II SA/Wa 1819/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy S. na opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zgodności planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę S. oddala skargę.

[...] Kurator Oświaty wydał w dniu [...] lipca 2020 r. negatywną opinię w sprawie zgodności planu sieci publicznych szkół podstawowych w Gminie S. z warunkami określonymi w art. 39 ust. 1, 2, 5a-6 i 7a ustawy – Prawo oświatowe. W uzasadnieniu opinii organ stwierdził, że Wójt Gminy S. we wniosku o wydanie ww. opinii poinformował, że w porównaniu z ustaleniami zawartymi w uchwale nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów w Gminie S. do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. nastąpiła zmiana w zakresie granic obwodów publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę S. Wieś S. została podzielona na dwa obwody szkolne. Numery posesji od [...] do [...] i [...] przypisano do Szkoły Podstawowej im. [...] w B., a od nr [...] przypisano do obwodu Szkoły Podstawowej im. [...] w S. W wyniku analizy przedłożonej dokumentacji [...] Kurator Oświaty stwierdził, że podział obwodu S. jest niekorzystny dla uczniów, ponieważ wydłuży czas pobytu dzieci poza szkołą. Odległość z S. do Szkoły Podstawowej w B. wynosi około 3 km, a do Szkoły Podstawowej w S. około 8 km, co będzie mało wpływ na organizację dowożenia. Bliskość szkoły i domu rodzinnego ma istotne znaczenie dla rozwoju dzieci w tym wieku, zapewnia poczucie akceptacji i bezpieczeństwa. Zatem przydzielenie miejscowości S. w całości do obwodu Szkoły Podstawowej w B. jest bardziej korzystne z uwagi na położenie geograficzne. Ponadto zupełnie niezrozumiałym jest przyporządkowanie posesji nr [...] we wsi S. do Szkoły Podstawowej w B. bez podania argumentów. Organ zwrócił też uwagę, iż miejscowość K., wskazana w załączniku nr 1 do projektu uchwały, przyporządkowana została do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w G. W załączniku nr 1 do uchwały nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2017 roku miejscowość ta przyporządkowana jest do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej im. [...] w S. W załączniku nr 2 do projektu uchwały przedstawiona jest mapka z zaznaczonymi granicami obwodów publicznych szkół podstawowych od dnia 1 września 2020 r. Na mapce tej miejscowość K. przyporządkowana jest do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w G. Ani we wniosku, ani w uzasadnieniu do projektu uchwały nie ma podanych przyczyn tej zmiany. Dołączona do wniosku mapka ilustrująca granice obwodów publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę S. od dnia 1 września 2020 r. pokazuje, że ograniczenie obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w B. będzie skutkowało zmniejszeniem liczby uczniów i ograniczeniem działalności szkoły. Zdaniem organu sieć szkół zatwierdzona uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2017 r. nie powodowała sprzeciwu rodziców uczniów z S. Natomiast obecnie rodzice poinformowali pisemnie organ nadzoru pedagogicznego o niekorzystnym dla ich dzieci planowanym podziale wsi S. Wskazali przede wszystkim na odległość ich miejscowości do Szkoły Podstawowej w B., na wydłużenie czasu dowożenia ich dzieci w przypadku przyporządkowania wsi S. do Szkoły Podstawowej w S. oraz na zły stan techniczny drogi dojazdowej do S. Poza tym podkreślili emocjonalne przywiązanie do Szkoły Podstawowej w B., ponieważ od chwili jej utworzenia, tj. od [...] roku, jest szkołą obwodową. Gmina S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie negatywnej opinii Kuratora Oświaty i podniosła, iż powodem negatywnej opinii Kuratora była przedstawiona propozycja ustalenia obwodu Szkoły Podstawowej w B. oraz Szkoły Podstawowej w S. Zgodnie z przedłożonym do zaopiniowania projektem do obwodu Szkoły Podstawowej w B. zostały przypisane nieruchomości położone w miejscowości S. o numerach [...]-[...] oraz nr [...], a do obwodu Szkoły Podstawowej w S. zostały przypisane nieruchomości położone w miejscowości S. o numerach [...]-[...], oprócz nr [...] (należałby do SP w B. – zgodnie z wolą rodziców). Zdaniem skarżącej Gminy organ nadzoru pedagogicznego wydając negatywną opinię, oparł się tylko i wyłącznie na treści art. 39 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe, wywodząc, że skoro dla dzieci zamieszkałych w miejscowości S. do Szkoły Podstawowej w S. droga do szkoły wynosiłaby ok. 8 km, to stoi to w sprzeczności z powyższym przepisem i wymaga negatywnej opinii. W ocenie Kuratora Oświaty podział dokonany przez organ prowadzący spowoduje, że droga dzieci z S. do Szkoły Podstawowej w S. wyniesie około 8 kilometrów, a w dotychczasowym stanie faktycznym, gdy miejscowość S. należy w całości do obwodu Szkoły Podstawowej w B., to droga wynosi 3 kilometry. Przyjmując takie ustalenie, Kurator sformułował zarzut, że podział będzie niekorzystny dla uczniów, bo wydłuży czas pobytu poza domem i będzie to miało