Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Wa 1353/24

II SA/Wa 1353/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-04-24

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
24 kwietnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2024 r. nr [...]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...] [...] Jednostka Wdrażania Programów Unijnych (dalej: "[...]JWPU" lub "organ") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "Kpa") oraz art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."), utrzymała w mocy własną decyzję nr [...] z [...] maja 2024 r. odmawiającą A. B. (dalej "wnioskodawca" lub "skarżący") udostępnienia informacji publicznej dotyczącej projektu nr [...] pt. "[...]" Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca pismem z [...] kwietnia 2024 r. zwrócił się do [...]JWPU z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udzielenia informacji w sprawie szczegółowego wydatkowania oraz zakresu dostawy wyposażenia, specyfikacji ([...]). Ponadto zwrócił się o udostępnienie mu do wglądu w siedzibie [...]JWPU wszelkiej dokumentacji związanej z projektem "[...]" która zgodnie z obowiązującymi przepisami może zostać mu udostępniona w wyznaczonym przez organ terminie. Pismem z [...] kwietnia 2024 r. [...]JWPU poinformowała wnioskodawcę, że przygotowanie żądanej informacji wiąże się z podjęciem przez organ szeregu dodatkowych czynności, które wykraczają poza zwykłą działalność [...]JWPU. Przyjęto bowiem, że objęte przedmiotowym wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym, której udzielenie skorelowane musi być z potrzebą istnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. W związku z powyższym wnioskodawca został wezwany na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - o wykazanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania omawianego pisma, szczególnej istotności dla interesu publicznego, uzasadniającej udzielenie mu ww. informacji. W piśmie z [...] maja 2024 r. wnioskodawca doprecyzował, że chciałby uzyskać szczegółowe informacje zakupowe, w tym specyfikację sprzętu zakupionego w ramach projektu, tj. informacje dotyczące marki, szczegółowego modelu urządzeń jakie zostały zakupione, daty ich zakupu, daty dostawy/montażu, dostawcy urządzenia oraz ceny za poszczególne elementy zakupionego wyposażenia i usług. Ponadto zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji w jakim trybie Beneficjent zobowiązany był do zebrania ofert oraz zakupu poszczególnych kosztów projektu, np. postępowanie konkurencyjne. Wnioskodawca wskazał, że szczególna istotność dla interesu publicznego polega na zapobieżeniu wydatkowania środków publicznych niezgodnie z przepisami prawa, regulaminami, procedurami lub warunkami konkursów. Zauważył, że zarówno Beneficjent jak również podmioty (spółki) z nim powiązane (kapitałowo/osobowo) zobowiązane były już do zwrotu przyznanych środków publicznych, a część z nich do dziś dnia nie została zwrócona. Podczas realizacji innych projektów dochodziło do działań niezgodnych z umową bądź regulaminami lub procedurami co skutkowało wypowiedzeniem uprzednio zawartych umów. Ponadto zdaniem wnioskodawcy w świetle przekazanych już informacji dotyczących realizacji przedmiotowego projektu udostępnienie mu informacji publicznej jest w pełni uzasadnione. Dodatkowe informacje jakie bowiem organ może otrzymać od wnioskodawcy zwrotnie mogą okazać się kluczowe w celu wyjaśnienia i rozwiania wszelkich wątpliwości przy realizacji projektów i wydatkowaniu środków publicznych przez Beneficjenta. Decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...] organ działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., po rozpatrzeniu ww. wniosku wnioskodawcy o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej projektu nr [...] pt. "[...]" realizowanego przez Beneficjenta: [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że żądana przez wnioskodawcę informacja publiczna stanowi informację przetworzoną i to zarówno w aspekcie związanym z podjęciem czynności intelektualnych i analitycznych, jak i w aspekcie związanym z czasochłonnością i zwiększonym nakładem organizacyjnym i osobowym, wykraczającym poza zwykłą działalność [...]JWPU. Informacje będące w przedmiocie zainteresowania wnioskodawcy obejmują bowiem dokumentację będącą w posiadaniu więcej niż jednej komórki organizacyjnej [...]JWPU (m.in. dokumentacja z etapu wdrażania i etapu kontroli). Nadto, ich przygotowanie dla wnioskodawcy wymaga nakładu pracy wielu komórek organizacyjnych [...]JWPU w celu przetworzenia żądanej informacji. Organ wskazał, że zbiór danych o który wnosi wnioskodawca nie istnieje jako odrębny dokument, lecz wymaga zaangażowania pracowników (nakład czasu i pracy), co w negatywny sposób wpłynie na tok realizacji statutowych zadań nałożonych na [...]JWPU. Do powstania żądanej informacji przetworzonej niezbędne jest wydobycie informacji cząstkowych