II SA/Wa 1569/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w zakresie dotyczącym zdolności do zawodowej służby wojskowej, 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.

Przedmiotem skargi S.S. jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. (nr [...]) dotyczące zdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej oraz związku jej stanu zdrowia ze służbą wojskową. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2020 r. Komendant [...] Wojskowego Oddziału [...] w [...] skierował S.S. na badania kontrolne do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], w oparciu o wyniki badań skarżącej przeprowadzonych w dniach [...], [...], [...] maja 2020 r. (m. in. konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej), w orzeczeniu z dnia [...] czerwca 2020 r. (nr [...]) rozpoznała u S.S. reakcję adaptacyjną krótkotrwałą o której mowa w § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 z zm.), chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa (§ 34 pkt 5 wykazu), trądzik grudkowo-krostkowy twarzy i klatki piersiowej (§ 2 pkt 1 wykazu), blizny po przebytych operacjach łokcia i kolana prawego (§ 3 pkt 1 wykazu), braki uzębienia (§ 24 pkt 1 wykazu), niedoczynność tarczycy (§ 53 pkt 1 wykazu) oraz pourazowe uszkodzenie nerwu łokciowego prawego bez istotnego deficytu funkcji. Centralna Rejonowa Komisja Lekarska w [...] powołując się na § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności, stwierdziła, że S.S. jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa oraz że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową (warunki i właściwości służby nie miały wpływu na ich powstanie lub ujawnienie się) oraz nie zaliczyła skarżącej do żadnej grupy inwalidztwa. S.S. złożyła odwołanie od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. Odwołująca się podniosła, że "rozpoznanie z § 67 pkt 1 nie ma już miejsca" i przedstawiła zaświadczenie lekarza psychiatry z [...] czerwca 2020 r., z którego wynika, że leczenie zostało zakończone oraz że od miesiąca nie zażywa leków. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, orzeczeniem z [...] lipca 2020 r. wydanym na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 173) oraz § 7 pkt 1 i § 23 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Centralna Komisja Lekarska w uzasadnieniu orzeczenia powołała się na objaśnienia szczegółowe do schorzenia o którym mowa w § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności, zaświadczenie lekarskie z Poradni Zdrowia Psychicznego w [...], które S.S. załączyła do odwołania i stwierdziła, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] prawidłowo rozpoznała u skarżącej reakcję adaptacyjną krótkotrwałą i zasadnie uznała, że jest ona niezdolna do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. S.S. w skardze z [...] sierpnia 2020 r. na opisane orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lipca 2020 r. zarzuciła, że organ nieprawidłowo, tj. z naruszeniem § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności, art. 7, art. 77 § 1, art. 80,.art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uznał, że jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej poza granicami kraju. Zdaniem skarżącej, krótkotrwałe zaburzenie adaptacyjne pozostaje "ewidentnie" z zawodową służbą wojskową. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z planowanym w sierpniu 2019 r. jej przeniesieniem w trybie natychmiastowym do pełnienia służby wojskowej w innej jednostce, oddalonej ok. 500 km od P. (w m. S.), a następnie problemami finansowo-egzystencjalnymi spowodowanymi epidemią COVID-19 (utrata źródła dochodu przez jej męża) przeżyła krótkotrwały stres. Z załączonego do odwołania zaświadczenia lekarskiego z [...] czerwca 2020 r. wynika jednak, że od miesiąca nie zażywa leków i czuje się dobrze. To zaś, zdaniem skarżącej, prowadzi do wniosku, że stwierdzone u niej zaburzenia adaptacyjne ustały w dniu [...] maja 2020 r. S.S. w uzasadnieniu skargi odwołała się do objaśnień szczegółowych do § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności i stwierdziła, że "literalne brzmienie wskazanego przepisu jednoznacznie wskazuje na reakcję przebytą". Zdaniem skarżącej, w jej przypadku upłynęło 6-9 miesięcy od zdarzenia powodującego krótkotrwałe zaburzenie adaptacji. Skarżąca dodała, że nigdy wcześniej nie była leczona psychiatrycznie. W uzasadnieniu zarzutów procesowych sformułowanych w skardze S.S. podniosła, że organ II instancji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie zapoznał się z historią jej choroby, nie wykonał żadnych badań, ankiet, wywiadów, testów osobowości. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie wyjaśnił faktów, które uznał za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie orzeczenia jest "wysoce niezrozumiałe, lakoniczne i krzywdzące". Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej do skargi dokumentacji medycznej specjalisty psychiatry, seksuologa lek. med. P.K., na okoliczność tego, że choroba miała miejsce w sierpniu 2019 r. i ustała w maju 2020 r. oraz o "uzyskanie przez Sąd" dokumentacji medycznej (badań, wywiadów, testów osobowości), które dotychczas nie zostały przeprowadzone, a które pozwoliłyby na dokładne zdiagnozowanie obecnego stanu jej zdrowia. S.S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lipca 2020 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] czerwca 2020 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga S.