II SA/Wa 1822/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uchyla zaskarżoną decyzję.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073); zwanej dalej ustawą, odmówił A. S. prawa do ww. świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; osiągnęła wiek: w przypadku kobiet - 60 lat, w przypadku mężczyzn - 65 lat. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni pełniła funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (tj. w latach 1973 r. - 1989 r.) w związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. zakwestionowała decyzję z [...] czerwca 2024 r. uznając ją za krzywdzącą i wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że zgodnie z jej oświadczeniem i świadków pełniła funkcję sołtysa po wejściu w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tj. od [...] maja 1990 r. do [...] listopada 1990 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym obowiązującym w dacie jej wydania. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1. pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2. osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Tym samym do wymaganego okresu pełnienia funkcji sołtysa co najmniej przez 2 kadencje wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa również na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy, do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć: 1) zaświadczenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego dla sołectwa, w którym wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa, potwierdzające okres pełnienia tej funkcji; 2) oświadczenie wnioskodawcy o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, nie dysponuje danymi potwierdzającymi okres pełnienia przez wnioskodawcę funkcji sołtysa, wydaje postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, ze względu na brak danych potwierdzających okres pełnienia funkcji. Postanowienie należy dołączyć do wniosku o przyznanie świadczenia (ust. 4). W przypadku, o którym mowa w ust. 4, wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia wnioskodawca składa pisemne oświadczenie o spełnieniu wymogu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, potwierdzone pisemnymi oświadczeniami złożonymi przez co najmniej 5 osób zamieszkujących w sołectwie w czasie, w którym wnioskodawca pełnił w nim funkcję sołtysa (ust. 5). Oświadczenia, o których mowa w ust. 3 pkt 2 i ust. 5, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Oświadczenia te zawierają klauzulę następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (ust. 6). Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że o przyznaniu świadczenia pieniężnego decyduje spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza to 8-letni okres pełnienia funkcji sołtysa pod rządami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a druga to osiągnięcie odpowiedniego wieku (w przypadku kobiet – 60 lat). Jak wynika z akt sprawy A. S. wnioskiem z [...] maja 2024. r. wystąpiła o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączyła: 1) postanowienie Wójta Gminy L. z [...] sierpnia 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia, 2) oświadczenie wnioskodawcy o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa, 3) oświadczenie wnioskodawcy i pięciu oświadczenia świadków. W niniejszej sprawie nie ma sporu co do spełnienia przesłanki dotyczącej wieku wnioskodawczyni. Istotą sporu jest natomiast spełnienie przesłanki pełnienia funkcji sołtysa przez okres 8 lat na podstawie ustawy o samorządzie gminnym. Organ uznając, iż przedmiotowa przesłanka nie została spełniona, oparł się na treści postanowienia Wójta Gminy L. z [...] sierpnia 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Przyjął, iż skarżąca nie pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, która weszła w życie 27 maja 1990 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca 31 maja 2024 r. wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia złożyła do akt sprawy własne oświadczenie wraz oświadczeniami 5 świadków, z których to wynika, że funkcję sołtysa pełniła 4 kadencje do [...] listopada 1990 r. Prezes KRUS całkowicie pominął wskazywane przez stronę okoliczności i nie ocenił zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (oświadczeń skarżącej i świadków złożonych pod odpowiedzialnością karną) przez pryzmat art. 2 ust. 3 powołanej ustawy. Nie ocenił zatem, czy skarżącej do wymaganego okresu 8 lat pełnienia funkcji sołtysa pod rządami ustawy o samorządzie gminnym należy wliczyć okres pełnienia tej funkcji (potwierdzony stosownym zaświadczeniem) przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli skarżąca po wejściu w życie tej ustawy pełniła osoba funkcję sołtysa do [...] listopada 1990 r. Z powyższych ustaleń wynika, iż organ nie ustaliły stanu faktycznego sprawy naruszając tym samym art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. regulujące obowiązki w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, a także wskazane zasady ogólne: uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 in fine k.p.a.) oraz zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przekonywującej argumentacji faktycznej i prawnej przemawiającej za słusznością wydania decyzji odmownej, czym naruszył art. 107 § 3 K.p.a. Wskazane naruszenia przepisów procesowych mogły mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe uwagi Sądu, jak też rozstrzygając o zasadności wniosku skarżącej uwzględni aktualne brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, wprowadzone w życie mocą art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oraz ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2024 r. poz.1246). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.