II SA/Wa 1533/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do terytorialnej służby wojskowej oddala skargę

L. S. (dalej: Skarżący) złożył skargę na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej: Organ) nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy powołania do terytorialnej służby wojskowej. Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. Skarżący wniósł o powołanie do terytorialnej służby wojskowej. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. odmówił Skarżącemu powołania do terytorialnej służby wojskowej, jako motyw podając brak potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżący odwołał się od ww. decyzji, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem w niej zawartym. Organ decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że organy odpowiedzialne za rekrutację kierują się w swoich rozstrzygnięciach potrzebami uzupełnieniowymi Sił Zbrojnych. To one konkretyzują owe potrzeby, przy czym nie mają obowiązku szczegółowo uzasadniać motywów podjętej decyzji. W związku z powyższym zdaniem Organu dostateczną przesłanką wydania decyzji odmownej jest stwierdzenie braku zapotrzebowania na powołanie do terytorialnej służby wojskowej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd) skargę na decyzję Organu, zarzucając jej: naruszenie podstawowych zasad procesowych: obiektywizmu, terminowości oraz niedyskryminacji; prawa do czynnego udziału w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem rozstrzygnięcia, jak również nieważność z uwagi na jej podpisanie przez upoważnionego pracownika, a nie piastuna Organu oraz niedostateczne jej uzasadnienie. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżoną decyzję podpisała osoba do tego upoważniona. Ponadto Organ stwierdził, że zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania nie mają znaczenia w toku zawisłej przed Sądem sprawy. Co więcej, zdaniem Organu pierwszoinstancyjnej decyzji nie wydano w oparciu o dowody nieznane Skarżącemu; natomiast Skarżący nie wykazał, do jakich naruszeń jego prawa do udziału w sprawie miało dojść oraz jakich konkretnych czynności procesowych na ich skutek miał nie dokonać. Następnie, jak pisze Organ, podmioty odpowiedzialne za nabór do terytorialnej służby wojskowej nie posiadają kompetencji do kierowania ochotników na badania lekarskie oraz testy sprawnościowe, w związku z czym nie mogły uczynić zadość żądaniu Skarżącego, aby dokonać takich badań oraz testów. W konkluzji Organ podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu obu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248, dalej: Ustawa) w skład Sił Zbrojnych wchodzą jako ich rodzaj Wojska Obrony Terytorialnej. W ich ramach pełni się czynną służbę wojskową w formie terytorialnej służby wojskowej (art. 130 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 pkt 1 Ustawy). W myśl art. 170 ust. 1 Ustawy mogą ją pełnić osoby posiadające uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy szefowie wojskowych centrów rekrutacji (dalej: szefowie WCR) wykonują w szczególności zadania z zakresu rekrutacji i naboru ochotników do czynnej służby wojskowej Osoba składająca wniosek o powołanie do terytorialnej służby wojskowej musi spełniać warunki określone w art. 83 ust. 1 pkt 1-9 Ustawy, tzn.: 1) posiadać obywatelstwo polskie, 2) posiadać nieposzlakowaną opinię, 3) posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby wojskowej, 4) posiadać wiek co najmniej 18 lat, 5) nie być karaną za przestępstwo umyślne, 6) nie być przeznaczoną do służby zastępczej, 7) nie być wyłączoną od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, 8) nie posiadać nadanego przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do służby w jednostce zmilitaryzowanej, 9) posiadać wykształcenie (lit. a-c): a) co najmniej wyższe - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie oficerów, b) co najmniej średnie lub średnie branżowe - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie podoficerów, c) co najmniej podstawowe - w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie szeregowych; natomiast zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 1-3 Ustawy powołanie do służby wojskowej może być również uzależnione od: 1) posiadania przez kandydata na żołnierza kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska służbowego; 2) posiadania orzeczenia o braku przeciwwskazań do pełnienia służby na stanowiskach wymagających szczególnych predyspozycji psychofizycznych; 3) złożenia ankiety bezpieczeństwa osobowego. Powołanie do terytorialnej służby wojskowej może nastąpić jedynie, jeżeli występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych (tiret art. 83 ust. 1 in fine). W odczytaniu tego pojęcia nieostrego pomaga treść art. 2 pkt 22 lit. a-g Ustawy, w świetle którego przez potrzeby Sił Zbrojnych (również w zakresie uzupełnień) należy rozumieć celowość: a) powołania do służby wojskowej, b) wyznaczenia na stanowisko służbowe, c) zwolnienia ze stanowiska służbowego, d) przeniesienia do dyspozycji albo do innego korpusu osobowego, e) zwolnienia ze służby wojskowej, f) realizacji zadań służbowych przez żołnierzy, g) realizacji innych zadań zabezpieczających interes bezpieczeństwa państwa; Dokonując wykładni powyższych przepisów, należy stwierdzić, że terytorialna służba wojskowa ma charakter dobrowolny. Osoba nią zainteresowana może złożyć wniosek do właściwego szefa WCR. Niemniej, powołanie jej do terytorialnej służby wojskowej ma charakter uznania administracyjnego, o czym świadczy konstrukcja dyspozycji art. 83 ust 1, tj. "może być powołana". Nawet jeżeli kandydat do służby spełni przesłanki określone w ww. przepisie, nie przysługuje mu prawo podmiotowe w zakresie powołania do terytorialnej służby wojskowej (jak zasadnie podniósł Organ w odpowiedzi na skargę). Organ, rozpoznając wniosek, musi jednakże stwierdzić, czy występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych. Wykładnia tego pojęcia nie ma charakteru blankietowego. Przy jego konkretyzacji należy uwzględnić kryteria wyznaczone w hipotezie art. 2 pkt 22 lit. a-g Ustawy. Szef WCR ma zatem obowiązek wziąć pod uwagę celowość powołania wnioskodawcy dla realizacji zadań zabezpieczających interes bezpieczeństwa państwa. Sądy administracyjne jednakże nie posiadają kompetencji do merytorycznej oceny polityki kadrowej organów wojskowych (tak WSA we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z dnia 15 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 361/20, CBOSA); oceniają za to legalność wydanej decyzji w przedmiocie powołania do terytorialnej służby wojskowej. W niniejszej sprawie decyzji obu instancji nie wydano z naruszeniem prawa materialnego, ponieważ warunkiem wystarczającym do odmowy powołania do terytorialnej służby wojskowej jest stwierdzenie braku potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych. Sąd nie uznał za stosowne uchylić zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie podlega najmniejszej wątpliwości, że zaskarżone akty są decyzjami administracyjnymi, do których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). Oznacza to, że rozstrzygnięcie odpowiedniego organu wojskowego powinno przybrać sformalizowaną formę podlegającą rygorom określonym w k.p.a. Do takich wymogów należy konieczność zawarcia w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.). Co więcej, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Mając na względzie zasadę przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, wyrażoną w art. 11 k.p.a., odpowiednie organy wojskowe powinny uzasadnić, dlaczego uznały, że w ich mniemaniu nie występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych w powołaniu kandydata do służby (podobnie WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 831/20, CBOSA). Przepisy ustawy nie wyłączają stosowania k.p.a. w postępowaniu, którego przedmiotem jest powołanie do służby wojskowej, w związku z czym organy wojskowe nie posiadają "immunitetu", co do stosowania ogólnych regulacji postępowania administracyjnego. Sąd jednakże nie przyjął za zasadne uznać, że naruszenie art. 10 oraz art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji Organu II instancji, w pewnym stopniu konwaliduje braki występujące na poziomie decyzji Szefa WCR w [...]. Organ wyjaśnia bowiem jakimi przesłankami się kierował. Ponadto, jak wskazano wyżej sądy administracyjne nie posiadają kompetencji do merytorycznej oceny polityki kadrowej organów wojskowych. Na marginesie rozważań, należy przyznać rację Skarżącemu co do błędu w uzasadnieniu decyzji Organu. Jednakowoż pojedynczy błąd pisarski (pomyłka co do imienia Skarżącego) absolutnie nie uzasadnia wzruszenia tej decyzji. W pozostałych miejscach Organ prawidłowo podaje imię Skarżącego; poza tym, biorąc pod uwagę całokształt akt, nie ma najmniejszej wątpliwości, że Organ kierował decyzję do prawidłowej strony, tzn. Skarżącego. Podobnież błąd w pouczeniu decyzji drugoinstancyjnej dotyczący wysokości wpisu od skargi do sądu administracyjnego (zdaniem Organu wynoszącego 200 zł) nie uzasadnia uchylenia tej decyzji. Skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. (sprawa ze stosunku służbowego). Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.