z posiadanych przez podmiot informacji i dokumentów rozproszonych i odpowiednie ich przygotowanie na potrzeby wnioskodawcy, a odrywanie pracowników od ich podstawowych obowiązków może mieć miejsce wyjątkowo i musi być szczególnie uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że wymienione wyżej czynności weryfikacyjne, analityczne i techniczne, prowadzące do przygotowania żądanej przez wnioskodawcę informacji, będą wymagały od [...]JWPU znacznego nakładu środków i zaangażowania pracowników. To z kolei doprowadza do konkluzji, że objęte przedmiotowym wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą istnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Organ wyjaśnił, że do uzyskania informacji publicznej przetworzonej niezbędne jest zatem wykazanie przez podmiot wnioskujący nie tylko "interesu publicznego", ile kwalifikowanej jego formy - a mianowicie "szczególnie istotnego interesu publicznego". Wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., musi więc wykazać, że informacja, którą zamierza uzyskać, nie dotyczy wyłącznie jego interesu czy "interesu ponadindywidualnego". Powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Wnioskodawca musi wykazać, że ma indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga. Zobowiązany jest do takiego nakreślenia okoliczności i faktów, które w ocenie podmiotu udzielającego informacji publicznej, zostaną uznane za wystarczające dla przyjęcia, że działa on w interesie publicznym, a sprawa lub sprawy, o których chce zostać poinformowany, mają szczególne znaczenie. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że z informacji uzyskanych przez [...]JWPU w trakcie czynności kontrolnych w projekcie pt. "[...]", wynika, że wnioskodawca jest współwłaścicielem lokalu znajdującego się pod adresem: ul. [...] lokal [...], [...] [...], gdzie realizowany był przedmiotowy projekt, nie można przyjąć, że wnioskodawca działa "w szczególnie istotnym interesie publicznym". Wnioskodawca działa w interesie prywatnym. Z podanego przez wnioskodawcę uzasadnienia wynika, że chce uzyskać przetworzoną informację publiczną, aby [...]JWPU podjęła kolejne czynności wobec podmiotu, który realizuje projekt wskazany we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej nie jest natomiast środkiem do uzyskiwania informacji przez organy administracji publicznej. Prawo do informacji publicznej nie jest także środkiem do wyznaczania organom administracji publicznej zadań, które mają podjąć wobec podmiotów, z którymi wnioskodawcy mają indywidualne problemy. Wszystkie organy z urzędu podejmują działania, które w danej sprawie są konieczne wykorzystując wszystkie dostępne prawnie środki mając na względzie swój zakres działania oraz interes publiczny. Reasumując, organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał "szczególnie istotnego interesu publicznego". Wnioskodawca działa wyłącznie w interesie indywidualnym i temu też interesowi będzie służyło wykorzystanie wnioskowanych informacji. W ustawowym terminie wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że [...]JWPU błędnie przyjęła, że działał on w interesie indywidualnym. Jego obecne działania, w tym uzyskanie przetworzonej informacji publicznej nakierowane są na szczególny interes publiczny mający na celu uszczelnienie procedur związanych z wydatkowaniem środków publicznych, wskazanie słabych punktów w których może dochodzić do nadużyć lub niezgodnego z przepisami wydatkowania środków publicznych, w tym poprawę skuteczności działania departamentów kontroli - co stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych do poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego. We wskazanej na wstępie decyzji z [...] lipca 2024 r. organ podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie zauważył, że pojęcie "szczególnie istotnego interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym i niezdefiniowanym na gruncie obowiązującego prawa. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych instytucji publicznych jako prawnej całości. Co do zasady ujawnienie każdej informacji o działaniach podejmowanych przez władzę publiczną leży w kręgu zainteresowania obywatela, czy też szeroko rozumianej opinii publicznej. Jednakże ustawodawca uzależnił udzielenie informacji publicznej przetworzonej od wykazania po stronie żądającego, że uzyskanie przedmiotowej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ustawodawca kładzie tu szczególny nacisk na kwalifikowaną formą interesu publicznego poprzez sformułowanie "szczególnie istotne". Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że szczególny interes publiczny powinien być rozumiany w ten sposób, że żądana informacja jest bardzo istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, a jej uzyskanie powinno przyczynić się do bardzo ważnych dla Państwa, instytucji publicznych, czy społeczeństwa działań w szczególności, w zakresie poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przyjmuje się, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Przepisy u.d.i.p. nie mają służyć podejmowaniu działań w celu wykazywania pozaprawnych działań organów administracji publicznej. Temu celowi służą inne regulacje prawne i powołane są do tego właściwe organy. Cel taki można bowiem osiągnąć w trybie wystąpienia do organów ścigania przewidzianym przepisami prawa. Mając na względzie przywołane orzeczenia sądowe oraz argumenty wnioskodawcy organ zauważył, że instytucje zarządzające lub wdrażające programy wydatkujące środki unijne oraz instytucje unijne bez przerwy analizują proces wydatkowania tych środków i wprowadzają rozwiązania doskonalące mechanizmy przeciwdziałania nadużyciom w ich wydatkowaniu. Działania te są prowadzone kompleksowo we współpracy wielu instytucji i organów. Działania jednej osoby realnie nie posłużą "szczególnemu interesowi publicznemu". Poza tym, skoro informacja publiczna nie może być wykorzystywana w celu wykazywania pozaprawnych działań organów administracji publicznej, to tym bardziej nie może być wykorzystywana w celu wykazywania pozaprawnych działań podmiotów, wobec których organy administracji publicznej podejmują działania, zwłaszcza podmiotów, z którymi wnioskodawcy mają problemy rozwiązywane na drodze sądowej. Biorąc natomiast pod uwagę działania podejmowane dotychczas przez wnioskodawcę istnieje duże prawdopodobieństwo, że uzyskana informacja będzie miała na celu wykazanie nieprawidłowości w działaniu Beneficjenta, którego informacja dotyczy. W kontekście powyższego przyjąć zaś należy, że wnioskodawca nie wykazał "szczególnie istotnego interesu publicznego" do uzyskania przetworzonej informacji publicznej. Na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jego początkowa korespondencja z [...]JWPU miała na celu faktycznie rozwiązanie jego prywatnego problemu jakim było doprowadzenie do zaległego i bieżącego regulowania należności za bezumownie zajmowaną nieruchomość przez Beneficjenta i lub/i dobrowolne jej opuszczenie po wypowiedzeniu przez skarżącego najmu w 2022 r. Skarżący wskazał, że ww. sprawę prywatną skierował na drogę postępowania sądowego. Stwierdził, że pomimo osiągnięcia indywidualnego celu postanowił jednak działać w interesie publicznym. Cel przedmiotowego działania został określony tak samo jak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Na koniec skarżący wskazał, że zakres informacji jaki zgromadził w toku sprawę sądowych oraz licznej korespondencji z podmiotami trzecimi umożliwia mu uczynienie użytku z informacji publicznej dla ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący bowiem jedynie twierdzi, że uzyskana przez niego informacja może być ważna dla interesu publicznego. Nie wskazał jednak żadnego kręgu potencjalnych odbiorców. Nie posiada również realnych i konkretnych możliwości wykorzystania uzyskanych informacji dla dobra ogółu. Uzyskane przez skarżącego informacje będę stanowić jedynie kolejne źródło informacji o osobach, z którymi jest skonfliktowany i mogą co najwyżej być bodźcem do podjęcia wobec nich kolejnych działań lub przyjęcia, że kolejne działania nie są konieczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 zwanej dalej "p.p.s.a."). Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. W sprawie niniejszej spełniony jest zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. [...]JWPU jest podmiotem zobowiązanym na gruncie powołanej ustawy. Informacja publiczna, w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. to każda informacja o sprawach publicznych. Ustawa nie zawiera definicji tego pojęcia, jednak określenie sprawy jako "publicznej" oznacza, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie ww. pojęcia, związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, trafnie akcentuje się w piśmiennictwie (v. H. Izdebski, "Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności", Warszawa 2004, s. 209, K. Tracka, "Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym", Warszawa 2009, s. 138). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Wskazania wymaga, że normy zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. ani nie zawężają ani nie rozszerzają zakresu przedmiotowego prawa dostępu do informacji publicznej określonego w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1-2 Konstytucji RP. Normy zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. precyzując pojęcie informacji publicznej zdefiniowane w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1-2 Konstytucji RP poprzez wskazanie przykładowego katalogu informacji tego rodzaju, nie wykluczają z pojęcia informacji publicznej innych informacji niż te, które są wymienione w katalogu zawartym w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p., jeśli informacje te są informacjami o działalności podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1-2 Konstytucji, czyli – według sformułowania użytego w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - informacjami o sprawach publicznych (v. wyrok NSA z 10 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7361/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu żądanie udostępnienia informacji dotyczącej projektu nr [...] pt. "[...]", o czym rozstrzyga zaskarżona decyzja, stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej. Za uznaniem, że mamy do czynienia z informacją o sprawie publicznej przemawia przede wszystkim fakt finansowania ww. projektu ze środków publicznych. Organ nie kwestionował zresztą tego, że wniosek dotyczy informacji publicznej. Stwierdził jednak, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną przetworzoną o której stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego o którym mowa ww. przepisie. Nie ma zatem wątpliwości co do zastosowania u.d.i.p. w zakresie żądania skarżącego. Przedmiotem sporu jest to, czy organ zasadnie odmówił udostępnienia żądanej informacji powołując się na fakt, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację przetworzoną, a wnioskodawca nie wykazał przesłanek dla których żądana przez niego informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Rozstrzygnięcie tej kwestii należy zatem poprzedzić wyjaśnieniem, czym jest informacja przetworzona i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że ustawodawca nie doprecyzowuje na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcia "informacji przetworzonej", wobec tego ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo. W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "informacja przetworzona" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów tej ustawy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05). Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w tym zakresie można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. I tak, zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu wytworzenia takiej informacji. Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych (dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (zob. M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133). Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej, opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (zob. P. Fagielski, Informacja w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s.85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno - organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji) będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej. Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nie istniejącej w chwili wystąpienia z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie - również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych i prywatności - nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej, której żąda wnioskodawca. A zatem przetworzenie informacji prostych będzie grupą czynności analitycznych polegających na odpowiednim zestawieniu tych informacji według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę, a następnie takim ich zredagowaniu, aby efekt finalny stanowił informację zaspokajającą jego żądanie w sposób zupełny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19 grudnia 2005 r., sygn. akt IV SAB/Wr 47/05, z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 369/16). Należy przy tym podkreślić, że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy. Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia (zob. D. Fleszar, Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej, "Samorząd Terytorialny" 1-2/2011, s. 91 - 93). W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z: 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 140/14, z 21 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1477/12, , z 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 792/11, z 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 426/11, z 17 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1347/05) oraz w piśmiennictwie (por. np. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 76, J. Drachal, Zagadnienia sądowej ochrony prawa do informacji, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2010, nr 5-6, s. 104), podkreśla się, że informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji. W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, gdyż powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej, w postaci określonej w żądaniu. O ile więc co do zasady anonimizacja (pozbawienie danych wrażliwych) nie jest przetworzeniem informacji publicznej, stanowi ona bowiem jedynie czynność techniczną, w wyniku której nie powstaje żadna nowa informacja (informacja prosta nie zmienia się w przetworzoną przez proces anonimizacji), to suma informacji prostych może być uznana za informację przetworzoną pod warunkiem, że szeroki zakres wniosku o udostępnienie informacji wymaga użycia tak znacznych środków osobowych i technicznych, np. dla zgromadzenia wielu dokumentów, ich zanonimizowania i skopiowania, że zakłóci to normalny tok działania podmiotu zobowiązanego. W innym wypadku, np. gdy tego rodzaju operacje trzeba wykonać wobec jednego lub niewielkiej ilości dokumentów, taka klasyfikacja informacji byłaby natomiast bezpodstawna i pozostawałaby w sprzeczności z konstytucyjnym prawem do informacji publicznej. W kontrolowanej sprawie adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej niewątpliwie dysponuje żądanymi informacjami. Organ wydając sporną decyzję oparł się jednak automatycznie na twierdzeniu, że żądana przez wnioskodawcę informacja stanowi informację przetworzoną i wezwał skarżącego do wykazania interesu publicznego. Tym samym organ zaniechał zupełnie wskazania ilu dokładnie dokumentów wniosek dotyczy, co przesądzałoby czy rzeczywiście ich zestawienie wiązałoby się z poniesieniem przez podmiot obowiązany określonych kosztów w szerokim znaczeniu tego słowa, zwłaszcza finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z jego bieżącą działalnością. Okoliczność, że istnieje w systemie obowiązującego prawa norma będąca podstawą do tego aby odmówić dostępu do informacji publicznej nie oznacza zaś, że można z tej normy korzystać w dyskrecjonalny sposób, w oderwaniu od realiów sprawy. Jeżeli jakaś informacja nie może zostać udostępniona, to organ obowiązany jest precyzyjnie przeanalizować jakiej ilości informacji dany wniosek dotyczy i ustalić, jakie informacje podlegają ochronie. Tym samym, determinowane art. 107 § 1 i 3 Kpa uzasadnienie decyzji odmawiającej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnienia informacji z uwagi, że stanowi ona informację przetworzoną powinno zawierać argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie przesłanek formalnych i materialnych tej odmowy. Brak, ogólność lub pozorność takiej argumentacji świadczy zaś o wymagającym uchylenia decyzji naruszeniu formalnym art. 107 § 1 i 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie rozstrzyga w tym miejscu, że wnioskowane dane muszą być udostępnione skarżącemu. W swoich decyzjach jednak organ nie wykazał, że żądane przez skarżącego informacje wymagają intelektualnego wkładu osób przygotowujących informację, w postaci np. analizy ogromnej ilości dokumentów. Niezbędna jest zatem ponowna analiza wniosku skarżącego oraz dogłębne rozważenie przez organ materii jakiej dotyczy ten wniosek, a dopiero następnie rozstrzygnięcie czy stanowi ona informację przetworzoną. Jeśli organ dojdzie do przekonania, że żądane dane dotyczą sfery informacji przetworzonej, to musi to odzwierciedlić w uzasadnieniu swojej decyzji. Dokonując oceny "charakteru" informacji publicznej (prosta czy przetworzona) organ winien mieć na uwadze, że zasadą jest udostępnienie informacji publicznej, natomiast wszelkie wyjątki od tej zasady należy rozumieć wąsko. Ocena żądanej informacji publicznej pod kątem tego, czy posiada ona cechy informacji przetworzonej czy też jest informacją prostą należy zawsze do organu, który nie może jednak poprzestać na arbitralnym stwierdzeniu w tej kwestii. Uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odmawiającego udzielenia wnioskowanej informacji publicznej winno zostać tak skonstruowane, aby można było ocenić rzetelność twierdzeń, że żądana informacja jest informacją o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W przeciwnym razie wnioskodawca pozbawiony byłby realnej ochrony. Brak wyczerpującego wyjaśnienia powyższych kwestii uniemożliwia kontrolę Sądu prawidłowości dokonanej przez organ oceny kwalifikacji informacji z punktu widzenia informacji przetworzonej. Zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja są wadliwe, ponieważ nie zawierają dostatecznego faktycznego i prawnego uzasadnienia. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kpa), należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W sprawie niniejszej organ bowiem nie wykazał, na tym etapie postępowania, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Ocena organu w tym zakresie jest co najmniej przedwczesna. Organ w swojej decyzji z [...] maja 2024 r. wskazał jedynie, że informacja publiczna, której udostępnienia domaga się skarżący stanowi informację przetworzoną i to zarówno w aspekcie związanym z podjęciem czynności intelektualnych i analitycznych, jak i w aspekcie związanym z czasochłonnością i zwiększonym nakładem organizacyjnym i osobowym, wykraczającym poza zwykłą działalność [...]JWPU. Informacje będące w przedmiocie zainteresowania wnioskodawcy obejmują bowiem dokumentację będącą w posiadaniu więcej niż jednej komórki organizacyjnej [...]JWPU (m.in. dokumentacja z etapu wdrażania i etapu kontroli). Nadto, ich przygotowanie dla wnioskodawcy wymaga nakładu pracy wielu komórek organizacyjnych [...]JWPU w celu przetworzenia żądanej informacji. Zbiór danych o który wnosi wnioskodawca nie istnieje jako odrębny dokument, lecz wymaga zaangażowania pracowników (nakład czasu i pracy), co w negatywny sposób wpłynie na tok realizacji statutowych zadań nałożonych na [...]JWPU. Do powstania żądanej informacji przetworzonej niezbędne jest wydobycie informacji cząstkowych z posiadanych przez podmiot informacji i dokumentów rozproszonych i odpowiednie ich przygotowanie na potrzeby wnioskodawcy, a odrywanie pracowników od ich podstawowych obowiązków może mieć miejsce wyjątkowo i musi być szczególnie uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdził, że wymienione wyżej czynności weryfikacyjne, analityczne i techniczne, prowadzące do przygotowania żądanej przez wnioskodawcę informacji, będą wymagały od [...]JWPU znacznego nakładu środków i zaangażowania pracowników. To z kolei doprowadza do konkluzji, że objęte przedmiotowym wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą istnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Organ utrzymując w mocy własną decyzję z [...] maja 2024 r. w zaskarżonym rozstrzygnięciu skupił się już tylko na kwestii nie wykazania przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego do uzyskania przetworzonej informacji publicznej. Z powyższego wynika, że organ poza powołaniem się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazał jedynie bardzo ogólnie na użycie dodatkowych sił i środków, nie doprecyzował jednak w żaden sposób o jakich siłach i środkach mowa. Organ nie wskazał też na czym miałoby polegać dokładnie intelektualne zaangażowanie pracowników [...]JWPU w procesie przygotowywania żądanej informacji publicznej, o której rozstrzygnięto decyzją. Przede wszystkim zaś nie wykazał w przekonywujący sposób, że wytworzenie nowej informacji wymagałoby przeprowadzenia przez organ czasochłonnych czynności weryfikacyjnych, analitycznych i technicznych. Nie zostało przy tym nawet wyjaśnione o jakiego rodzaju analizy chodzi w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wnosił o wytworzenie jakiejkolwiek nowej informacji publicznej. Twierdzenia o koniecznych do podjęcia działaniach zawsze należy odnosić do konkretnych okoliczności sprawy. Organ obszernie powoływał w decyzji poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jednakże nie wymienił, nie wyszczególnił konkretnych działań organizacyjnych, czy technicznych, jakie miałby podjąć, aby udostępnić informację publiczną, której decyzją udostępnienia odmówił. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu nie określają też ile osób musiałoby zająć się przygotowaniem żądanej informacji. Z tych względów Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji naruszony został również przepis prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., albowiem co najmniej przedwczesna jest ocena organu, że w sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Ponownie rozstrzygając w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie wniosku skarżącego, organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej przez Sąd rozważania i wskazania. Organ obowiązany będzie przede wszystkim dokonać wyczerpujących ustaleń w zakresie stanu faktycznego co do rzeczywistych możliwości udostępnienia żądanej informacji publicznej. Jeśli zdaniem organu czynność ta wymagałaby takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania organu i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań, to należy to jednoznacznie wykazać, wskazując na konkretne, konieczne do podjęcia działania. Twierdzenie, że informacja publiczna stanowi informację przetworzoną wymaga dokonania przez organ pełnej oceny, która to ocena nie może być dowolna. Ewentualne ustalenie organu, że wykonanie zadania w postaci udostępnienia żądanej informacji zakłóci funkcjonowanie organu wymagać będzie wyczerpującego uzasadnienia z wykazaniem, jaka liczba pracowników zostałaby przez organ skierowana do wykonania tego zadania i przez jaki czas. W przypadku podtrzymania przez organ twierdzenia, że żądana informacja, o której organ rozstrzygnął w decyzji, stanowi informację publiczną przetworzoną, organ obowiązany będzie rozważyć w pełnym zakresie argumentację wnioskodawcy uzasadniającą szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu tej informacji. Obowiązkiem organu, który rozpatruje wniosek i odmawia decyzją udostępnienia informacji przetworzonej jest wykazanie, dlaczego jego zdaniem argumentacja wnioskodawcy co do szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego, nie stanowi spełnienia tej przesłanki. Nie wystarczy zatem stwierdzenie, że wnioskujący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego, w sytuacji, gdy wnioskodawca powołał się na ściśle określone okoliczności w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 sierpnia 2024
Symbol z opisem
6480
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/ Mateusz Rogala Sławomir Fularski /sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny