II SA/Wa 1655/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy 1. stwierdza nieważność załącznika nr 3 do uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Wiązowna w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" - "III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" – w zakresie, w jakim Rada Gminy [...] za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (imię i nazwisko, stopień pokrewieństwa); 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt III OSK 561/25 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1155/24 w sprawie ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] w formie zasiłku szkolnego w: pkt 1. uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a w pkt 2. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1155/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody [...], zw. dalej "skarżący", "Wojewoda", na uchwałę Rady Gminy [...], zw. dalej "Rada Gminy", z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] w formie zasiłku szkolnego, stwierdził nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w zakresie "CZĘŚCI A" w części: - PUNKT I. WNIOSKODAWCA - w zakresie niewymienienia wśród kategorii wnioskodawców, osób sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem, - treści klauzuli: "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia" (pkt 1), oddalił skargę w pozostałej części (pkt 2), a także zasądził od Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że mając na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22 uchylający jedynie w części wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 586/22, dokonał oceny zasadności zawartych w skardze zarzutów Wojewody w przedmiocie wskazanego w skardze załącznika nr 3 zaskarżonej uchwały oraz uznał, że zasługują one w znaczącej części na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji przyjął, że Rada Gminy w ww. załączniku nr 3 do ww. uchwały dokonała zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego, a więc zmodyfikowała w sposób nieuprawniony unormowania zawarte w art. 90n ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915), zw. dalej "u.s.o." w zakresie kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego. W ocenie Sądu w tym zakresie zasadny był zarzut Wojewody o naruszeniu art. 90n ust. 2 u.s.o. Przepis ten stanowi, że świadczenia pomocy materialnej przyznawane są m.in. na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia. W art. 3 pkt 10 u.s.o. zawarto natomiast definicję pojęcia "rodziców" wskazując, że należy przez nie rozumieć także prawnych opiekunów dziecka oraz osoby (podmioty) sprawujące pieczę zastępczą nad dzieckiem. Zdaniem Sądu brak upoważnienia Rady Gminy do modyfikacji regulacji zawartych na poziomie ustawy o systemie oświaty w zakresie zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym oznacza zakaz modyfikacji przepisów czy pojęć ustawowych, tworzenia w uchwale własnych definicji pojęć jak i ustalania znaczenia określeń ustawowych. Niezgodność z prawem tworzenia w uchwale regulacji określonych na poziomie ustawy o systemie oświaty jest uzasadnioną okolicznością, że interpretacja wprowadzonych w uchwale zmodyfikowanych regulacji zawartych w tej ustawie może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Rada Gminy uchwalając załącznik nr 3 do ww. uchwały w "Części A" PUNKT I. WNIOSKODAWCA, przez niewskazanie podmiotów sprawujących pieczę na dzieckiem w kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego - zawęziła krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego. Tym samym Rada Gminy przekroczyła przyznaną jej delegację ustawową, bowiem doprowadziła do modyfikacji norm wynikających z art. 90n ust. 2 i art. 3 pkt 10 u.s.o. Zaakceptowanie ww. zapisu regulaminu pozbawiłoby prawa do uzyskania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dziecko, nad którym sprawowana jest piecza zastępcza. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd o niedopuszczalności powtarzania w akcie prawa miejscowego postanowień ustaw lub ich modyfikacji (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r. sygn. II OSK 370/07). Tym samym rację miał Wojewoda podnosząc, że Rada Gminy zawęziła krąg wnioskodawców uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego. W ocenie Sądu wprowadzenie i pozostawienie w obrocie prawnym regulacji zawężających zakres przedmiotowy określony w akcie rangi ustawowej, spowodowałoby zmianę znaczenia prawnego danego pojęcia oraz brak jednolitości, nie tylko na poziomie ustawodawczym, ale również w zakresie judykatury. Sąd podzielił w pełni stanowisko Wojewody, który kwalifikuje zarówno działania polegające na modyfikacji norm powszechnie obowiązujących, jak i podjęcie ustaleń uchwały sprzecznych z tymi normami jako rażące naruszenia prawa, skutkujące nieważnością stosownych zapisów uchwały. W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadnym był zarzut naruszenia przez Radę Gminy w załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała posłużenie się zwrotem "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia" do całości "CZĘŚCI A" wzoru wniosku. Zakres ww. oświadczenia nie jest niezbędny do realizacji celu, dla którego zebrane dane mogłyby być przetwarzane. Wykracza poza normę kompetencyjną oraz stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania pomocy materialnej w postaci zasiłku szkolnego. Żądanie podania ww. informacji bez wyraźnej podstawy prawnej stanowi o przekroczeniu zakresu upoważnienia ustawowego. Sąd mając powyższe na względzie za zasadne uznał podniesione w skardze zarzuty i na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zw. dalej "p.p.s.a." orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji, stwierdzając nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w zakresie "CZĘŚCI A" w części: - PUNKT I. WNIOSKODAWCA – w zakresie niewymienienia wśród kategorii wnioskodawców, osób sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem; - treści klauzuli: "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie podzielił wniosku Wojewody o uznanie za rażące naruszenie prawa ustaleń zawartych załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały w "CZĘŚCI A" w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych w postaci daty urodzenia dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że za podaniem przez wnioskodawcę takich danych przemawiają po pierwsze, względy praktyczne, gdyż umożliwiają identyfikację ucznia w przypadku, gdy kilku uczniów nosi takie samo nazwisko i imię, co – jak wskazuje doświadczenie – nie jest wcale zjawiskiem rzadkim. Po drugie, z podanych wyżej względów żądanie takich danych, mimo iż nie jest oparte na "pozytywnym" przepisie prawa, to jednak nie może być traktowane jako nadmiarowe i niezgodne z omówioną wcześniej zasadą minimalizacji danych osobowych, wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze zm.), zw. dalej "RODO". Nadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie może umykać z pola widzenia fakt, że niepodanie takich danych (tj. daty urodzenia dziecka) może w określonych sytuacjach istotny wpływ na załatwienie wniosku i przyznanie ww. uprawnienia, jeśli nie będzie można zidentyfikować ucznia ubiegającego o świadczenie. W ocenie Sądu, żądanie to nie może być traktowane jako nieuprawnione tworzenie przez Radę Gminy dodatkowych, nieprzewidzianych ustawą przesłanek warunkujących prawo do otrzymania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie ww. Gminy, sprzecznych z zasadą legalizmu. Zdaniem Sądu zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem w przypadkach, gdy spełniony jest co najmniej jeden z warunków: przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze lub przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c i e, musi być określona: w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego któremu podlega administrator. Istotnym jest, że cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania o którym mowa w ust. 1 lit. e, musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. W realiach sprawy kwestionowanego przez Wojewodę obowiązku podania daty urodzenia dziecka, w ocenie Sądu niewątpliwie dane te podlegają przetwarzaniu w interesie publicznym oraz są proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu, tj. udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...]. Sąd, mając powyższe na względzie, oddalił w tym zakresie skargę Wojewody, na mocy art. 151 p.p.s.a. (punkt drugi sentencji). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda [...], zaskarżając go w zakresie, w jakim oddalono skargę Wojewody [...] (pkt 2 sentencji wyroku). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił i jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 90f, art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. oraz art. 5 ust. 1 lit. c RODO poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi Wojewody w odniesieniu do zarzutu żądania podania jako obligatoryjnych danych członków rodziny ucznia (imienia i nazwiska, stopnia pokrewieństwa) we wniosku o zasiłek szkolny stanowiącym załącznik nr 3 do skarżonej uchwały, chociaż zakres wymienionych danych wykracza poza normę kompetencyjną, nie są to dane niezbędne do realizacji celu jakim jest przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów, ich obligatoryjność dla pozytywnego załatwienia wniosku stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, poprzez naruszenie: a) art. 153 p.p.s.a., art. 170 w związku z art. 168 § 3 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) zw. dalej "p.u.s.a." oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, a mianowicie oddalenie skargi po ponownym rozpoznaniu sprawy w odniesieniu do zarzutu żądania w załączniku nr 3 do skarżonej uchwały, stanowiącym wzór wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego, części A - PKT III. "OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" - obligatoryjnych danych dotyczących członków rodziny ucznia (imię i nazwisko oraz stopień pokrewieństwa) mimo związania Sądu pierwszej instancji oceną prawną, wskazaniami co do dalszego postępowania oraz wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22, a także w prawomocnej części wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 586/22, wiążącej strony postępowania i sądy, b) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 190 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały podczas ponownego rozpoznania sprawy, w granicach w jakich została uwzględniona skarga kasacyjna, a mianowicie zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji dokonania oceny prawnej załącznika nr 3 do skarżonej uchwały stanowiącego wzór wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego, części A - PKT III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO w zakresie, w jakim wymagane jest obligatoryjne podanie danych dotyczących członków rodziny ucznia (imienia i nazwiska oraz stopnia pokrewieństwa), w konsekwencji czego brak w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji analizy i oceny zarzutu oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tej części, stanowiących o kontroli sądowej zakwestionowanego przepisu uchwały i merytorycznym rozstrzygnięciu istoty sprawy, co w rezultacie uniemożliwia odtworzenie toku rozumowania i argumentacji Sądu pierwszej instancji, motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w tej części. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części w jakiej oddalono skargę Wojewody [...] (pkt 2 sentencji wyroku) i rozpoznanie skargi w tej części, ewentualnie przekazanie sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w związku ze zrzeczeniem się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy [...] wniosła o jej oddalenie w całości, zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, a także oświadczyła, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy w celu rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt III OSK 561/25, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zakreślony przedmiot skargi kasacyjnej wyznacza granice rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy. Nadto wskazał, że w tej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22 uchylił punkt 3 zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 586/22 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Po przekazaniu sprawy Sąd pierwszej instancji mając na uwadze normę prawną wynikającą z art. 190 p.p.s.a. był związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w tej sprawie. W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22 zaznaczył, że prawo zostało w istotnym zakresie naruszone treścią załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, w którym ograniczono krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o pomoc materialną o charakterze socjalnym pozostawiając poza nim opiekunów prawnych dziecka oraz osoby (podmioty) sprawujące pieczę zastępczą nad dzieckiem. Tym samym w ocenie NSA ta treść zawarta w "CZEŚCI A" zatytułowanej "WNIOSKODAWCA" załącznika nr 3 do uchwały w sposób istotny narusza prawo. Ponadto NSA stwierdził, że także w istotnym zakresie narusza prawo fragment załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały obejmujący CZĘŚĆ A. "III.OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZYNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" w takim zakresie, w jakim Rada Gminy za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia (strona 8 i 9 uzasadnienia wyroku NSA z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22). Ponadto NSA stwierdził, że także treść klauzuli "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia" w zakresie załącznika nr 3 CZĘŚCI A wzoru wniosku w istotnym zakresie narusza prawo. Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej i granic tej sprawy NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 190 p.p.s.a. W ocenie NSA trafnie strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego wyroku poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 190 p.p.s.a., a mianowicie oddalenie skargi po ponownym rozpoznaniu sprawy w odniesieniu do zarzutu żądania stwierdzenia nieważności tej części załącznika nr 3 do skarżonej uchwały, w której zawarty został wzór wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego "PKT III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" i w tym wzorze wymaga się obligatoryjnie podania danych dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku z 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22 stwierdził bowiem, że ten fragment uchwały w istotnym zakresie narusza prawo. Jak wynika zaś z uzasadnienia punktu 2 zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę w tym zakresie. Integralną częścią wyroku jest jego uzasadnienie. Jednak uzasadnienie tego punktu pozbawione jest jakiejkolwiek argumentacji co do tego, jak Sąd pierwszej instancji ocenił ww. fragment załącznika nr 3 do uchwały. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia co do tego zakresu rozstrzygania uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku, ponieważ nie pozwala na ustalenie przyczyn na podstawie których wydane zostało takie a nie inne rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uzasadnił bowiem dlaczego oddala w tym zakresie skargę i pomija związanie w tym zakresie wydanym wyrokiem NSA. Z tych względów skoro zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim wynika to z zarzutów skargi kasacyjnej nie zawiera żadnego uzasadnienia, to taka sytuacja nie pozwala na dokonanie kontroli tego wyroku. Dlatego NSA, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponieważ Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił rozstrzygnięcia objętego punktem 2 zaskarżonego wyroku, to - zdaniem NSA - przedwczesnym była kontrola zaskarżonego wyroku w zakresie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji powinien ponowienie rozpoznając tę sprawę, uwzględnić przywołaną wyżej jej ocenę prawną zawartą w ww. wyroku NSA z 11 lipca 2024 r. Na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, bowiem wyłączną przyczyną postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji w zakresie objętym przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę pod sygn. akt II SA/Wa 1655/25 zważył co następuje: Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 p.p.s.a.). Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Sąd ponadto na mocy art. 190 i art. 170 p.p.s.a. był związany wydanym w rozpoznawanej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt III OSK 561/25, który uchylił punkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1155/24, i w tym zakresie sprawę przekazał WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Powyższa okoliczność nie jest obojętna dla prawidłowego procedowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie. Po pierwsze, zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1434/05). Przepis ten w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku sądu wyższej instancji. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 577). Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku NSA. Skutkuje to tym, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej uchwały muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji, a jego oddziaływaniem objęte jest także ewentualne przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Przechodząc do wiążącej Sąd oceny prawnej podkreślić należy, że NSA w realiach niniejszej sprawy przesądził, że ta część załącznika nr 3 do skarżonej uchwały, w której zawarty został wzór wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego "PKT III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" i w tym wzorze wymaga się obligatoryjnie podania danych dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku z 11 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2771/22 stwierdził bowiem, że ten fragment uchwały w istotnym zakresie narusza prawo. Zdaniem Sądu, zarzut naruszenia przez Radę załącznika nr 3 do uchwały Rady Gminy w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" – w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, stopień pokrewieństwa) nie są niezbędne do realizacji celu, dla którego miałyby być te dane przetwarzane, w tym zbierane. W ocenie Sądu, zakres wymienionych danych wprost wykracza poza normę kompetencyjną, zaś ich obligatoryjność dla pozytywnego załatwienia wniosku stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (zasiłku szkolnego). Używanie wymienionych danych na potrzeby oznaczenia strony postępowania administracyjnego, w przypadku gdy brak przepisu wprost stanowiącego podstawę dla przetwarzania tej danej, jest nadmiarowe i niezgodne z zasadą minimalizacji danych wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c RODO. Obligatoryjność podania powyższych danych pozostaje zatem w sprzeczności z zasadą minimalizacji danych. Zgodnie z tą zasadą zbierane dane osobowe muszą być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne, do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych"). Warunek ten, w zakresie zakwestionowanym przez Organ, poza żądaniem podania daty urodzenia ucznia (o czym w dalszej części nin. uzasadnienia) nie został spełniony. Nie ma też "pozytywnego" przepisu prawnego, tj. podstawy prawnej zawierających upoważnienie dla Rady do żądania we wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego podania takich danych, jak członków rodziny wnioskodawcy (tj. imienia i nazwiska, stopnia pokrewieństwa). Żądanie wskazanych wyżej danych bez wyraźnej podstawy prawnej stanowi o przekroczeniu zakresu upoważnienia ustawowego. Natomiast odnośnie do sformułowań "miejsca pracy lub nauki (...) źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia.", tak jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt III OSK 561/25, zawartych w załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały w "CZĘSCI A" w "PKT III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO", nie sposób stwierdzić ich nieważności w sytuacji gdy załącznik nr 3 sformułowani tych nigdy nie zawierał. Reasumując, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji, stwierdzając nieważność załącznika nr 3 do uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" – w zakresie, w jakim Rada Gminy [...] za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (imię i nazwisko, stopień pokrewieństwa). Sąd nie podziela natomiast wniosku Wojewody o uznanie za rażące naruszenie prawa ustaleń zawartych w załączniku nr 2 do uchwały Rady Gminy w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "II.DANE UCZNIA/SŁUCHACZA/WYCHOWANKA" oraz w załączniku nr 3 do uchwały Rady Gminy w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "II.DANE UCZNIA", – w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych w postaci daty urodzenia dziecka (według nomenklatury uchwały odpowiednio: ucznia, słuchacza, wychowanka). Sąd zauważa, że za podaniem przez wnioskodawcę takich danych przemawiają, po pierwsze, względy praktyczne, gdyż umożliwiają identyfikację dziecka w przypadku, gdy kilkoro dzieci nosi takie samo nazwisko i imię, co – jak wskazuje doświadczenie – nie jest wcale zjawiskiem rzadkim. Po drugie, z podanych wyżej względów, żądanie takich danych, mimo iż nie jest oparte na "pozytywnym" przepisie prawa, to jednak nie może być traktowane jako nadmiarowe i niezgodne z omówioną wcześniej zasadą minimalizacji danych osobowych, wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c) RODO. Nie może bowiem umykać z pola widzenia fakt, że niepodanie takich danych (tj. daty urodzenia dziecka) może w określonych sytuacjach, jak choćby przykładu opisanego wyżej, mieć istotny wpływ na załatwienie wniosku i przyznanie przedmiotowego uprawnienia, jeśli nie będzie można zidentyfikować dziecka ubiegającego o świadczenie. W ocenie Sądu, żądanie to nie może być więc traktowane jako nieuprawnione tworzenie przez Radę dodatkowych, nieprzewidzianych ustawą przesłanek warunkujących prawo do otrzymania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], sprzecznych z zasadą legalizmu. Wręcz przeciwnie, zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem w przypadkach, gdy spełniony jest co najmniej jeden z warunków: przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze lub przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c i e, musi być określona: w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Istotnym jest, że cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. e - musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. W realiach sprawy i zawartego, a kwestionowanego przez Wojewodę, obowiązku podania daty urodzenia dziecka, w ocenie Sądu, niewątpliwie dane te podlegają przetwarzaniu w interesie publicznym oraz są proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu, tj. udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...]. Dlatego też Sąd zarzut skargi Wojewody o stwierdzenie nieważności ustaleń zawartych w załączniku nr 2 do uchwały Rady Gminy w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "II.DANE UCZNIA/SŁUCHACZA/WYCHOWANKA" oraz w załączniku nr 3 do uchwały Rady Gminy w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" – "II.DANE UCZNIA", – w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych w postaci daty urodzenia dziecka oddalił (art. 151 p.p.s.a.). W ocenie Sądu bezpodstawnym było też żądanie Wojewody dotyczące stwierdzenia nieważności uchwały w "CZĘŚCI A" załącznika nr 2 i załącznika 3 do uchwały Rady Gminy, w którym Rada Gminy zawarła klauzulę dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zawartych we wniosku dla celów związanych z przyznaniem stypendium szkolnego lub zasiłku szkolnego. Odnosząc się do zarzutu skargi w tym zakresie, Sąd przede wszystkim zauważa, że Wojewoda uzasadniając przedmiotowe żądanie o stwierdzenie nieważności wprowadzonych klauzul podniósł, że "(...) Rada Gminy w sposób nieuprawniony zawęziła krąg wnioskodawców, uzależniając możliwość ubiegania się o stypendium (...) i przyznanie tych świadczeń od wyrażenia takiej zgody" oraz, że "(...) Rada nie posiada delegacji do egzekwowania wyrażenia zgody na przetwarzanie danych zawartych we wnioskach przez wnioskodawcę (...)" i że "(...) żądanie to odnosi się także do wyrażenia zgody na przetwarzanie danych, których Rada nie ma podstaw żądać we wnioskach", gdyż "(...) przetwarzanie danych osobowych powinno mieć unormowanie prawne z wyraźną, a nie domniemaną, podstawą prawną". W ocenie Sądu, przywołana argumentacja skargi – mimo iż w swoim wniosku końcowym sprowadza się do stwierdzenia, że "obowiązek wyrażenia zgody na przetwarzanie danych zawartych we wnioskach stanowi naruszenie prawa w sposób istotny" – nie wyjaśnia jakie konkretne przepisy, zdaniem Wojewody, naruszyła Rada, a w szczególności, czy mają one charakter istotnego naruszenia prawa. Tymczasem, stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Co szczególnie istotne, w każdym jednak przypadku należy uprzednio stwierdzić, że określone naruszenie miało miejsce, wskazując konkretne naruszone przepisy (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., I OSK 284/21). Dodać należy, że choć sprzeczność z prawem, stanowiąca przesłankę czynności nadzorczej określonej w art. 91 ust. 1 u.s.g. jest pojęciem nieostrym, to tym bardziej z tych właśnie względów powołanie się na nią przy orzekaniu w trybie nadzoru wymaga wykazania, że sprzeczność z prawem jest oczywista i bezpośrednia, co oznacza, że stanowisko organu nadzorczego o konieczności wyeliminowania z systemu prawa całej uchwały lub określonych w niej zapisów jest zasadne wówczas, gdy uchwała lub kwestionowane zapisy pozostają w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa w całości (lub bez przepisów istotnie naruszających prawo nie mogłaby funkcjonować w systemie prawa). W ocenie Sądu, organ uchybił temu obowiązkowi, gdyż nie wskazał ani konkretnych przepisów, które Rada naruszyła, wprowadzając sporne klauzule dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zawartych we wniosku, ani nie wykazał, że Rada nie ma prawa żądać wyrażenia zgody na przetwarzanie danych, w związku z pozyskiwaniem danych osobowych w procesie rozpatrywania wniosków o pomoc (stypendium szkolnego czy zasiłku szkolnego). Za takowe wskazanie "konkretnego przepisu", który miałby uzasadniać istotne naruszenie prawa, nie można uznać – w ocenie Sądu - przytoczonego art. 47 Konstytucji, stanowiącego, że "Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym", z którego Wojewoda wyprowadza kategoryczny wniosek, że "(...) a co za tym idzie, przetwarzanie danych osobowych powinno mieć unormowanie prawne z wyraźną, a nie domniemaną, podstawą prawną". Przepis art. 47 Konstytucji stanowi bowiem zasadą konstytucyjną, która statuuje dwa prawa podmiotowe o odmiennym charakterze, którymi są prawo jednostki do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz prawo decydowania o swoim życiu osobistym. Poszczególne elementy prawa do prywatności regulują i konkretyzują kolejne przepisy konstytucyjne (art. 48–51, art. 53 ust. 7, art. 76), które względem art. 47 stanowią lex specialis. Komentowany przepis ma zatem charakter subsydiarny i uzupełniający. Jeśli dana sfera prywatności nie została objęta zakresem normowania innych przepisów konstytucyjnych, to oznacza, że gwarancje jej ochrony wynikają bezpośrednio z art. 47. (por. komentarz do art. 47 (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, pod red. Tuleja Piotr). Autor skargi pomija natomiast w swoich wywodach w tej kwestii rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), a w szczególności przepis art. 6 ust. 1, który dopuszcza przetwarzanie danych osobowych, m. innymi gdy: a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów; b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy; c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze; d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi; f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Ponieważ organ nie wykazał ani nie uzasadnił, który z przepisów, w jego ocenie, został przez Radę naruszony w wyniku wprowadzenia klauzul dotyczących wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zawartych we wniosku, zarzut ten wymyka się spod sądowej kontroli legalności i dlatego Sąd w tej kwestii skargę oddalił (art. 151 p.p.s.a.). Przypomnieć bowiem należy, że to organ nadzoru w ramach postępowania, o którym mowa w art. 93 ust. 1 u.s.g., ma obowiązek wykazać i "udowodnić" , że kwestionowane zapisy pozostają w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa w całości, co winno skutkować koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności przez sąd. Jednocześnie na wniosek Wojewody [...] Sąd zasądził na jego rzecz na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1947 ze zm.) zwrot kosztów postępowania sądowego w zakresie poniesionych kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.