II SA/Wa 1404/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] (dalej także: "Rektor" lub "organ") - działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.; dalej jako: "P.s.w.n.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") oraz § 25 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego Załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...]z dnia [...] października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (tekst jednolity. Monitor U[...] z 2021 r. poz. 215 ze zm.) - po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania P. R. stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2021/2022. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lutego 2022 r. P. R., studiujący na drugim roku studiów niestacjonarnych (zaocznych) II stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] na kierunku [...], złożył do Rektora Uniwersytetu [...] wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2021/2022. W uzasadnieniu złożonego wniosku student podał m. in., że posiadał status studenta w następujących okresach: 1) [...].10.2003 - [...].09.2004 ([...] na Uniwersytecie [...] - studia niestacjonarne, jednolite magisterskie), 2) [...].10.2004 - [...].09.2007 ([...] w Szkole Wyższej im. [...] - studia pierwszego stopnia); 3) [...].10.2007 - [...].05.2008 ([...] w Szkole Wyższej [...] w [...] - studia drugiego stopnia); 4) [...].10 2012 - [...].03.2015 ([...] na Uniwersytecie [...] w [...] - studia drugiego stopnia); 5) [...].10. 2018 - do chwili obecnej ([...] na Uniwersytecie [...] - studia drugiego stopnia). W dniu [...] kwietnia 2022 r. Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 104 k.p.a., art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i art. 93 ust. 1, ust. 4, ust. 5,ust. 6 oraz ust. 8 P.s.w.n. odmówił przyznania P.R. stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2021/2022, a po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. W jej uzasadnieniu organ podał, że stosownie do art. 93 ust. 4 P.s.w.n. stypendium socjalne przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, przez łączny okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. W ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, na studiach drugiego stopnia -nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zgodnie z art. 93 ust. 6 P.s.w.n. do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów, semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Na podstawie danych zawartych w systemach informatycznych USOS oraz USOSweb P. R. posiadał status studenta w następujących okresach: 1. [...].10.2003 - [...].09.2004, [...] na Uniwersytecie [...], studia jednolite magisterskie: 2 semestry; 2. [...]. 10.2004 - [...].09.2007, [...] w Szkole Wyższej im. [...], studia pierwszego stopnia: 6 semestrów, 3. [...].10.2007 - [...].05.2008 [...] w Szkole Wyższej [...] w [...], studia drugiego stopnia: 2 semestry; 4. [...].10.2012 - [...].03.2015, [...] na Uniwersytecie [...] w [...], studia drugiego stopnia, 6 semestrów; 5. [...].10.2018 - do dnia wydania zaskarżonej decyzji, [...] na Uniwersytecie [...], studia drugiego stopnia, 8 semestrów. Odnosząc powołane przepisy prawa do okoliczności rozpatrywanej sprawy, Rektor Uniwersytetu [...] stwierdził, że semestr letni roku akademickiego 2012/2013 był dwunastym i ostatnim semestrem, w którym skarżącemu przysługiwało prawo do stypendium socjalnego. W piśmie z dnia [...] lipca 2022 r. P. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...]. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz.2232 z późn. zm.) do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), w brzmieniu dotychczasowym. A zatem, w zakresie przyznawania stypendium socjalnego w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 zastosowanie ma obecnie obowiązująca regulacja art. 93 ust. 4 P.s.w.n., zgodnie z którą łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. W piśmie procesowym z [...] listopada 2022 r. reprezentująca skarżącego adw. S.L. – pełnomocnik z urzędu – podniosła m. in., że zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 z późn. zm.; zwanej dalej: p.s.w.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Stosownie zaś do art. 184 ust. 5 p.s.w. studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4383/21, wywiódł, że użyte w art. 184 ust. 5 p.s.w. sfomułowanie "nie dłużej niż przez okres trzech lat" należy odnosić do świadczeń, które zostały studentowi przyznane. Świadczenia nie mogą zaś przysługiwać potencjalnie, lecz przysługują realnie i to nie wszystkim studentom, a tylko tym, którym zostały one przyznane decyzją właściwego organu. Świadczenia nie przysługują z samego faktu bycia studentem, ponieważ zgodnie z art. 173 ust. 1 student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium. Jak stanowi zaś art. 179 ust. 1 p.s.w. stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Pełnomocnik dodała, że podobne stanowisko wyrażane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie obecnie obowiązującego art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (zob. np. wyrok NSA z 1 października 2021 r. III OSK 3967/21, LEX nr 3240048). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 259, dalej także: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga P. R. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zarówno zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania P. R. stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2021/2022, Rektor Uniwersytetu [...] prawidłowo zastosował przepisy art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 93 ust. 4 P.s.w.n. - przyjmując zasadnie, że nie ma podstaw do przyznania skarżącemu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego z uwagi na fakt, że ukończył z upływem semestru letniego roku akademickiego 2012/2013 12-ty semestr studiowania. Przepis art. 86 P.s.w.n. w ust. 1 pkt 1 stanowi, że student może ubiegać się o stypendium socjalne. Z mocy ust. 2 tego przepisu przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 93 ww. ustawy, w brzmieniu po nowelizacji dokonanej przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r., świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust.1). W ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Zgodnie zaś z ust. 4 łączny okres, przez który przysługują te świadczenia wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zauważyć należy, że z mocy art. 18 ustawy zmieniającej, wchodziła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkami, w których nie ujęto w/w art. 1 – czyli począwszy od 18 grudnia 2021 r. Jedynie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, art. 16 ustawy zmieniającej przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa – bowiem do przyznawania świadczeń, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany, dopuścił stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie są sporne - wynika z nich, że skarżący od [...].10.2003 do [...].09.2004, a więc przez dwa semestry, był studentem [...] na Uniwersytecie [...] (studia jednolite magisterskie); od [...]. 10.2004 do [...].09.2007, a więc przez sześć semestrów, studiował [...] w Szkole Wyższej im. [...] (studia pierwszego stopnia); od [...].10.2007 do [...].05.2008, tj. przez dwa semestry, posiadał status studenta [...] w Szkole Wyższej [...] w [...] (studia drugiego stopnia), natomiast od [...].10.2012 do [...].03.2015, a więc przez sześć semestrów – status studenta[...] na Uniwersytecie [...] w [...] (studia drugiego stopnia). Od [...].10.2018 do dnia wydania zaskarżonej decyzji P. R. był studentem [...] na Uniwersytecie [...] (studia drugiego stopnia). Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych przepisów prawa oraz niespornych okoliczności faktycznych sprawy, całkowicie nieuzasadnione jest zapatrywanie pełnomocnika skarżącego, że istotny jest okres, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określone w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Ustawodawca wyżej cytowaną nowelizacją P.s.w.n. jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych (co znalazło potwierdzenie w cytowanym przez pełnomocnika skarżącego orzecznictwie) i doprecyzował, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na to, czy są pobierane przez studenta, czy też nie. Skoro więc semestr letni roku akademickiego 2012/2013 był dwunastym, a więc ostatnim semestrem, w którym skarżącemu przysługiwało prawo do stypendium socjalnego - to zasadnie Rektor odmówił mu przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie z art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.