II SA/Wa 1479/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uznania funkcjonariusza za inwalidę postanawia: odrzucić skargę.

Zaskarżonym aktem - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 345 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o komisjach lekarskich", utrzymano w mocy decyzję [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej z [...] kwietnia 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie p. M. D., zwanego dalej "Skarżącym". W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Skarżącego skierowano na badanie do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], dalej jako "Komisja Rejonowa", w celu uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, a także w celu ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą, - Komisja Rejonowa dwukrotnie powiadamiała Skarżącego o badaniu; zawiadomienia o jego terminie przesyłano na adres Skarżącego wskazany w skierowaniu; pierwszy termin badania wyznaczono na [...] grudnia 2019 r., o czym powiadomiono Skarżącego listem poleconym; kolejny termin badania wyznaczono na [...] lutego 2020 r.; o tym terminie także powiadomiono Skarżącego listem poleconym za potwierdzeniem odbioru; Skarżący dwukrotnie nie odebrał zawiadomień o wyznaczeniu terminu badania; organ kierujący na badanie nie otrzymał informacji o zmianie adresu zamieszkania Skarżącego, czy o czasowej zmianie miejsca jego pobytu, - z powodu dwukrotnego niestawienia się przez Skarżącego na badanie komisyjne, umorzono postępowanie prowadzone w jego sprawie, - Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji wskazał, że nie mógł stawić się na badanie, bo nie odebrał zawiadomienia o terminie jego przeprowadzenia; potwierdził jednocześnie aktualny adres zamieszkania, na który przesłano zresztą wcześniejsze powiadomienia; za winną niedoręczenia przesyłek wskazał Pocztę Polską, - brak możliwości skutecznego wezwania Skarżącego na badanie, uniemożliwił procedowanie. W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania: - art. 138 § 1 i 2 w zw. z art. 44 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I. instancji; błędnie przyjęto bowiem, że w sprawie nastąpiła fikcja doręczenia; tymczasem na dowodach doręczenia Skarżącemu przesyłek brak jest adnotacji doręczyciela o ich awizowaniu; Skarżący nigdy nie otrzymał zawiadomień gwarantujących mu odbiór adresowanych do niego przesyłek, - art. 138 § 1 i 2 w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a, poprzez niezastosowanie przepisów i niewyjaśnienie istoty sprawy oraz występujących w niniejszym stanie faktycznym wątpliwości dotyczących skuteczności zastępczego doręczenia zawiadomień o terminie badań komisyjnych, - art. 138 § 1 i 2 w zw. z art. 7a K.p.a., poprzez podjęcie negatywnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia mimo wystąpienia wątpliwości dotyczących skuteczności zastępczego doręczenia zawiadomień o terminie badań komisyjnych, - art. 138 § 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 723), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową", poprzez niezastosowanie przepisu i nieskierowanie Skarżącego na badania kontrolne po upływie 10 lat od daty powstania inwalidztwa. Skarżący wniósł o uchylenie w całości skarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kwestionowano prawidłowe doręczenie Skarżącemu zawiadomień o terminie badania. Ponadto, podniesiono że zgodnie z art. 21 a ust 2 ustawy zaopatrzeniowej, nie przeprowadza się badań kontrolnych inwalidów po ukończeniu przez kobiety 55 lat życia, przez mężczyzn 60 lat życia lub gdy inwalidztwo trwa nieprzerwanie dłużej niż 10 lat. Inwalidztwo Skarżącego stwierdzono natomiast orzeczeniem z [...] października 2009 r. Termin 10 lat - liczony od daty wydania orzeczenia - upłynął zatem w październiku 2019 roku. Pierwszy termin badania kontrolnego Skarżącego wyznaczono natomiast na 12 grudnia 2019r r., a zatem parę miesięcy po upływie tego okresu. Na przestrzeni 10 lat - liczonych od [...] października 2009 r. - nie wydano także żadnego orzeczenia, z którego wynikałoby, że inwalidztwo Skarżącego ustało. Ponowne przeprowadzenie badań kontrolnych było zatem bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Uzasadniając oddalenie skargi wywodzono, że Skarżącego zasadnie wzywano na badanie – stosowny termin gdy było to dopuszczalne nie wyekspirował. Sąd zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy wniesiona skarga jest dopuszczalna. Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) w art. 3 § 2 wymienia akty i czynności organów administracji publicznej, które są kontrolowane przez sądy administracyjne. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, co czyni ją niedopuszczalną. Z przepisów ustawy o komisjach lekarskich wynika, że komisje te orzekają o zdolności danej osoby do służby w Straży Pożarnej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności, orzekają także o związku schorzeń i ułomności ze służbą, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwie oraz jego związku ze służbą. Analiza powyższych przepisów wykazuje, że orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy Straży Pożarnej kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów dzielą się na dwie odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby w Straży Pożarnej. Mają one byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych organów administracyjnych właściwych w sprawach powołania określonej osoby do służby lub zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych to akty ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznania odwołań od decyzji administracyjnych, wydawanych na podstawie orzeczeń tych komisji, przez organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza na potrzeby ustalenia zdolności do służby w Państwowej Straży Pożarnej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Są one uznawane za decyzje administracyjne - władcze rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Natomiast od orzeczeń wspomnianych komisji lekarskich, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą w Straży Pożarnej do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, czy rentowego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że dotyczy ona kwestii inwalidztwa, a więc generalnie skarga na dane orzeczenie nie przysługuje. Skarżący przedmiotem skargi uczynił jednak orzeczenie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Nie jest to zatem rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie orzeczenia ustalającego schorzenie danej osoby, jego związku ze służbą i stopniem inwalidztwa, m.in. dla celów emerytalno-rentowych, a procesowe. Może więc budzić pewną wątpliwość, czy przywołana wyżej zasada znajdzie w tej sprawie zastosowanie. Sąd w niniejszym składzie ma na względzie treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2018 r. o sygn. akt I OSK 247/18 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – z którego wynika, że należy w każdej sprawie odróżniać charakter merytoryczny od procesowego decyzji i związany z tym tryb zaskarżenia. Samo zagadnienie związku z inwalidztwem nie może bowiem w każdej sytuacji przesądzać o braku kognicji sądów administracyjnych w sprawie. Sprawy tego rodzaju winny podlegać indywidualnej analizie i ocenie, czy rozstrzygnięcie Centralnej Komisji Lekarskiej o charakterze procesowym podlega kognicji sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności ewentualnej merytorycznej ocenie poprawności tego rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy – po przeprowadzeniu analizy – Sąd doszedł do wniosku, że postępowanie zakończone decyzją o charakterze procesowym miało bezpośredni związek z ustaleniem świadczenia emerytalnego lub rentowego, co oznacza, że należy do drugiej z omawianych grup orzeczeń, które nie mają samodzielnego bytu i są poddawane kontroli przez sądy powszechne. W konsekwencji nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W sprawie istotna może być bowiem nie tylko kwestia prawidłowości doręczenia zawiadomień o terminie przeprowadzenia badań lekarskich Skarżącego, ale także podnoszona w skardze sama zasadność przeprowadzenia tych badań na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej, co pozostaje w bezpośrednim związku z ustaleniem inwalidztwa Skarżącego. Sprawa nie może zatem należeć do właściwości sądów administracyjnych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia