Sygnatura
II SA/Wa 1647/22
II SA/Wa 1647/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-13
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 13 czerwca 2023
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. E. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nadania tytułu profesora oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem Rada Doskonałości Naukowej – przywołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 228 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o nauce" - utrzymała w mocy swoją decyzję z [...] września 2021 r. o odmowie wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie [...] W. E., zwanemu dalej "Kandydatem", tytułu profesora w dziedzinie [...] i [...]. Uzasadniając decyzję przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - sprawa jest rozpatrywana ponownie wobec wniosku Kandydata, - Zespół Nauk [...] i Nauk o [...] Rady Doskonałości Naukowej, zwany dalej "Zespołem", po zapoznaniu się z wnioskiem Kandydata o ponowne rozpatrzenie sprawy, w głosowaniu tajnym wypowiedział się ostatecznie za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji - wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy decyzji - 10 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się – 0 głosów. - Prezydium Rady Doskonałości Naukowej, zwane dalej "Radą", po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu, postanowiło - w głosowaniu tajnym - nie uwzględniać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymać w mocy uprzednią decyzję - wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy - 9 głosów, przeciw -1 głos, wstrzymujących się - 0 głosów, - ponownie rozpatrując sprawę organ doszedł do tych samych konkluzji, co w poprzednim postępowaniu, - zgodnie z art. 227 ustawy o nauce: "1. Tytuł profesora może być nadany osobie, która: 1) posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz: a) wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne, b) uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, 2) posiada stopień doktora habilitowanego w zakresie sztuki oraz wybitne osiągnięcia artystyczne 3) a także spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy (w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 430, 399,447, 534 i 1571), nie pełniła w nich służby ani nie współpracowała z tymi organami). 2. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio. 3. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1 lub 2, może stanowić zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne.", - już sam brak możliwości spełnienia jakiejkolwiek przesłanki spośród określonych w art. 227 ustawy o nauce wyklucza podjęcie pozytywnej decyzji o wystąpieniu z wnioskiem o nadanie tytułu profesora, - w przedmiotowym postępowaniu organ ponownie wnikliwie przeanalizowano cały materiał dowodowy - w tym wszystkie 5 recenzji, - uzasadnienie prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczęto od stwierdzenia, że recenzenci uznali osiągnięcia Kandydata za bardzo znaczące jakościowo; na podstawie art. 228 ust. 3 ustawy o nauce powołano natomiast 5 recenzentów, którym zlecono wydanie opinii w zakresie spełnienia przez Kandydata ustawowych wymagań do wystąpienia o nadanie tytułu profesora; jedna recenzja była dla Kandydata pozytywna a cztery negatywne; dalej wymieniono personalia i tytuły naukowe autorów recenzji – wszyscy z tytułem profesorskim, - w żadnej z recenzji, nawet pozytywnej, nie ma stwierdzenia, jakoby recenzenci uznali osiągnięcia Kandydata za "bardzo znaczące jakościowo"; oceniono je co najwyżej jako w części nowatorskie; żaden z recenzentów nie określił ich jako wybitnych, co jest jednym z ustawowych warunków ubiegania się o tytuł naukowy profesora, - nie można zgodzić się z tezą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że dorobek naukowy Kandydata jest spójny i rozwiązuje istotne problemy naukowe; wymienia on bowiem 4 obszary badawcze, a w nich 13 kierunków badawczych, które łączą tylko narzędzia badawcze; należy to jednak uznać za rozproszenie i przejaw eklektyzmu; większość tych badań ma przy tym zdecydowania charakter wdrożeniowy, a nie poznawczy; powoływanie się na Leonarda da Vinci czy Kopernika - jako przykłady uczonych o wszechstronnych zainteresowaniach, tak charakterystycznych dla renesansu - jest w tym przypadku co najmniej niestosowne; stanowi przejaw braku powściągliwości - cechy bardzo ważnej w nauce, - Kandydat odnosił się też do aspektu ilościowego swojego dorobku, którego 4 recenzenci nie uznali za starczający do pozytywnej oceny wniosku, - nie można zgodzić się z twierdzeniem Kandydata, że wartości bibliometryczne nie mogą być podstawą do oceny osiągnięć naukowych; miarą wartości badań naukowych jest przede wszystkim zainteresowanie, jakie wzbudzają w środowisku naukowym; jego miarą jest cytowanie prac oraz ich pochodna - indeks Hirscha; powinny być one określone na podstawie wiarygodnej bazy danych, jaką jest WoS, a nie Scholar Google - jak proponuje Kandydat; mała liczba cytowań prac Kandydata nie wynika stąd, że - jak sam pisze - prowadzi żmudne, trudne i długoczasowe badania, ale ponieważ nie wzbudziły zainteresowania w środowisku naukowym, - nie można się zgodzić z tezą Kandydata, że Impact Factor (dalej "IF") nie jest miarą jakości czasopisma; wskaźnik ten jest bowiem powszechnie uznanym i stosowanym sposobem oceny wartości czasopisma naukowego, - Kandydat jest też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niekonsekwentny; z jednej strony neguje znaczenie IF w ocenie osiągnięć naukowych, a z drugiej sztucznie zawyża jego wartość w swoim dorobku; osiąga to m.in. dzięki uwzględnianiu wskaźnika oddziaływań IF nie w dniu opublikowania pracy, ale złożenia wniosku o tytuł profesora; powoduje to znaczne zawyżanie tego wskaźnika, a nawet zaliczanie go czasopismom, które go nie miały w momencie opublikowania pracy Kandydata; poza tym nie można zaliczać wskaźnika IF pracom publikowanym w suplementach czasopism, materiałom umieszczanym na blogach czasopism, materiałom pokonferencyjnym czy streszczeniom - jak czyni to Kandydat, uznając te opracowania za pełnoprawne i pełnotekstowe artykuły naukowe; Kandydat znacznie zawyżył również punktacja za monografie i rozdziały w monografiach; w argumentacji posuwa się wręcz do dosyć demagogicznych wywodów, - nie można zgodzić się też z tezą Kandydata, że wykorzystanie bazy Ekspertus - obejmującej dane od 2000 roku i nieuwzględniającej publikacji sprzed tego okresu - znacznie obniża ocenę jego osiągnięć publikacyjnych; w bazie PubMed - uwzględniającej publikacje od 1950 roku - znajduje się [...] prac autorstwa i współautorstwa Kandydata - w tym [...] sprzed 2000 roku, - przywołano fragment uzasadnienia uprzedniej decyzji: "Ponieważ w dokumentacji wniosku nie ma analizy bibliometrycznej wykonanej w Dziale [...] w [...], a wykaz sporządzony przez Kandydata jest nierzetelny i odbiega od przyjętych wzorów i wymogów w tym zakresie, dlatego skorzystano z bazy Ekspertus biblioteki [...] w [...] (od 2000 roku). Według tej bazy Kandydat jest autorem i współautorem [...] prac, w tym [...] z punktacją [...], w przeważającej części jako wyłączny autor. Większość prac Kandydat publikował w materiałach konferencyjnych, [...] prac zostało opublikowanych w czasopismach naukowych, a w dorobku publikacyjnym tylko [...] prac zamieszczonych zostało w czasopismach z IF ([...]). Należy podkreślić, że [...] prac, w których Kandydat jest jedynym autorem zostało opublikowanych w suplementach czasopism wg Kandydata indeksowanych w bazie WoS (wiatach opublikowania tych prac czasopisma te nie były indeksowane w bazie WoS/ które według zasad nie mogą być zaliczane do podstawowego dorobku. Dla porównania w bazie PubMed jest [...] pozycji autorstwa i współautorstwa Kandydata, a w bazie WoS [...], w tym [...] streszczenia i [...] opracowania w materiałach konferencyjnych. W analizie bibliometrycznej opracowanej samodzielnie przez Kandydata wykazał on łączny IF [...], a punktację MNiSW [...]