II SA/Wa 1778/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2020 r. nr [...].

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z poźn. zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1569 z późn. zm.), utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. o odmowie przyznania R. S. statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że kwestią sporną jest ustalenie, czy osobie, która doznała urazu skrętnego kręgosłupa podczas przenoszenia rannego policjanta [...] i przekładania go na nosze przyznać tożsame prawa, jakie otrzyma osoba, która doznała uszczerbku na zdrowiu w warunkach alarmu bojowego, uderzenia lub odparcia ataku, zamachu lub innego bezprawnego działania wymierzonego przeciwko tej osobie. Organ stwierdził, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Wskazał, że wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2017 r. poz. 1950). Organ podał, że Zgodnie z art. 4 pkt 15 ww. ustawy o weteranach działań poza granicami państwa wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Minister podał, że wypadek, któremu uległ zainteresowany miał miejsce w dniu [...] lipca 2009 r. podczas udziału w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w [...]. Do zdarzenia doszło w czasie akcji medycznej na terenie bazy w [...]. W trakcie przenoszenia rannego policjanta [...] i przekładania go na nosze R. S. strzyknęło w kręgosłupie i poczuł silny ból. Organ stwierdził, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wypadek, któremu uległ zainteresowany jest wypadkiem noszącym znamiona zwykłego wypadku, który mógł mieć miejsce także w normalnym wykonywaniu czynności na terenie kraju. Podnoszona przez zainteresowanego okoliczność, że czynności, które realizował w dacie wypadku były uczestnictwem w zadaniu bojowym określanym jako ewakuacja medyczna i był to wypadek pozostający w związku z wykonywaniem wyznaczonych zadań, nie mogą stanowić w ocenie Ministra wystarczającej przesłanki przemawiającej za uznaniem wypadku jako spełniającego wymogi określone w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Minister zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołu powypadkowego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nie wynika również, aby w momencie wypadku miały miejsce jakiekolwiek okoliczności, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. a i b w/w ustawy, tj. aby do zdarzenia doszło podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, a także zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Organ zaznaczył jednocześnie, że nie neguje występowania w przedmiotowej sprawie takich okoliczności jak: udział Wnioskodawcy na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznanie uszczerbku na zdrowiu, przyznanie świadczeń odszkodowawczych. Podkreślić jednak należy, że ww. okoliczności nie miały miejsca w związku lub wskutek wypadku w rozumieniu ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, z tytułu którego przysługuje status weterana poszkodowanego, ale wskutek wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, którego zaistnienie nie jest wystarczające do przyznania tego statusu. W art. 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ustawodawca wskazał na konieczność zaistnienia związku wypadku z działaniami poza granicami państwa, natomiast w art. 4 pkt 15 lit. a-c wyjaśnił definicję wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. Organ dokonał zatem wykładni przepisu art. 3 ww. ustawy w związku z art. 4 pkt 15 lit. a-c tej ustawy, uznając zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, że wypadek, któremu uległ R. S. w dniu [...] lipca 2009 r. nie spełnia przesłanek z art. 4 pkt 15 lit. a-c, w związku z czym w oparciu o ww. przepisy status weterana poszkodowanego nie może zostać w tej sprawie przyznany. Odnosząc się do powołanego przez zainteresowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2018 r. o sygnaturze II SA/WA 111/18 organ wskazał, że w momencie wypadku zainteresowany nie wykonywał zadań o charakterze wskazanym w uzasadnieniu do ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, koniecznych do uznania wypadku za wypadek, o którym mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Organ wskazał, że z zebranych w sprawie materiałów, w tym z ww. protokołu powypadkowego, nie wynika, aby w czasie wypadku istniało realne zagrożenie dla życia i zdrowia Wnioskodawcy. W protokole powypadkowym wskazano, że wyłączną przyczyną wypadku było zdarzenie losowe oraz polecono aby "informację o zaistniałym wypadku wykorzystać w działalności profilaktycznej prowadzonej w pododdziale". Organ wskazał, że dokonywane w toku postępowania czynności, jak i samo rozstrzygnięcie sprawy nie odstępowały od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie z art. 9 k.p.a., strona była informowana o kolejnych etapach postępowania i podejmowanych przez organ czynnościach, polegających m. in. na współpracy z innymi organami administracji publicznej w celu uzyskania dowodów. Organ nie zakwestionował urzędowego charakteru zebranych w sprawie dokumentów. Jednakże - w oparciu o ich treść – organ dokonał oceny, iż przedstawione okoliczności towarzyszące wypadkowi w dniu [...] lipca 2009 r. nie dają podstaw do