II SA/Wa 2007/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...].

W dniu [...] kwietnia 2023 r. Dowódca [...] Pułku [...] w [...] na podstawie art. 190 ust. 1 i w zw. z art. 147 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm.), skierował szer. D. M. (pełniącego dobrowolną zasadniczą służbę wojskową), do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], celem ustalenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] kwietnia 2023 r. D. M. został poddany badaniom diagnostycznym i konsultacjom specjalistycznym w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...] Filia w [...]. W badaniu laboratoryjnym krwi stwierdzono podwyższony poziom glukozy na czczo - 119,80 mg/dl (norma 74-100.00). Konsultująca badanego lekarz chorób wewnętrznych, endokrynologii i diabetologii stwierdziła, że podwyższony poziom glukozy wymaga dalszej diagnostyki. W dniu [...] kwietnia 2023 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] zwróciła się do Dowódcy [...]. Pułku [...] w [...] z prośbą o spowodowanie stawiennictwa [...] D. M. w dniu [...] maja 2023 r. celem wykonania dodatkowych badań niezbędnych do zakończenia procesu orzeczniczego. W piśmie podano, że żołnierz powinien być na czczo w dniu badania. W dniu [...] maja 2023 r. D. M. stawił się w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...] Filia w [...], gdzie przeprowadzono u niego doustny test tolerancji glukozy. Badanie wykazało podwyższony poziom glukozy na czczo - 116,80 mg/dl (zakres referencyjny 70,00-105,00) oraz podwyższony poziom glukozy po 2 godzinach po obciążeniu 75g glukozy - 193,30 mg/dl (zakres referencyjny do 140). W tych okolicznościach faktycznych Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2023 r. (nr [...]), na podstawie art. 190 ust. 1, ust. 6 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny, § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 oraz § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243 ze zm.) oraz § 4 pkt 4-12 i § 7 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.) w związku z art. 821 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, w punkcie 8 pkt 1 rozpoznała u D. M. nieprawidłową tolerancję glukozy i powołując się na § 54 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. (kolumna szósta wykazu - grupa III obejmująca osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej) stwierdziła, że badany jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). Komisja rozpoznała również u skarżącego skrzywienie przegrody nosa i bliznę kciuka lewego, tj. schorzenia i ułomności wymienione w § 26 pkt 3 i § 3 pkt 1 powołanego załącznika. Komisja stwierdziła, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. D. M. w piśmie z dnia [...] maja 2023 r. złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, w którym podniósł, że regularnie oddaje krew i nigdy nie miał problemów z cukrem. W grudniu 2022 r. w związku z podjęciem dobrowolnej służby wojskowej, wykonał badania lekarskie i ich wyniki były prawidłowe. Odwołujący się dodał, że nie był poinformowany o tym, że będzie badany na okoliczność poziomu cukru i w związku z tym na badanie nie stawił się na czczo. D. M. dołączył do odwołania wynik badania laboratoryjnego z dnia [...] maja 2023 r., wskazujący na prawidłowy poziom glukozy w jego organizmie (87 mg/dl przy zakresie referencyjnym 70-99). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2023 r. (nr [...]), na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwana dalej: k.p.a.) oraz art. 58 ust. 6 i art. 84 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wojskowych komisji lekarskich, § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania orzeczniczego skarżącego i podała, że w świetle wiedzy medycznej, badany spełnia kryteria do rozpoznania nieprawidłowej tolerancji glukozy i wymaga podjęcia leczenia specjalistycznego w ramach NFZ. Odnosząc się do odwołania Komisja podniosła, że organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r., kierowanym do Dowódcy [...] Pułku [...] w [...], wezwał D. M. na badania celem wykonania dodatkowej diagnostyki powyższego poziomu glikemii oraz poinformował o konieczności bycia na czczo w dniu badania. W konsekwencji Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] prawidłowo ustaliła, że D. M. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. D. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2023 r. (nr [...]) zarzucił, że zostało wydane z naruszeniem: 1.§ 54 ust. 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że cierpi na nieprawidłową tolerancję glukozy; 2. § 12 ust. 2 zdanie 2 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego i badania specjalistycznego (ewentualnie również skierowania na obserwację szpitalną) oraz zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie pomimo faktu, że dołączył do odwołania wyniki wykonanie prywatnie badania lekarskiego, poddający w wątpliwość ustalenia dokonane przez RWKL; 3. art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., przez ich niezastosowanie tj. niepowiadomienie orzekanego przez organy obu instancji o zakończeniu czynności związanych z procesem orzekania oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie i w ten sposób pozbawienie go prawa do czynnego udziału stron w postępowaniu; 4. art. 35 § 3 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia odwoławczego po upływie wskazanego w ustawie terminu; 5. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji niezasadne uznanie, że jest niezdolny do służby wojskowej oraz niezrozumiale uzasadnienie decyzji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł m. in., że organ II instancji nie przeprowadził kontroli orzeczenia RWKL zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, o czym świadczy to, że "całkowicie pominął" wynik badania przedłożony przez skarżącego wraz z odwołaniem i nie odniósł się do niego w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Pełnomocnik dodał, że o badaniu w dniu [...] maja 2023 r. skarżący dowiedział się od kancelisty Kompanii telefonicznie i była to informacja nieprecyzyjna, do tego stopnia, że znał jedynie miejsce i termin, nie wiedział natomiast jakie badania będą wykonywane i nie widział również, że powinien się na nie zgłosić na czczo. Skarżący był przekonany, że wezwano go na badania psychologiczne, które wcześniej nie zostały przeprowadzone i gdyby był prawidłowo powiadomiony o tym, że będzie wykonywany doustny test tolerancji glukozy, na który należy zgłosić się na czczo, na pewno przyszedłby przygotowany. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby wojskowej oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." W konsekwencji kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do służby wojskowej była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał więc jedynie wydane w toku postępowania akty pod względem kryterium legalności i stwierdził, że zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2023 r. naruszają prawo (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu, wymienione orzeczenia nie zawierają należytego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie dokonanego rozpoznania, a w konsekwencji dokonanego ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Stosownie do art. 87 ust. 1 zd. 1 ustawy o obronie Ojczyzny wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Jak stanowi § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie trzech lekarzy, większością głosów składu orzekającego z wyłączeniem sytuacji, gdy działa jednoosobowo. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej (§ 11 ust. 1 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 11 ust. 3). Stosownie zaś do § 10 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem. Należy przypomnieć, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, z powołaniem się na § 54 pkt 4 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., w związku ze stwierdzeniem u badanego nieprawidłowej tolerancji glukozy. Zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w grupie III orzekanych powyższemu rozpoznaniu przyporządkowuje się kategorię N . Jak już podniesiono - zdaniem Sądu - uwzględniając całość materiału dowodowego w sprawie, zawartego w aktach postępowania administracyjnego, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] nie dokonała należytego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie stanu zdrowia badanego. Komisja oparła się na badaniu (doustnym teście glukozy) przeprowadzonym u skarżącego w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym w [...] Filia w [...] (ośrodku referencyjnym dla wojska), wskazując że jego wynik dowodzi, że cierpi na nieprawidłową tolerancję glukozy. Ocena ta jest przedwczesna, jeżeli zauważy się, że skarżący w toku postępowania podnosił, że nie miał wiedzy o tym, na jakie dodatkowe badania się udaje, a w aktach sprawy nie ma dowodu wskazującego na to, że skarżący zapoznał się ze skierowanym do Dowódcy [...] Pułku [...] pismem Przewodniczącego Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. zawierającym informację o tym, że żołnierz w dniu badania ma być na czczo. Oczywiście wyniki badania na tolerancję glukozy z [...] maja 2023 r., który skarżący dołączył do odwołania od orzeczenia organu I instancji, dokumentacja medyczna załączona przez niego do skargi, nie mogły być podstawą orzeczenia Komisji, podobnie jak oraz fakt, że w dotychczasowych orzeczeniach komisji lekarskich nie stwierdzono u niego problemów diabetologicznych (informacja Dowódcy [...]. Pułku [...] o warunkach i przebiegu służby wojskowej skarżącego), niemniej okoliczności te pośrednio potwierdzają twierdzenie skarżącego, że wynik testu glukozy nie jest prawidłowy, ponieważ nie wiedział o tym, jakiemu badaniu będzie poddany i w dniu badania nie był na czczo. Wobec nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego, konieczne stało się wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w wyroku. Wobec braku wniosku Sąd nie zasądził zwrotu kosztów dla pełnomocnika.