wpływ na organizację dowożenia. Kurator zwrócił uwagę, że zupełnie niezrozumiałe jest przyporządkowanie nr [...] posesji w S. do obwodu Szkoły Podstawowej w B. Tymczasem we wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Wójt Gminy wskazał, że zmiana obwodów szkół w S. i B. została podyktowana potrzebami społecznymi i poprzedzona konsultacjami społecznymi. Rodzice z miejscowości S. sami złożyli do Urzędu Gminy "Listę mieszkańców popierających uczestnictwo dzieci do Szkoły Podstawowej w S." z uwagi na to, że ich dzieci i tak dotychczas uczęszczają do Szkoły Podstawowej w S., mimo że ich obwodem jest Szkoła Podstawowa w B. Ustalenie nowych obwodów miało na celu usankcjonowanie stanu faktycznego. Projekt nowych obwodów nie przewiduje przenoszenia dzieci z jednej szkoły do drugiej i nie zmienia miejsca dotychczasowego ich uczęszczania do szkół. Nowe obwody potwierdzają wieloletnią tradycję w uczęszczaniu dzieci do szkół. Wójt wskazał, że Gmina zapewnia dowóz wszystkich dzieci. Podział na nowe obwody nie niweczy przywiązania dzieci do Szkoły Podstawowej w B., ponieważ w dalszym ciągu mają możliwość do niej uczęszczać. Do Szkoły Podstawowej w S. będą mogły uczęszczać tylko te dzieci, których rodzice o to występowali w piśmie do Wójta Gminy, załączając listę z podpisami. Nie jest zgodna ze stanem faktycznym podana przez [...] Kuratora Oświaty odległość 8 km od miejscowości S. do Szkoły Podstawowej w S. Z załączonych internetowych map drogowych wynika bezspornie, iż ta odległość wynosi około 5 km. Z tych samych map wynika, że odległość miejscowości S. do Szkoły Podstawowej w B. wynosi około 4 km. Argumentacja [...] Kuratora Oświaty oparta została na niezweryfikowanych danych i jest krzywdząca dla rodziców i ich dzieci, którzy mają prawo i chcą z niego skorzystać przy ustalaniu planu sieci szkół przez Gminę. W stanie faktycznym, od wielu lat mimo podziału gminy na obwody szkolne, w których miejscowość S. w całości przypisana była do obwodu szkoły Podstawowej w B., to dzieci uczęszczały zarówno do szkoły Podstawowej w B., jak i do Szkoły Podstawowej w S. Dla tych dzieci gmina organizowała bezpłatny dowóz. Dlatego też już po opublikowaniu w dniu [...] kwietnia 2019 r. na stronie [...] Urzędu Gminy S. informacji o proponowanym pierwotnym ustaleniu Planu sieci publicznych szkół podstawowych, poczynając od roku szkolnego 2018/2019, zgodnie z którym S. w całości miała należeć do obwodu Szkoły Podstawowej w S., rodzice dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w B. wystąpili do Wójta Gminy S. o zachowanie dotychczasowego obwodu. Natomiast rodzice, których dzieci uczęszczały do Szkoły Podstawowej w S., złożyli do Urzędu Gminy listę popierającą zaproponowany podział z uwagi na faktyczne uczęszczanie ich dzieci do Szkoły Podstawowej w S. Gmina S. brała pod uwagę racje wszystkich rodziców oraz ukształtowaną w tym zakresie wieloletnią tradycję. Rozwiązanie przyjęto jako usankcjonowanie istniejącego stanu faktycznego z poszanowanie zdania rodziców. W związku z negatywną opinią Kuratora z dnia [...] lipca 2020 r. Wójt Gminy wystąpił o ponowne przeanalizowanie stanowiska, załączając uzupełniające wyjaśnienia. W odpowiedzi Kurator wyjaśnił, że wydana została już negatywna opinia i zakończona procedura, nie odnosząc się do merytorycznych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniesiona skarga okazała się niezasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny legalności opinii [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2020 r., który negatywnie ocenił projekt uchwały Rady Gminy S. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę S. oraz określenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych mających siedzibę na obszarze Gminy S. od dnia 1 września 2020 r. Zgodnie z art. 39 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 910), ustalenie planu sieci publicznych szkół, o którym mowa w ust. 5 i 7, następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty o zgodności planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust. 1, 2 i 5a-7a. Przepisy ust. 1, 2, 5a-7a stanowią z kolei: 1. Sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. 2. Droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km – w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych; 2) 4 km – w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych. 5a. W uchwale, o której mowa w ust. 5, wskazuje się adresy siedzib szkół, o których mowa w ust. 5, oraz adresy innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. 5b. Obwód szkoły podstawowej, w tym szkoły podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną część klas szkoły podstawowej lub szkoły filialnej, nie może posiadać części wspólnej z obwodem innej szkoły podstawowej, z wyjątkiem szkoły podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną część klas szkoły podstawowej lub szkoły filialnej, w zakresie klas nieobjętych strukturą organizacyjną tej szkoły. 