uznania, że w czasie wypadku istniało realne zagrożenie dla życia i zdrowia wnioskodawcy. Organ stwierdził, że należy rozgraniczyć teoretyczną możliwość przeprowadzenia ataku od realnego zagrożenia dla życia i zdrowia, gdy do wypadku dochodzi podczas lub w związku z atakiem/zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie poszkodowanej. Zdaniem organu przyjmując argumentację wnioskodawcy należałoby uznać, że każdy wypadek w czasie pobytu na terenie bazy, bez względu na towarzyszące mu okoliczności, kwalifikuje się do przyznania osobie poszkodowanej statusu weterana poszkodowanego, gdyż zagrożenia atakiem ze strony wroga nie można w żadnym momencie wykluczyć. Takie interpretowanie przepisów byłoby sprzeczne z celem przyświecającym ustawodawcy. Decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. stała się przedmiotem skargi R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze ustawy o weteranach działań poza granicami państwa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wypadek, któremu uległ w dniu [...] lipca 2009 r. na terenie bazy [...], nie mieści się w definicji wypadku zawartej w ww. przepisie, podczas gdy stan faktyczny przedstawiony w sprawie wskazuje na to, że jest to wypadek wyczerpujący dyspozycję art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze powołanej ustawy, - naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że okoliczność wskazana w art. 4 w pkt 15 w lit. c ustawy o weteranach (...) ma niezależny byt od okoliczności wskazanych w lit. a i b powołanego przepisu, czego wyraźnym potwierdzeniem jest zwrot użyty w tej jednostce redakcyjnej, tj. "innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań", a zatem te działania nie mogą być uzależniane od wystąpienia działań podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń oraz zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Podkreślił, że aby uznać wskazane w lit. c okoliczności, w których nastąpiło zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza, za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa muszą być to inne działania (a więc inne niż wskazane w lit. a i b) pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Skarżący wskazał, że w dniu [...] lipca 2009 r. brał udział w akcji medycznej na terenie bazy w [...], polegającej na uczestnictwie w zadaniu bojowym określanym jako ewakuacja medyczna (zgodnie z terminologią przyjętą w [...]) co potwierdza protokół powypadkowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Zatem były to działania w bezpośrednio związane z wykonywaniem przez niego zadań służbowych. Skarżący wskazał, że wykonywanie przedmiotowego zadania realizowane było w stanie wyższej konieczności, w związku z potrzebą ratowania życia poszkodowanego w wyniku działań nieprzyjaciela w strefie odpowiedzialności Polskich Sił Zadaniowych i uregulowane było stosownymi zasadami umieszczonymi we właściwych jawnych i niejawnych dokumentach normatywnych (procedury, rozkazy). Skarżący wskazał, że podczas przenoszenia rannego policjanta [...] i przekładania go na nosze doznał urazu kręgosłupa. Podał, że jednocześnie z dokumentów zawartych w aktach postępowania w sprawie wypadku przy pracy wynika, że brał udział w ww. akcji medycznej z rannymi na polecenie lekarza dyżurnego. Stwierdził, że wypadek, któremu uległ miał charakter nagły miał bezpośredni związek z likwidowaniem skutków ataku przeciwnika i spowodował uszczerbek na zdrowiu, został wywołany przyczyną zewnętrzną oraz zaistniał podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem przeze mnie zadań. Działania te realizowane były z poszanowaniem zasad BHP. Wypadek był następstwem wykonywania przeze mnie wyznaczonych zadań. Skarżący wskazał, że w wyniku tego wypadku doznał uszczerbku na zdrowiu w wysokości 6%. Skarżący stwierdził, że wykazane błędy postępowania administracyjnego, ograniczone uzasadnienie i niepełna analiza przepisów prawa materialnego świadczą o niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu w sprawie przyznania statusu weterana. Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 12 kwietnia 2020 r. skarżący podtrzymując skargę wniósł o dopuszczenie oświadczenia Dowódcy Grupy [...], który w okresie, kiedy skarżący uległ wypadkowi faktycznie dowodził Grupą [...], a zatem posiada największą wiedzę w obszarze zadań związanych z zabezpieczeniem medycznym i stosowanymi procedurami w tym obszarze. W ocenie skarżącego przyjęcie przedmiotowego wniosku w znacznym stopniu potwierdzi, że zadania Grupy [...] w uwarunkowaniach strefy działań wojennych i opisywanej przez skarżącego sytuacji miały ewidentny i bezpośredni związek z wypadkiem i pogorszeniem stanu zdrowia. Skarżący wskazał, że przedmiotowa akcja medyczna była wynikiem bezpośredniego działania przeciwnika na siły własne i koalicyjne, w tym żołnierzy [...] a wypadek skarżącego pozostaje w związku z działaniami poza granicami kraju. Skarżący załączył do skargi oświadczenie, o którym mowa w piśmie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu organ nie dokonał w tej sprawie pełnych ustaleń stanu faktycznego i nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, organ dokonał w niniejszej sprawie błędnej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwszy ustawy o weteranach (...), co miało wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniu organu istotą tej sprawy nie jest ustalenie, "czy osobie, która doznała urazu skrętnego kręgosłupa podczas przenoszenia rannego policjanta [...] i przekładania go na nosze przyznać tożsame prawa, jakie otrzyma osoba, która doznała uszczerbku na zdrowiu w warunkach alarmu bojowego, uderzenia lub odparcia ataku, zamachu lub innego bezprawnego działania wymierzonego przeciwko tej osobie". Istotą tej sprawy jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki dla uznania skarżącego za weterana poszkodowanego. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Zgodnie z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...), określenie wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa oznacza – zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Minister w zaskarżonej decyzji stwierdził, że ze zgromadzonego materiału, w tym z protokołu powypadkowego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nie wynika, aby w momencie wypadku miały miejsce jakiekolwiek okoliczności, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. a i b ustawy o weteranach (...), tj. aby do zdarzenia doszło podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, a także zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Podkreślenia jednakże wymaga, że ustawodawca w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...) nie uzależnił spełnienia przesłanki z punktu c od zaistnienia okoliczności wskazanych w odrębnych przesłankach, tj. w art. 4 pkt 15 lit. a lub b tej ustawy. Przesłanka określona w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...) stanowi odrębną podstawę i tak powinna być rozpatrywana. Błędnie wykłada ją zatem organ w decyzji, wskazując na konieczność zaistnienia zdarzeń określonych w art. 4 pkt 15 lit. a i b ustawy. W świetle powyższego nie mogło być uznane za trafne zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenie organu, że podnoszona przez zainteresowanego okoliczność, że czynności, które realizował w dacie wypadku były uczestnictwem w zadaniu bojowym określanym jako ewakuacja medyczna i był to wypadek pozostający w związku z wykonywaniem wyznaczonych zadań, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki przemawiającej za uznaniem wypadku jako spełniającego wymogi określone w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...). Organ nie wykazał w decyzji, że w sprawie tej brak jest związku pomiędzy wypadkiem, jakiemu uległ skarżący w dniu [...] lipca 2009 r. a działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza (art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach). Skarżący wskazywał w toku postępowania administracyjnego, że w dniu [...] lipca 2009 r. brał udział w akcji medycznej na terenie bazy w [...], polegającej na uczestnictwie w zadaniu bojowym określanym jako ewakuacja medyczna w związku z potrzebą ratowania życia poszkodowanego w wyniku działań nieprzyjaciela w strefie odpowiedzialności Polskich Sił Zadaniowych. Skarżący podniósł we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że podczas przenoszenia rannego policjanta [...] i przekładania go na nosze doznał urazu kręgosłupa. Podał, że brał udział w tej akcji medycznej z rannymi polecenie lekarza dyżurnego. Organ w decyzji z dnia [...] maja 2020 r. odmówił wiarygodności zeznaniom świadków, którzy wskazywali, że miało miejsce realne zagrożenie życia. Nieuwzględnienie zeznań świadków organ oparł jedynie na własnym twierdzeniu, że akcja miała miejsce na terenie bazy wojskowej, która znajdowała się pod bezpośrednią ochroną innych żołnierzy. Powyższe wydaje się jednak nie wykluczać, że mógł nastąpić wcześniej atak, skoro byli ranni. Organ ustaleń w tym zakresie nie poczynił. Jednocześnie organ nie podważył twierdzenia skarżącego, że wypadek miał miejsce w trakcie przenoszenia rannego policjanta [...] i że miała miejsce "akcja medyczna z rannymi na polecenie lekarza dyżurnego". Organ nie podważył skutecznie zeznań świadków złożonych w postępowaniu administracyjnym. W świetle powyższego, rozstrzygnięcia organu na tym etapie sprawy uznać należało za dowolne. Uchybienie przepisowi art. 80 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dodatkowego postępowania z oświadczenia przedłożonego do pisma procesowego z dnia 12 kwietnia 2021 r., albowiem Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wykładnię art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...) przedstawioną wyżej. Rozstrzygając w sprawie organ dokona pełnych ustaleń faktycznych dotyczących udziału skarżącego w "[...]" na terenie bazy w [...], w tym charakteru tej akcji i działań skarżącego w jej ramach, w tym także w zakresie przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, o czym jest mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...). W przypadku dalszych wątpliwości co do charakteru działań, w trakcie których nastąpił wypadek skarżącego, organ przeprowadzi dowód z zeznań osoby, która pełniła w dniu [...] lipca 2009 r. obowiązki Dowódcy Grupy [...] podczas [...] zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w [...]. Uzasadniając decyzję organ wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.