II SA/Wa 1654/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], 2) zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącej I. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], którą organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2020 r. ([...]) o uchyleniu, we wznowionym postępowaniu, decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] o przyznaniu skarżącej stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Rektor Uniwersytetu [...] w K. wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznanie I. G. – studentce II roku studiów drugiego stopnia Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...], stypendium za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2019/2020. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 359 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.), przyznał I. G. stypendium za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2019/2020 w wysokości 17.000 zł. W piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. Prorektor U[...] ds. dydaktyki poinformował Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, że I. G., studentka [...], odbywa studia powyżej 6 lat. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w tej sprawie. Następnie w dniu [...] marca 2020 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2019 r. i odmówił przyznania I. G. stypendium za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2019/2020 w oparciu o art. 359 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 85) oraz art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 658) i wywiódł, że art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o stypendium. Okres ten biegnie od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy, do ukończenia studiów albo do czasu skreślenia z listy studentów, zaś okresy studiowania sumują się. Minister podał, że z danych zawartych w systemie POL-on wynika, iż w dacie wydania decyzji o przyznaniu stypendium I. G. posiadała status studentki przez okres dłuższy niż 6 lat w związku z czym nie przysługiwało już jej prawo do otrzymania stypendium ministra. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po rozpoznaniu wniosku I. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2020 r. Organ, uzasadniając stwierdził, że w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest mowa o łącznym okresie (nieprzekraczającym 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. Do 6-letniego okresu należy wliczać (sumować) tylko okresy odbywania kształcenia na studiach (tj. od podjęcia studiów do ich ukończenia albo skreślenia z listy studentów), a nie cały rok studiów (w przypadku zakończenia kształcenia po pierwszym semestrze). W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i podjęcia kolejnych studiów, liczenie tego okresu powinno być kontynuowane (z wyłączeniem przerw między studiami). Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczenia wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Minister wyjaśnił, że w związku z informacjami przekazanymi przez Uczelnię w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r., w toku wznowionego postępowania Minister ustalił, na podstawie danych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, że studentka rozpoczęła po raz pierwszy studia pierwszego stopnia na kierunku [...] w dniu [...] października 2013 r., a skreślona została z listy studentów w dniu [...] października 2014 r. Kwestia przekroczenia 6-lat studiowania wyszła na jaw dopiero po [...] grudnia 2019 r., tj. po wydaniu przez Ministra decyzji o przyznaniu stypendium za znaczące osiągnięcia. Zatem w pełni zasadnym było wznowienie przez organ postępowania w sprawie przyznanego studentce stypendium ministra na rok akademicki 2019/2020. I. G. pismem z dnia [...] lipca 2020 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, uzupełnioną pismem z dnia [...] września 2020 r., zarzucając, że została wydana z naruszeniem: 1. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez uznanie, iż dotyczy ona także okresu jaki upłynął przed jego wejściem w życie, mimo iż w przepisach wprowadzających tę ustawę nie ma podstawy ku temu, zaś zasada niedziałania prawa wstecz nie pozwala uwzględniać, oraz poprzez uznanie, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6-letni termin przysługiwania świadczeń, a także poprzez uznanie nieprawidłowej interpretacji pojęcia przysługiwania świadczeń, 2. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzja zapadła w postępowaniu wznowionym, a przepis ten nie pozwala wznowić postępowania w oparciu o okoliczności, jakie były znane organowi wydającemu decyzję pierwotną, jakiej wykonanie wstrzymał. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została we wznowionym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowaniu, a więc z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że w razie uznania dopuszczalności wznowienia postępowania organ administracji wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli stwierdzi że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ale występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Na wstępnym etapie w sprawie wznowienia postępowania organ administracyjny bada tylko i wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowej przesłance wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857). W przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo nie został zachowany termin jego złożenia, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (por np. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887). Ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 21 marca 2019 r. (LEX nr 2645399) zwrócił uwagę, że czym innym jest brak podstaw do wznowienia, a czym innym jest brak zaistnienia przesłanek wznowieniowych. To drugie oznacza taki stan, że jest możliwe wznowienie postępowania, ale w tym wznowionym postępowaniu nie zaistniały podstawy, np. do uchylenia ostatecznej decyzji i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy w postepowaniu po wznowieniu. W zaskarżonej decyzji organ przyjął, że istniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w związku z tym uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. o przyznaniu skarżącej stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020. Minister podał, że z informacji uzyskanych od Prorektora U[...] ds. dydaktycznych w K., znajdujących potwierdzenie w danych zamieszczonych w systemie POL-on, wynika, iż nie było podstaw do przyznania I. G. stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe. Sąd nie podziela stanowiska organu co do interpretacji podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nowe okoliczności i dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe (ale istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej), są istotne dla sprawy (a więc mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania może nastąpić nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 27/18, LEX nr 2475883). Natomiast błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Chodzi bowiem o nowe okoliczności faktyczne, nie zaś o ponowną ocenę, odmienną od poprzedniej, stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1874/17). W rozpatrywanej sprawie Minister wszczął postępowanie wznowieniowe i wydał zaskarżoną decyzję na skutek informacji Prorektora U[...] ds. dydaktycznych, zawartej w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności te nie mieszczą się w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Można tu bowiem mówić co najwyżej o błędzie czy niedopatrzeniu Ministra, a nie o wyjściu na jaw po wydaniu decyzji o przyznaniu stypendium nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, nieznanych organowi, który wydał decyzję (decyzja o przyznaniu stypendium pochodzi z dnia [...] grudnia 2019 r. Rację ma skarżąca twierdząc, że okoliczności podnoszone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. powinny być Ministrowi znane w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. o przyznaniu stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe, gdyż posiadał wgląd do danych z systemu POL-on. Zgodnie z art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.), to Minister prowadzi Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. System POL-on obejmuje wykaz studentów (ust. 3 pkt 2), który zawiera m. in. imiona i nazwisko; numer PESEL, informacje o przyjęciu na studia i ich odbywaniu, rok urodzenia; datę rozpoczęcia studiów, datę ich ukończenia i nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia z listy studentów (art. 344 ust. 1) Przy czym Ministrowi przysługuje dostęp do danych zawartych w wykazie studentów (art. 344 ust. 3). Analogiczny wykaz był prowadzony również w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012 r., poz. 572 z późn. zm.) gdy skarżąca rozpoczynała swoje pierwsze studia w dniu 1 października 2013 r. Tak więc Minister, wznawiając postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2019 r. nie mógł skutecznie powołać się na informacje uzyskane z pisma Prorektora U[...] ds. dydaktycznych w K. z dnia [...] stycznia 2020 r., jako przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro miał do informacji tych dostęp w dacie wydania tej decyzji poprzez system POL-on. Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] marca 2020 r. zostały wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II, wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).