6. Rada gminy, podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 5, dąży do tego, aby szkoły podstawowe były szkołami: 1) o pełnej strukturze organizacyjnej; 2) funkcjonującymi w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji. 7. Rada powiatu ustala plan sieci publicznych szkół ponadpodstawowych oraz szkół specjalnych, z uwzględnieniem szkół ponadpodstawowych i specjalnych mających siedzibę na obszarze powiatu prowadzonych przez inne organy prowadzące, tak aby umożliwić dzieciom i młodzieży zamieszkującym na obszarze powiatu lub przebywającym w podmiotach i jednostkach, o których mowa w art. 4 pkt 2 lit. b, realizację odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Uchwała rady powiatu podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. 7a. W przypadku szkół prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego tworzenie i likwidacja innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych stanowi przekształcenie szkoły. Przepisy art. 89 stosuje się. W rozpoznawanej sprawie [...] Kurator Oświaty wydał opinię negatywną, albowiem w nowym planie sieci szkół założono zmianę w zakresie granic obwodów publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę S. Wieś S. została w opiniowanym projekcie uchwały podzielona na dwa obwody szkolne. Numery posesji od [...] do [...] i [...] przypisano do Szkoły Podstawowej im. [...] w B., a od nr [...] przypisano do obwodu Szkoły Podstawowej im. [...] w S. [...] Kurator Oświaty, po analizie przedłożonej dokumentacji, stwierdził, że podział obwodu S. jest niekorzystny dla uczniów, ponieważ wydłuży czas pobytu dzieci poza szkołą. Organ stwierdził, iż odległość z S. do Szkoły Podstawowej w S. wyniesie około 8 km. Ponadto organ stwierdził, iż miejscowość K. przyporządkowana została do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w G., zaś według wcześniejszej uchwały Rady Gminy S. z [...] marca 2017 r. miejscowość ta przyporządkowana jest do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej im. [...] w S. Jednakże ani we wniosku, ani w uzasadnieniu do projektu opiniowanej uchwały nie podano przyczyn tej zmiany. W skardze Gmina S. podniosła, iż [...] Kurator Oświaty oparł się tylko i wyłącznie na treści art. 39 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe, nie wziął jednak pod uwagę treści art. 39 ust. 3 tej ustawy, w myśl którego na gminę został nałożony obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu dzieci do szkoły. Zmiana obwodów szkół publicznych w Gminie S., jak wyjaśnia Wójt tej Gminy, podyktowana była zamiarem usankocjonowania istniejącego stanu faktycznego, a ponadto odzwierciedlała wolę rodziców uczniów. Ponadto Wójt wyjaśnił, że obecnie tylko troje dzieci z miejscowości K. spełnia obowiązek szkolny. Dzieci te zamieszkują znacznie bliżej od Szkoły Podstawowej w G., dlatego też społecznie uzasadnione jest skrócenie ich drogi do szkoły i ograniczenie czasu przebywania poza domem. W ocenie Gminy organ błędnie ustalił również odległość z S. do Szkoły Podstawowej w S. gdyż w rzeczywistości odległość ta wynosi około 5 km, a nie 8 km – jak twierdzi Kurator Oświaty. Oceniając zarzuty skargi, stwierdzić należy, iż [...] Kurator Oświaty – opiniując przedłożony mu plan sieci publicznych szkół podstawowych w Gminie S. – był zobligowany do zbadania zgodności tego planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust. 2 art. 39 ustawy – Prawo oświatowe. Maksymalna droga dziecka z domu do szkoły wynosi, stosownie do art. 39 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, 4 km w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych. Jeżeli zatem droga dziecka z domu do szkoły przekracza tę odległość, to, w ocenie Sądu, stanowi to naruszenie przywołanego przepisu. W takiej sytuacji zasadne jest wydanie opinii negatywnej co do proponowanego planu sieci szkół publicznych. W ocenie Sądu na etapie opiniowania planu sieci szkół publicznych należy przestrzegać regulacji zawartej w art. 39 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo oświatowe. Odnosząc się do kwestii błędnego ustalenia przez organ odległości od S. do Szkoły Podstawowej w S., wyjaśnić wypada, że nawet w sytuacji, gdyby odległość ta była mniejsza od odległości ustalonej przez organ i wynosiła jedynie 5 km (a nie 8 km – jak twierdzi kurator), to i tak odległość ta byłaby sprzeczna z normą wyrażoną w art. 39 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo oświatowe. Dlatego też argumenty skarżącej Gminy w tym zakresie nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Z kolei kwestia wyjaśnienia powodów zmiany przyporządkowania miejscowości K. wyjaśniana była przez Gminę dopiero po zakończeniu postępowania i wydaniu kwestionowanej opinii. Z tych też powodów uznać należało, iż organ był uprawniony do przyjęcia, że w opiniowanym projekcie uchwały brak było wyjaśnienia dla wskazanej zmiany przyporządkowania tej miejscowości. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.