II SA/Wa 1840/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]

Minister Obrony Narodowej, dalej "Minister" lub "organ", decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] odmawiającą przeniesienia P. S., dalej "skarżący", do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych: W dniu 9 września 2022 r. wpłynęła do Dyrektora Departamentu Kadr prośba skarżącego, funkcjonariusza Służby Więziennej, skierowana do Ministra o przeniesienie do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] organ, powołując się na art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305, z późn. zm.), odmówił przeniesienia skarżącego do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny przeniesienie funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej odbywa się za zgodą Ministra Obrony Narodowej oraz ministra nadzorującego daną służbę. Organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. Minister Sprawiedliwości nie wyraził zgody na przeniesienie wyżej wymienionego skarżącego. Od decyzji tej skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. Minister, działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. Minister Sprawiedliwości nie wyraził zgody na przeniesienie wyżej wymienionego funkcjonariusza. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, organ wystąpił ponownie z zapytaniem do Ministra Sprawiedliwości o stanowisko w sprawie przeniesienia skarżącego do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] lipca 2023 r. do organu wpłynęła informacja o podtrzymaniu dotychczasowego stanowiska w przedmiotowej sprawie, uwzględniająca rekomendację Ministra Sprawiedliwości. Zdaniem organu wobec niewyrażenia przedmiotowej zgody, odmowa przeniesienia funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej, zgodnie z uregulowaniem zawartym wprost w art. 137 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, ma w tym przypadku charakter obligatoryjny. Minister stwierdził, że w zaistniałej sytuacji jego obowiązkiem jest zatem (jedynie) wydanie decyzji odmownej dla strony. Na powyższą decyzję Ministra z [...] sierpnia 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że Minister Sprawiedliwości nie powinien zabraniać mu przeniesienia do pełnienia jakiejkolwiek innej służby dla dobra Państwa. Skarżący podniósł, że żyje w wolnym Państwie demokratycznym i jego decyzja w sprawie przeniesienia była w pełni przemyślana i świadoma. Wskazał, że chciałby dalszą służbę wojskową pełnić w [...] Batalionie [...] w [...], o co wcześniej wnioskował. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji przepisy te stanowiły, że funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego może być na własną prośbę przeniesiony do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej, jeżeli wykazuje predyspozycje do pełnienia tej służby (art. 137 ust. 1). Przeniesienie, o którym mowa w ust. 1, odbywa się za zgodą Ministra Obrony Narodowej oraz ministra nadzorującego daną służbę, z zachowaniem ciągłości służby (art. 137 ust. 2). W sprawie miały również zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 czerwca 2022 r. w sprawie w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1384), dalej "rozporządzenie". Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia funkcjonariusz zainteresowany przeniesieniem do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej składa, za pośrednictwem kierownika komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw kadr, prośbę do Ministra Obrony Narodowej o przeniesienie do dalszego pełnienia służby. W prośbie tej funkcjonariusz wskazuje swoje imię i nazwisko, stopień służbowy, nazwę służby i jednostkę organizacyjną, w której pełni służbę, oraz zajmowane stanowisko służbowe, a także załącza do niej: 1) odpis lub uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego uzyskanie wykształcenia wymaganego w danym korpusie kadry; 2) oświadczenie o nieprowadzeniu przeciwko niemu postępowania karnego, karnoskarbowego, dyscyplinarnego lub z tytułu odpowiedzialności zawodowej; 3) dokument potwierdzający posiadany stopień służbowy i zajmowane stanowisko; 4) oświadczenie o braku orzeczeń właściwych organów w sprawie ograniczonej zdolności do służby w obecnej lub poprzedniej służbie, a także o braku orzeczeń o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu doznanym wskutek wypadku albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby lub w związku ze służbą; 5) dokumentację dotyczącą aktualnych okresowych badań lekarskich; 6) poświadczenie bezpieczeństwa i zaświadczenie o przeszkoleniu w zakresie dostępu do ochrony informacji niejawnych albo zgodę na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego, o ile jest to niezbędne do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Z kolei § 9 ust. 8 rozporządzenia stanowi, że po wyrażeniu zgody na przeniesienie funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej Minister Obrony Narodowej występuje o wyrażenie zgody na przeniesienie do: 1) ministra nadzorującego daną służbę, 2) w przypadku funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu albo Centralnego Biura Antykorupcyjnego - Prezesa Rady Ministrów albo ministra powołanego w celu koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został powołany - i jednocześnie określa termin na wyrażenie tej zgody oraz wskazuje przewidywaną datę przeniesienia funkcjonariusza, a także może wnioskować o weryfikację zgromadzonych danych o funkcjonariuszu oraz o udzielenie informacji, które mogą mieć wpływ na podjęcie decyzji o powołaniu funkcjonariusza do zawodowej służby wojskowej. Z kolei w § 9 ust. 11 wskazuje się, że po otrzymaniu zgody właściwego organu, o którym mowa w ust. 8, oraz w przypadku braku konieczności jej uzyskania Minister Obrony Narodowej wydaje decyzję o przeniesieniu funkcjonariusza i powołaniu go do zawodowej służby wojskowej oraz wyznaczeniu na stanowisko służbowe. W decyzji wskazuje się stanowisko służbowe, na którym funkcjonariusz będzie pełnił służbę, oraz dzień przeniesienia do pełnienia zawodowej służby wojskowej, który jest jednocześnie dniem stawienia się w jednostce wojskowej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ocenie Sądu brzmienie art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 9 ust. 8 i ust. 11 rozporządzenia wskazuje, że decyzja Ministra Obrony Narodowej o przeniesieniu funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej jest wydawana w ramach współdziałania organów administracji publicznej, uregulowanego w art. 106 k.p.a. Przede wszystkim wskazuje na to użyte w art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny sformułowanie "za zgodą". Zgodnie zaś z art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Ponadto zastosowania art. 106 k.p.a. w niniejszej sprawie nie wyłączają przepisy ustawy o obronie Ojczyzny. Należy zwrócić uwagę, że wyłącznie takie znajduje się w art. 105 ust. 6 oraz art. 236 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez niego zadań służbowych. Żołnierz zawodowy może wystąpić do dowódcy, o którym mowa w ust. 2, z wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki (art. 105 ust. 3). Dowódca jednostki wojskowej, po uzyskaniu zgody organu uprawnionego do wyznaczenia żołnierza zawodowego na wyższe od zajmowanego stanowisko służbowe, zawiera z żołnierzem zawodowym umowę, w której określa między innymi rodzaj pomocy, o której mowa w ust. 3, a w szczególności pokrycie czesnego za naukę, zwrot należności z tytułu kosztów przejazdu na obszarze kraju oraz warunki zwrotu kosztów tej pomocy w przypadku przerwania nauki lub zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z przyczyn, o których mowa w art. 226 pkt 1, 4, 6-9, 11-16 oraz art. 228 ust. 1 pkt 1, 2 i 6-10. Zwrot kosztów pomocy następuje w terminie określonym w umowie, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż 3 lata od zakończenia nauki (art. 105 ust. 5). Do zgody, o której mowa w ust. 5, nie stosuje się art. 106 § 2-6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 105 ust. 6). Z kolei art. 236 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, że na terenie kraju żołnierz zawodowy, za uprzednią pisemną zgodą dowódcy jednostki wojskowej, może, na pisemny wniosek, korzystać z pomocy w zakresie: 1) doradztwa zawodowego, o ile pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 3 lata, 2) przekwalifikowania zawodowego i pośrednictwa pracy na 6 miesięcy przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił tę służbę co najmniej 4 lata, 3) praktyk zawodowych na 3 miesiące przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 9 lat - udzielanej przez właściwe podmioty. Do zgody, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 236 ust. 2). Ustawodawca w ustawie o obronie Ojczyzny wyraźnie określił te przypadki, w których nie ma zastosowania art. 106 k.p.a. Tak jak już podniesiono wyżej, wyłączenia takiego nie ma w odniesieniu do regulacji zawartej w art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Należy zatem uznać, że zgoda ministra nadzorującego daną służbę w sprawach dotyczących przeniesienia funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej, wydawana jest w trybie art. 106 k.p.a. W konsekwencji tego należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 106 § 5 k.p.a. zajęcie w niniejszej sprawie stanowiska przez Ministra Sprawiedliwości winno nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby ta procedura została dochowana. Stanowisko Ministra Sprawiedliwości zostało przedstawione w formie pism z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz [...] lipca 2023 r. Nawet gdyby przyjąć, że pisma te stanowią postanowienia, o jakich mowa w art. 106 ust. 5 k.p.a. (czego Sąd na tym etapie postępowania nie jest w stanie ocenić), to z akt nie wynika, aby były one doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia na nie zażalenia. Zgodzić się należy z Ministrem, że brak zgody Ministra Sprawiedliwości na przeniesie skarżącego do dalszego służby w ramach zawodowej służby wojskowej jest dla niego wiążący. Niemniej jednak skarżący w niniejszej sprawie pozbawiony został możliwości zakwestionowania stanowiska Ministra Sprawiedliwości w drodze zażalenia. Doszło zatem do naruszenia art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 106 § 5 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu. Z przytoczonych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.