II SA/Wa 1660/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.A. na Orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę.

B. A. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na Orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], w którym organ ustalił, że skarżąca nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Orzeczono również wobec skarżącej brak całkowitej niezdolności do pracy przed [...] lutego 2007 r. W uzasadnieniu wskazano, że przy dokonywaniu ustaleń organ uwzględnił: wniosek o rentę w drodze wyjątku, stopień naruszenia sprawności organizmu, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek, predyspozycje psychofizyczne. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy wniesiona skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5). Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U 2024 r. poz. 1568 ze zm.) dalej "k.p.c." stanowi, iż Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Natomiast odnosząc się do art. 476 § 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Zgodnie z art. 476 § 3 przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub od decyzji wydanej przez ten zespół, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie zaś do treści art. 4778 § 1 k.p.c., do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu I OSK 1244/16 z dnia 16 czerwca 2016 r.: "Sprawy te, mimo że posiadają cechy właściwe dla spraw administracyjnych, są jednak z mocy art. 1 k.p.c. sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym i jako cywilne na podstawie wyraźnego brzmienia art. 2 § 1 k.p.c. podlegają kognicji sądów powszechnych. Żadna inna ustawa nie przekazuje ich do właściwości innych sądów, w tym administracyjnych". W niniejszej sprawie skarżąca zakwestionowała orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia niezdolności do pracy. Orzeczenie to nie ma charakteru autonomicznego, lecz stanowi podstawę dla organu rentowego do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy. Orzeczenie to podlega weryfikacji w pełnym zakresie w ramach postępowania sądowego, które toczy się wskutek odwołania od decyzji organu rentowego. Skoro omawiane orzeczenie nie ma samodzielnego bytu, lecz stanowi element postępowania toczącego się w przedmiocie świadczeń ustalanych przez organ rentowy, to jego kontrola dokonywana jest według zasad obowiązujących w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wskazać również należy, że Komisja Lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalając kwestię niezdolności do pracy nie rozstrzyga w sposób władczy o przyznaniu określonego prawa. Orzeczenie to stanowi element decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym stanowi art. 14 ust. 3 tej ustawy. Zawartego w orzeczeniu komisji lekarskiej stwierdzenia o istnieniu lub nieistnieniu niezdolności do pracy nie można traktować jako rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy – w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – co oznacza, że nie stanowi ono decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W konsekwencji uznać zatem należy, iż rozstrzygnięcie zaskarżone w niniejszej sprawie nie podlegało kognicji sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.