się do chorób i ułomności, jak również określające zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej (§ 1 pkt 4 rozporządzenia). Z akt sprawy nie wynika, by orzekające organy nie zastosowały się do tych wskazań i objaśnień w zakresie stwierdzonego w przypadku skarżącej schorzenia. W szczególności brak jest podstaw do uznania – jak twierdzi skarżąca, by schorzenie opisane w § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia dotyczyło wyłącznie zaburzeń trwających co najmniej 2 lata. Objaśnienia do tej jednostki redakcyjnej stwierdzają bowiem jedynie, że dotyczy ona osób, u których na tle długotrwałej dezadaptacji stwierdza się okresy zadowalającego funkcjonowania. W konsekwencji Sąd stwierdził, że orzeczenie organu jest zgodne z treścią § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r. i zostało prawidłowo uzasadnione. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą w skardze argumentacji, należy zauważyć, że orzekające w tej sprawie organy dokonywały oceny stanu zdrowia skarżącej na podstawie całości dokumentacji medycznej w tym również dokumentów załączonych przez skarżącą do odwołania. Dokumentacja ta znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Organ odwoławczy wziął pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia całość dokumentacji medycznej skarżącej i wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał za prawidłowe rozpoznanie u skarżącej opisanego w pkt 9.1 orzeczenia komisji I instancji, które warunkowało orzeczenie o niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Brak zatem podstaw do uznania, by wydając zaskarżone orzeczenie, organy naruszyły przepisy prawa materialnego, w tym w szczególności rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r., a także przepisy postępowania. Natomiast, jak już wskazano, Sąd nie jest uprawniony do oceny wyciągniętych przez organ wniosków natury medycznej co do stanu zdrowia skarżącej. Skarżąca skutecznie nie zakwestionowała przyjętej przez komisje obydwu instancji kwalifikacji do pełnienia służby wojskowej. Dla oceny stanu zdrowia skarżącej nie ma przy tym znaczenia powoływane w skardze subiektywne przeświadczenie skarżącej o zdolności do pełnienia tej służby oraz wykazywana przez skarżącą w toku postępowania zdolność do prawidłowego i owocnego funkcjonowania w społeczeństwie. Ustawodawca określił bowiem, że decyzje w zakresie ustalania kategorii zdolności do służby wojskowej wydają specjalistyczne organy, tj. wojskowe komisje lekarskie, a orzeczenia tych komisji nie mogą – jak już wskazano – być oceniane przez sąd administracyjny pod kątem prawidłowości zastosowania przez nie wiedzy medycznej. Należy przy tym wyjaśnić, że dokonywania w tym postępowaniu ocena stanu zdrowia skarżącej jest dokonywana wyłącznie na potrzeby ustalenia zdolności strony do służby wojskowej. Orzekające organy są przy tym zobowiązane stosować przepisy prawa materialnego, które regulują, jakiego rodzaju schorzenia czynią osobę orzekaną niezdolną do służby. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej nie przesądza natomiast – co oczywiste – o zdolności strony do prawidłowego funkcjonowania w innych dziedzinach życia społecznego. Argumentacja skarżącej dotycząca przebiegu jej studiów oraz wykonywania obowiązków [...], nie mogła zatem zostać uwzględniona, bowiem pozostaje bez wpływu na prawidłowość orzeczenia komisji, które – jak wspomniano – dotyczy wyłącznie kwestii zdolności skarżącej do służby wojskowej. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, obejmuje niezbędne badania lekarskie, a dokonana kwalifikacja zdolności skarżącej do służby wojskowej była trafna. Z tej przyczyny Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie, oceniane – jak już wskazywano – wyłącznie pod względem kryterium jego legalności, jest prawidłowe. Stawiane w skardze zarzuty okazały się z tych przyczyn niezasadne. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.