. Natomiast według danych bazy Ekspertus biblioteki A [...] w [...] łączny IF Kandydata wynosi [...] a punktacja MNiSW [...]. Ta zasadnicza różnica wynika z przyjęcia punktacji nie w roku opublikowania pracy, ale w roku przygotowania wniosku o tytuł profesora, co jest niezgodne z obowiązującymi zasadami (niektóre czasopisma w czasie opublikowania w nich prac Kandydata nie były nawet indeksowane w bazie WoS/ Poza tym w sposób nieupoważniony zostały przyznane punkty pracom opublikowanym w suplementach czasopism, tekstom zamieszczonym na blogach czasopism, streszczeniom, a punktacja za monografie i rozdziały w monografiach została znacznie zawyżona. Sporządzając analizę bibliometryczną Kandydat nieprawidłowo, naruszając zasady obowiązujące w tym względzie, przyznał punkty za każdy, nawet najmniej znaczący tekst. Te nieprawidłowości dotyczą także liczby cytowań, które Kandydat podaje wg Google Scholar, a nie wymaganej bazy WoS Core Collection. Kandydat wykazuje, że jego prace były cytowane [...] razy (Google Scholar), podczas gdy wg WoS Core Collection liczba cytowań wynosiła [...], a indeks h [...]", - aktywność naukowa Kandydata przejawia się poprzez uczestnictwo w: - konferencjach naukowych - we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazuje on na udział w licznych konferencjach naukowych oraz naukowych i dydaktycznych stażach krajowych i zagranicznych; są one jednak tylko przejawem aktywności naukowej, których ostatecznym efektem powinny być publikacje naukowe w prestiżowych czasopismach; takich w dorobku Kandydata brakuje; poza tym Kandydat uznaje pobyty o ściśle dydaktycznym charakterze - np. zaproszone wykłady - jako staże naukowe, - projektach badawczych, finansowanych ze środków zewnętrznych (brak udziału w realizacji projektów badawczych finansowanych przez centralne instytucje - NCN, NCBiR); nie można zaliczyć grantu aparaturowego, uzyskanego przez zespół, którego Kandydat był członkiem, jako badawczego; tłumaczenie, że badania prowadzone przez Kandydata nie są kosztochłonne i nie wymagają zdobywania środków w wyniku udziału w konkursach na realizację projektów badawczych jest co najmniej dziwne, - za odbiegające od ogólnie przyjętych zasad w postępowaniu o nadanie tytułu profesora należy uznać również referencje, które Kandydat dołączył do wniosku; przy tym niektóre wywody rażą brakiem skromności i dystansu do swoich osiągnięć; wniosek o nadanie tytułu profesora oceniają wybrani specjaliści w danej dyscyplinie nauki - na podstawie osiągnięć naukowych, dydaktycznych i organizacyjnych; ich kompetencją jest samodzielne wyrażenie niezależnej opinii o tych osiągnięciach - bez sugerowania się innymi, - należy pozostawić bez komentarza mocno niestandardowy autoreferat, którego znaczenie wyjaśnia Kandydat we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; zamieszczono tam dużą liczbą zdjęć, listów gratulacyjnych czy innych dowodów uznania; odbiega to od powszechnie przyjętych wzorów dla takiego opracowania; jest również przejawem braku dystansu do własnych osiągnięć; zwrócili na to uwagę wszyscy recenzenci; tak przygotowany autoreferat nie stanowi merytorycznego przedstawienia osiągnięć, które stanowiłoby podstawę do obiektywnej ich oceny; bazuje raczej na emocjach, które cechuje duży stopień subiektywizmu, - jak wcześniej wskazano, recenzenci wydali w sprawie 4 negatywne recenzje; tylko jedna recenzja była dla Kandydata pozytywna, - jeden recenzent w konkluzji pisze, że wniosek Kandydata o tytuł profesora jest przedwczesny, a dokumentacja przygotowana jest niestandardowo i odbiega od przyjętych rozwiązań; Kandydat wielokrotnie znacząco zawyżył wskaźniki parametrycznej oceny swojego dorobku; powoduje to całkowitą nieporównywałność tych osiągnięć i wymyka się z obszaru rzetelności i etyki naukowej, - drugi recenzent - nie popierając wniosku - wskazuje, że Kandydat przedstawił do oceny dość specyficzny dorobek naukowy, który szczególnie po habilitacji jest związany z popularyzacją nauki; dorobek naukowy - ujęty w bazie WoS Core Collection - nie wskazuje na rosnącą dynamikę cytowań; sumaryczny IF oraz indeks Hirscha nie świadczą, aby publikacje naukowe Kandydata można było uznać za wybitne osiągnięcia naukowe; nie można do nich zaliczyć również rozwiązań technologicznych, które nigdy nie zostały wdrożone, - trzeci recenzent - odmawiając poparcia wniosku pisze, że dorobek naukowy Kandydata nie jest zogniskowany wokół zagadnień, które rozwiązywałyby istotne problemy badawcze; ilość oryginalnych prac badawczych jest niewystarczająca i dotyczy wielu zagadnień naukowych, opracowanych zbyt pobieżnie; o ile zagadnienia związane z antropologicznymi uwarunkowaniami budowy ciała człowieka są nowatorskie, to podejmowane przez Kandydata [...] aspekty badawcze nie wnoszą istotnych treści poznawczych i często opracowano je z użyciem prymitywnych technik pomiarowych, - czwarty recenzent wskazuje, że wniosek Kandydata nie spełnia kryteriów ustawy o nauce; Kandydat nie kierował bowiem i nie brał udziału w realizacji projektów badawczych, finansowanych na drodze konkursów, brak jest wiarygodnej analizy bibliometrycznej jego dorobku, a wiele prac z IF opublikowano w polskich czasopismach indeksowanych w WoS.; na podstawie przedłożonej dokumentacji oraz recenzji osiągnięcia Kandydata nie spełniają wymogów art. 227 ustawy o nauce, - na koniec przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych na gruncie funkcjonowania Centralnej Komisji Stopni i Tytułów Naukowych, jako znajdujące odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, odnoszących się do kontroli postępowania administracyjnego związanego z postępowaniem; jak wskazano w judykaturze, decyzja Komisji jest uchwałą, podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym; jest ono przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji; z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość; zapadłe w omawianym trybie rozstrzygnięcie stanowi bowiem pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium; uzasadnienie decyzji Komisji nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 K.p.a. (tak: wyroki NSA o sygn. akt I OSK 902/09 i 1226/09, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W skardze podniesiono, że kwestionowaną decyzję oparto na następujących "niewłaściwych przesłankach administracyjnych i merytorycznych": - zagadnieniach nieistniejących w ustawie o nauce - art. 228 ust. 9 - postępowania w sprawie nadania tytułu profesora, - recenzjach pięciu recenzentów, z których czterech sporządziło recenzje wbrew zaleceniom wymienionym w "Wymaganiach dokumentacyjnych wniosków w sprawie nadania tytułu profesora przygotowanych przez Radę Doskonałości Naukowej", - decyzji Zespołu, który nie powołał nowych recenzentów; oparto się na ponownej analizie tekstów recenzentów dotychczasowych - w części nieprawdziwych i opartych na niewłaściwych przesłankach, - głosowaniu Rady, które "oparło się na sprawozdaniu przewodniczącego Ze-społu, który z kolei oparł się na sprawozdaniu sprawozdawcy, a ten na niewłaściwych recenzjach". W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Wywodzono, że - wedle wytycznych samej Rady - dane naukometryczne nie mogą być podstawą oceny dorobku naukowego kandydata do uzyskania tytuł profesora - choć mogą znajdować się we wniosku. Nie zastosowano prawidłowych kryteriów oceny dorobku Kandydata, znajdującego oparcie w ustawie o nauce. Wynik głosowania Rady nie może być miarodajny, skoro brano pod uwagę stanowisko sprawozdawcy. Ten zaś ocenił wniosek Kandydata przy uwzględnieniu wadliwie sporządzonych recenzji. Bezpodstawnie negowano doniosłość publikacji Kandydata innych niż w czasopismach naukowych - zasadność stosowanie innych ocen potwierdzają ustne wypowiedzi członków Rady - w tej kwestii Kandydat sporządził notatki z rozmów, załączając je do skargi. Oceniając dorobek Kandydata Rada stosowała wadliwą metodologię, pomijając znaczenie publikacji zamieszczonych na stronach internetowych. Współcześnie dla adekwatnej oceny publikacji powinno być wykorzystane inne niż dotąd narzędzia – np. dane pozyskane przy pomocy Google Solar. Interdyscyplinarności badań naukowych Kandydata nie można traktować jako przesłanki negatywnej dla oceny znaczenie jego osiągnięć. Wiele z proponowanych przezeń odkryć i rozwiązań w praktyce wdrożono. Kandydat nie realizował wprawdzie projektu badawczego, którego finansowanie byłoby poprzedzone konkursem, lecz nie jest to wymaganie ustawowe. Kandydat nie ma wielu publikacji, lecz za to jego artykuły zamieszczano w renomowanych czasopismach. Jest w swojej dziedzinie niekwestionowanym specjalistą w skali światowej; potwierdza to zapraszanie go na konferencję oraz jego udział stosownych gremiach. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazywano, że w recenzjach nie oceniono osiągnięć Kandydata jako wybitne, zaś w powoływanych rozmowach - jeżeli faktycznie miały miejsce - członkowie Rady wyrażali wyłącznie swoje prywatne poglądy. W dodatkowym piśmie (k. 160-162) Kandydat podtrzymał zarzuty, wywodząc m.in., że odpowiednikiem sformułowania wybitne osiągnięcia naukowe, są inne określenia używane dla opisu jego dokonań, przez szereg osób o niekwestionowanym autorytecie w środowisku naukowym. W trakcie rozprawy (k. 102) Kandydat złożył do protokołu załącznik, przedstawiający jego stanowisko w sprawie. Sformułował tam następujące zarzuty: - w sprawie wzięto pod uwagę: - recenzje, których autorzy nie zastosowali się do wytycznych Rady w kwestii czynnika wpływu (IF); w wytycznych wskazano, że IF może być w recenzji uwzględniony, ale nie może przesądzać o ocenie wniosku profesorskiego; recenzenci poświęcili wiele miejsca temu zagadnieniu i - na jego podstawie - wydali oceny negatywne, - recenzję, gdzie nie zastosowano się do fragmentu wytycznych, dotyczącego alternatywnego podejścia do osiągnięć - otrzymanie grantu albo przedstawienie znaczącej aktywności międzynarodowej; recenzent zastosował podejście wspólne – wymagał jednego i drugiego osiągnięcia; ponieważ nie znalazł wspólności, uznał to za podstawę wydania negatywnej oceny, - recenzje, gdzie napisano, że Kandydat stosował w pracach prymitywne metody badawcze; recenzent - nie mając właściwej wiedzy o obszarze badawczym Kandydata - nie wziął pod uwagę zastosowania takich metod jak: a) tomografia komputerowa, czyli bardzo zaawansowana metoda prześwietlań ciała, b) nawigacja satelitarna, c) wideogrametria wzbogacona specjalnym programem komputerowym - napisanym przez pracownika [...], d) pomiary geodezyjne [...], - nie wzięto zaś pod uwagę: - bardzo pozytywnych ocen Kandydata i jego dorobku ([...]) przez najważniejsze światowe osobistości naukowe z jego obszaru badawczego, to jest: a) prezydenta M.T.B., b) prezydenta M.T.B.S., c) prezydenta J. T. B.; - bardzo znaczącego dorobku, jakim jest autorstwo Kandydata siedmiu monografii naukowych, wydanych przez Akademię Wychowania Fizycznego i Sportu w [...] oraz przez Politechnikę [...]; dotyczyły one m.in. [...]; - około [...] rozdziałów w różnych [...]; przez wiele lat od kandydata na profesora wymagano napisania choć jednej [...], - członek sprawozdawca Zespołu wziął pod uwagę błędne opinie - niezgodne z wytycznymi Rady, zaś sekretarz Rady - opierając się na sprawozdaniu członka sprawozdawcy Zespołu - powielił stwierdzenia, opierające się na błędnych opiniach; z kolei Rada - opierając się na sprawozdaniu sekretarza, w którym ujął błędy opinii - zagłosowała za odrzuceniem wniosku, - sekretarz Rady, po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazano błędy recenzentów, powielił te same błędne opinie tych tożsamych recenzentów - zamiast powołać nowych recenzentów, zwłaszcza z obszaru [...]; szczególnie nie wziął on pod uwagę czterech publikacji Kandydata w najważniejszym światowym czasopiśmie branży ([...]); to najwięcej w Polsce, zaś nikt z recenzentów [...] nie opublikował tam choć jednej pracy, - w odpowiedzi na skargę doszukiwano się użycia przez recenzentów określenia "wybitne