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lipca 2020 r. w zakresie obejmującym ustalenie kategorii zdolności do służby poza granicami kraju jest nieuzasadniona. W pozostałym zakresie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w zaskarżonym orzeczeniu zawarła dwa rozstrzygnięcia. Po pierwsze orzekła w sprawie zaliczenia skarżącej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej tj. o jej niezdolności do służby wojskowej poza granicami kraju. To orzeczenie komisji lekarskiej jest wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu ze służby. Od takiego orzeczenia służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. W zaskarżonym orzeczeniu Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wypowiedziała się również (orzekła) w przedmiocie związku stanu zdrowia skarżącej (stwierdzonych chorób i ułomności) ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, ustalenia stopnia inwalidztwa, w oparciu o rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U z 2003 r. poz. 567 ze zm.). To orzeczenie ma wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, stanowi przesłankę ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową, ustalenia inwalidztwa czy związku inwalidztwa ze służbą wojskową (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99, OSNAPiUS z 2000 r., nr 5, poz.167, postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 6 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00, ONSA 2001 r. nr 2, str. 47). Z tego względu, skarga S.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] lipca 2020 r. w zakresie, w którym utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] czerwca 2020 r. dotyczące związku poszczególnych chorób ze służbą wojskową, określenia grupy inwalidztwa, podlega odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując natomiast kontroli zaskarżonego orzeczenia w zakresie ustalenia kategorii zdolności do służby wojskowej stwierdził, że odpowiada ono prawu. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności do służby wojskowej sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie. Zdaniem Sądu, komisje lekarskie obu instancji (Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] oraz Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...]) prawidłowo przeprowadziły postępowanie orzecznicze w tej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, a stwierdzone rozpoznania prawidłowo zakwalifikowały pod wskazane schorzenia (ułomności). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie oraz ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a więc spełnia wymagania określone w § 18 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera natomiast ustalenia faktyczne i prawne i nie pozostawia wątpliwości, z jakiej przyczyny skarżąca uznana została za niezdolną do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Z akt sprawy wynika, że komisje lekarskie dysponowały wynikami badań laboratoryjnych skarżącej, zaświadczeniem wystawionym przez psychologa [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką w [...] z [...] maja 2020 r. o istnieniu przeciwskazań psychologicznych do pełnienia przez skarżącą zawodowej służby poza granicami państwa, kartą badań lekarskich skarżącej jako kandydata do służby poza granicami państwa, w której stwierdzono m. in., że skarżąca jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej poza granicami pastwa, a więc dokumentami o których mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia. Skład rejonowej wojskowej komisji lekarskiej był zgodny z wymogami zawartymi w § 20 ust. 1 rozporządzenia (trzech lekarzy). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie w składzie trzyosobowym, stosownie do § 23 ust. 1 rozporządzenia. Należy przypomnieć, że powodem stwierdzenia niezdolności skarżącej do służby wojskowej poza granicami państwa była reakcja adaptacyjna, a więc przemijające, niepsychotyczne zaburzenie psychiczne w postaci zaburzeń emocjonalnych (m. in. lęk, depresja), powstające pod wpływem stresujących wydarzeń lub sytuacji, u osób w zasadzie zdrowych psychicznie (objaśnienia do § 67 wykazu chorób i ułomności). W przypadku skarżącej była to reakcja adaptacyjna krótkotrwała, a więc przebyta lub rokująca ustąpienie w ciągu 6-9 miesięcy (objaśnienia do pkt 1 § 67 wykazu chorób i ułomności). W skardze do Sądu skarżąca przyznała, że przebyła reakcje adaptacyjną - miała zaburzenia emocjonalne (depresyjne) na skutek stresujących wydarzeń. Zarzuciła natomiast, że organy nie wzięły pod uwagę, że obecnie czuje się dobrze i jak wynika z przedstawionej dokumentacji medycznej, nie ma zaburzeń emocjonalnych. Z tego powodu, zdaniem skarżącej, niezasadnie uznały, że obecny stan zdrowia uniemożliwia jej pełnienie służby poza granicami państwa. Sąd nie podziela zapatrywania skarżącej, ponieważ nie znajduje ono uzasadnienia w niespornych okolicznościach faktycznych sprawy oraz w przepisach prawa. Z objaśnień do § 67 pkt 1 wykazu chorób i ułomności wynika, że sam fakt przebycia krótkotrwałej reakcji adaptacyjnej, powoduje, że taka osoba jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (rubryka 6 wykazu chorób i ułomności). W świetle jednoznacznych wyników badań skarżącej, prowadzących do ustalenia występowania u niej reakcji adaptacyjnej krótkotrwałej komisje lekarskie obu instancji miały dostateczne podstawy do wydania orzeczenia o uznaniu jej za niezdolną do służby wojskowej poza granicami pastwa, na podstawie § 67 pkt 1 kolumna szósta wykazu chorób i ułomności. Odnosząc się do treści skargi i zawartych w niej wniosków dowodowych, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie dokonuje oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie, a jedynie to, czy stwierdzone rozpoznanie choroby (ułomności) znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Według art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Z tych wszystkich względów nie są uzasadnione zarzuty skargi. Organy orzecznicze obu instancji dysponowały dokumentacją medyczną skarżącej z której wynika, czego zresztą nie kwestionuje, że cierpiała na krótkotrwałe zaburzenia adaptacyjne. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie o którym mowa w pkt 2 zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego, albowiem skarżąca ich poniesienia nie wykazała, nadto w tej sprawie nie miała obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). W myśl tego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.