osiągnięcia"; nie dostrzeżono określenia mocniejszego - czołowy [...] świata; Rada zastosowała podejście alternatywne - osiągnięcia wybitne albo najwyższej jakości; Kandydat docenia badania pracowników nauki, dotyczące najlepszych zawodników województwa czy Polski; wraz z zespołem przeprowadzał jednak badania najlepszych zawodników świata; Kandydat docenia badania laboratoryjne, lecz przeprowadzał znacznie trudniejsze - polowe - przez organizację wypraw badawczych na zawody najwyższej rangi światowej (Igrzyska Olimpijskie, Mistrzostwa Świata, Puchary Świata); nikt inny w Polsce, a rzadko w świecie, nie przeprowadzał badań na tak wysokim poziomie; są to badania najwyższej jakości. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie są bezsporne jej kluczowe okoliczności faktyczne, jak: przebieg głosowanie w poszczególnych gremiach i treść konkluzje poszczególnych recenzji. Wskazane okoliczności i uwarunkowania opisał wyczerpująco organ, uzasadniając zaskarżoną decyzję. Wobec uprzedniego szerokiego referowania, powtarzanie sformułowanej przezeń argumentacji byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić dodatkowo, co następuje. Z woli pracodawcy kryteria nadania stopni i tytułów naukowych określono w sposób opisowy - z wykorzystanie przymiotników, mających charakter typowo oceny. Zarówno zresztą w obowiązującej obecnie ustawie o nauce jak i uchylonej ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.). Zadanie oceny wypełnienia przez osoby aspirujące dla uzyskania stopnia lub tytułu naukowego wskazanych ustawowo ogólnych kryteriów powierzono gremium samych naukowców. Kompetentne dla ustalenia wypełnienia określonego wymagania, wyrażonego przymiotnikiem oceniającym, są osoby o stosownym dorobku naukowym, potwierdzonym uzyskanymi już stopniami bądź tytułami naukowymi. Miarę dla oceny, czy kandydat spełnia wymagania, określa więc samodzielnie grono naukowców. Nie oznacza to wprawdzie całkowitej dowolności - konieczne jest wpierw ustalenie, jaki jest stan faktyczny w kontekście przyjętych kryteriów - akceptowanych powszechnie, jako opisujące dorobek naukowy (bądź dokonania w sztuce). Wyłącznie we wskazanych ramach odbywać się może sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć w przedmiocie realizacji wniosków o nadania tytułu naukowego w kontekście spełniania bądź nie- przez kandydata wymagań ustawowych. W innym przypadku standard umiejętności lub dokonań, niezbędny dla uzyskania określonego stopnia bądź tytułu naukowego, ustalałyby w istocie osoby o wykształceniu prawniczym - zasiadający w składach orzeczniczych sędziowie. Prowadziłoby to do naruszenia konstytucyjnej zasady trójpodziału władzy - równowagi pomiędzy władzą sądowniczą i wykonawczą jaką stanowią tu powołane - z woli pracodawcy - stosowne gremia naukowe, którym przyznano kompetencję orzecznicze (tu: Rada). W kontekście powyższych uwarunkowań, odnosząc się do zarzutów skargi, trzeba stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Organ, uzasadniając swoje stanowisko – podtrzymując dotychczasową decyzję – skonstatował w istocie, że dorobek naukowy Kandydata nie jest tego rodzaju, aby spełniał wymagania określone w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o nauce. W myśl tego przepisu, osoba ubiegająca się o tytuł musi posiadać "wybitne osiągnięcia naukowe krajowe albo zagraniczne"; przy tym osiągnięciem tym może być "zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne" (tak ustęp 3 wskazanego artykułu). Z treści danej regulacji nie sposób wywodzić, aby zamiarem pracodawcy było nadawanie tytułu naukowego profesora każdej osobie, która ma nawet znaczne osiągniecia naukowe, lecz jedynie kwalifikowane jako "wybitne". Nie może mieć też znaczenia kluczowego, czy określona osoba - w konkretnym środowisku specjalistów, w danej dziedziny także na arenie międzynarodowej - jest uważana za wybitnego, niekwestionowanego eksperta w pewnych zagadnieniach, zaś jej artykuły są publikowane na stornach internetowych renomowanych wydawców (tak argumentacja Kandydata). Nie sposób uznać, aby każda osoba o znaczących osiągnięciach w różnych dziedzinach naukowych, musiała być kwalifikowana jako spełniająca wymaganie dla uzyskania tytułu profesorskiego. Wypełnienie kryteriów zakreślonych ustawą o nauce ocenia z kolei – z woli prawodawcy - zespół innych osób, posiadających tytuły i stopnie naukowe (tu Prezydium Rady), wyłącznie posiłkując się opiniami specjalistów w danej dziedzinie (recenzjami) czy stanowiskiem Zespołu. Ostateczne uznanie spełnienia danych, opisowych kryteriów ustawowych, należy do członków Rady. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że głosowanie w przedmiocie uwzględnienia bądź nie- wniosku jest tajne. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie może więc odzwierciedlać poglądów prezentowanych przez poszczególnych członków Rady w danej kwestii (trafnie przywołano tu pogląd judykatury). Organ słusznie więc skupił się w uzasadnieniu na szczegółowym opisie okoliczności faktycznych sprawy, odnosząc się do stanowisk recenzji oraz wskazaniu przesłanek sformułowania określonej oceny. W tak zakreślonych ramach prawnych, odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy, wypada zauważyć, że zarzuty Kandydata koncentrują się na błędnej – jego zdaniem - ocenie Rady, jakoby jego osiągnięcia naukowe nie były wybitne. W tym kontekście należy wskazać, że - wbrew wywodom skargi - w uzasadnieniu oskarżonego aktu wskazano wystarczająco precyzyjnie, dlaczego - zdaniem członków Rady – wymieniane we wniosku Kandydata jak i recenzjach jego osiągnięcia naukowe, nie mogą być uznane jako wybitne. Przywołano konkretną argumentację (zreferowana uprzednio) wskazując m.in. takie okoliczności jak: - osiągnięć Kandydata nie oceniano za "bardzo znaczące jakościowo" lecz co najwyżej jako w części nowatorskie, - żaden z recenzentów nie określił ich jako wybitnych, - Kandydat wymienia 4 obszary badawcze, a w nich 13 kierunków badawczych, które łączą tylko narzędzia badawcze; należy to uznać za rozproszenie i przejaw eklektyzmu, - większość badań ma przy tym zdecydowania charakter wdrożeniowy, a nie poznawczy, - nietrafne są zarzuty Kandydata, dotyczące błędnej oceny wartości jego publikacji; uzasadniono stanowisko Rady w danym w zakresie (patrz wcześniej). Ocena taka - prezentowana prawie jednogłośnie przez większość członków Rady (wynik głosowania – jeden głos za uchyleniem poprzedniej decyzji reszta przeciw) jak i wcześniej jednogłośnie Zespół (przeciw uchyleniu), oraz analogicznie na etapie uprzedniego rozpatrywania wniosku (przeciw wnioskowi wszyscy członkowie Rady i Zespołu) a także 4 z 5 recenzentów - nie może być skutecznie podważona jedynie przez formułowanie argumentów polemicznych. W szczególności dla podważenia stanowiska Rady – w kontekście argumentacji przywołanej na rozprawie - nie może być kluczowe: - uwzględnienie w recenzjach tzw. danych naukowometrycznych (tak zarzut niezgodności z wytycznymi Rady); nie wynika bowiem z ich treści, aby stanowiły one jedyne kryterium oceny osiągnięć Kandydata; dane te obrazują natomiast - wedle przekonań sporządzających recenzji osób - dorobek naukowy opiniowanych osób; z woli prawodawcy kryteria i sposoby ocen determinują sami naukowcy, - przywołanie w jednej z recenzji braku realizacji tzw. grantu; okoliczność ta stanowił tylko jedną z przesłanek sformułowania negatywnej konkluzji, co do spełnienia przez Kandydata wymagań dla uzyskania tytułu profesora; analizie poddawano cały jego dorobek, - merytoryczna zasadność oceny, że stosowane przez Kandydata metody badawcze, można określić mianem "prymitywne"; ma ona charakter subiektywny - odzwierciedla poglądy innego, sporządzającego recenzję naukowca; odmienne stanowisko Kandydata nie deprecjonuje wyrażonego stanowiska; brak też podstaw dla uznania, jakoby wyłącznie dana kwestia stanowiła podstawę sformułowania konkluzji o braku przesłanek dla poparcia wniosku Kandydata, - niekwestionowana pozycja i autorytet w określonej dziedzinie (np. [...]) w gremiach międzynarodowych; posiadanie pozycji eksperta wskazuje na dysponowanie szeroką wiedzą, czy umiejętnością rozwiązywania problemów; nie przesądza to jednak o posiadaniu wybitnych osiągnięć naukowych w rozumieniu ustawy o nauce; także używanie w środowisku ekspertów międzynarodowych, określeń potwierdzających wysokie kwalifikacje Kandydata w określonej dziedzinie, nie determinuje spełniania przezeń danego kryterium. Z kolei ocena dorobku naukowego Kandydata - w tym znaczenia dla rozwoju nauki określonych monografii - pozostaje w kompetencjach innych naukowców, weryfikujących wniosek bądź jako recenzenci bądź w gremiach osób, opowiadających się w głosowaniach za poparciem kandydatury. Wobec wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Zespół ani Rada nie byli obowiązani do powołania nowych recenzentów. Wyrażono bowiem ocenę, co do trafności konkluzji recenzji, zaś stanowisko w tym zakresie uzasadniono. Nie może mieć też kluczowego znaczenia w sprawie, czy konkretniej naukowcy, także członkowie Rady, wyrażali w rozmowach prywatnych określono opinie o kandydaturze, czy sugestie wobec sposobu sformułowania wniosku. Stanowisko Rady, co do spełnienia przez kandydata wymagań ustawowych – w formie decyzji o odmowie przedstawienia wniosku Prezydentowi - stanowi orzeczenie kolegialnego organ administracji. Nie może być podważone przez powoływanie uprzednich prywatnych opinii jego członków (jeżeli nawet faktycznie je wyrażono). Poza oceną Sądu musi pozostawać natomiast kwestia, czy ocena członków Rady – mająca charakter w istocie subiektywny - jest słuszna. Należy podkreślić, że Rada - orzekając w sprawie - nie wyrażała ogólnego stanowiska, czy osiągnięcia Kandydata należy oceniać jako wybitne in abstracto, lecz jedynie czy są "wybitnymi naukowymi" (krajowymi lub zagranicznymi). Nie można też uznać, aby Rada odmówiła zakwalifikowania osiągnięć naukowych Kandydata jako wybitne wyłącznie ze względu na jego cechy osobowościowe bądź formę opracowania wniosku, pomimo że w treści uzasadnieniu sformułowano także pewne krytyczne uwagi w danym zakresie. Przesłanki te nie mógłby samodzielnie stanowić podstawy odmowy skierowania wniosku o nadanie tytułu naukowego, choć - na co słusznie zwraca uwagę Rada - od osób prowadzących działalność naukową można oczekiwać określonych standardów zachowań w kontekście wstrzemięźliwej oceny swojego dorobku czy opracowania wniosku z uwzględnieniem powszechnie przyjętej i aprobowanej formy. Wobec powyższych uwarunkowań nie naruszono przepisów postępowania w zakresie powinności stosownie wnikliwego rozpatrzenia sprawy ani też przepisu prawa materialnego, zakreślającego przesłanki uzyskania tytułu profesora. Sąd nie spostrzegł wiec wobec zarzutów skargi ani też z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Orzekając w sprawie Sąd miał na względzie, że Kandydat może mieć subiektywnie poczucie zawodu, czy wręcz niezadowolenia wobec sytuacji, w jakiej się znalazł – dał temu wyraz wnosząc skargę, w jej uzasadnieniu oraz na rozprawie. Jak twierdził, w rozmowach indywidualnych szereg naukowców oceniało jego osiągnięcia jako wybitne – predysponujące do uzyskania tytułu profesora, zaś ostatecznie Rada uznała, że nie spełnia on wymagań ustawowych, aby wystąpić o nadanie mu tego tytułu. Z sytuację taką musi się jednak liczyć każdy, poddający się ocenie, w ramach procedury uzyskiwania tytułu naukowego, skoro kryteria w danym zakresie są w znacznym stopniu subiektywne. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - orzeczono jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 września 2022
- Symbol z opisem
- 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
- Hasła tematyczne
- Szkolnictwo wyższe
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Łukasz Krzycki /sprawozdawca/ Piotr Borowiecki /przewodniczący/ Waldemar Śledzik
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a) · Dz.U. 2021 poz. 478
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny