II SA/Wa 1324/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie

Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] stycznia 2023 r. r. w sprawie zdolności do pełnienia służby wojskowej przez p. K. K., zwanego dalej "Kandydatem". Ustalono nim kategorię zdrowia: "D" z opisem: "Zał. 1 Grupa I - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby woj". W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa rozpoznała u Kandydata - w pkt 9 orzeczenia - następujące schorzenia: 1. astma [...] z wysokimi wartościami [...] - § 35 pkt 7 załącznika nr 1 od rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem"; 2. obecność [...] w moczu - § 72 pkt 1 Załącznika; 3. rozstępy skóry pleców - § 3 pkt 2 Załącznika; 4. [...] obu oczu - § 13 pkt 1 Załącznika, - w uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że schorzenia ujęte w pkt. 9.1 i 9.2 powodują niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju - z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych, przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej - kategoria D w grupie I, - wobec wniesienia przez Kandydata odwołania, sprawę rozpatrywano ponownie, - do odwołania nie dołączono żadnej dokumentacji medycznej - podważającej ustalenia, dokonane przez Komisje Rejonową; Kandydat nadmienił, że nigdy nie chorował na astmę [...], a w dzieciństwie był pod kontrolą poradni alergologicznej ze względu na stwierdzona [...]; stąd badania wykazały podwyższony poziom IgE, zaś rozpoznanie astmy powinno być stwierdzone na podstawie co najmniej rocznego leczenia choroby, potwierdzonej wynikami badań spirometrycznych; odniósł się także do obecności w moczu [...]; twierdził, że było to jednorazowe i incydentalne przyjęcie tego środka - kolega poczęstował go podczas urodzin, - przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego analiza akt sprawy wykazała, że Kandydat odbył - na wniosek Wojskowego Centrum Rekrutacji - badanie w Komisji Rejonowej; po wykonaniu stosownych badań i konsultacji - w tym [...] stycznia 2023 r. badania IgE – uzyskano wynik nieprawidłowy wysoki [...] lU/ml (przy normie - Komisja Rejonowa posiłkowała się także wynikiem wykonanych [...] sierpnia 2022 r. przez samego Kandydata testów skórnych (trawy, brzoza, olcha, żyto - [...] plusy; roztocze, bylica [...] plusy) i treścią konsultacji internistycznej odbytej [...] stycznia 2023 r.; w opinii lekarz stwierdził: "mężczyzna l.18 z astmą [...], alergia wziewna na pyłki roślin, objawy w okresie wiosennym", - w przedłożonej dla celów orzeczniczych Komisji Rejonowej karcie - pod pozycją pkt 5: czy miałeś problemy z układem oddechowym, alergią, astmą lub chorobami płuc - Kandydat zaznaczył, że miał (podkreślił słowo "TAK") i złożył osobisty podpis, - tym samym - w oparciu o zgromadzoną dokumentację medyczną – istniały podstawy do wydania przez Komisję Rejonową zaskarżonego orzeczenia. W skardze zarzucono wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem: - § 35 pkt. 7 Załącznika poprzez: - brak rozpoznania na podstawie co najmniej rocznego leczenia choroby, potwierdzonej wynikami badań spirometrycznych z [...] oraz wynikami diagnostyki alergologicznej (dokumentacja medyczna); - brak oceny orzeczniczej na podstawie dokumentacji medycznej z wartościami spirometrii a jedynie poprzestanie na wywiadzie badanego, - § 72 pkt 1 (omyłkowo powołano pkt 2) Załącznika, poprzez brak rozpoznania schorzenia w oparciu o ustalone tam kryteria diagnostyczne - osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatryczno-psychologicznej, - art. 7 i 77 K.p.a., wobec nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie - brak dokładnej analizy stanu zdrowia Kandydata. W uzasadnieniu skargi wskazano: - zgodnie z § 35 pkt. 7 Załącznika, rozpoznanie astmy powinno być stwierdzone na podstawie co najmniej rocznego leczenia choroby, potwierdzonej wynikami badań spirometrycznych z [...] oraz wynikami diagnostyki alergologicznej (dokumentacja medyczna) oraz oceną orzeczniczą na podstawie dokumentacji medycznej z wartościami spirometrii; Rejonowa Komisja poprzestała jedynie na wywiadzie Kandydata; nie bardzo rozróżniał on alergię i związaną z nią astmę wczesnodziecięcą od innych rodzajów astmy, - Centralna Komisja nie odniosła się do zarzutu przedstawionego w odwołaniu - co do braku potwierdzenia choroby wynikami badań spirometrycznych; badania te stanowią obligatoryjny warunek dla stwierdzenia astmy oskrzelowej; zaniechanie w tym zakresie stanowi istotne uchybienie w procesie orzeczniczym o stanie zdrowia Kandydata komisji obu instancji, - zgodnie z § 72 pkt 1 Załącznika osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatryczno-psychologicznej; brak przeprowadzenia tych badań w odniesieniu do Kandydata było uchybieniem, na które wskazywał w odwołaniu; nie przeprowadzenie tych badań - mimo wyraźnego obowiązku, wynikającego z przepisu regulującego kwestie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jest uchybieniem istotnym - mającym wpływ na wynik sprawy, - w tych okolicznościach zasadny jest zarzut naruszenie art. 7 i 77 K.p.a.; polegało ono na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego - poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie - przez brak dokładnej analizy stanu zdrowia Kandydata. Wniesiono o uchylenie skarżonego aktu. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Przywołano orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt I OSK 2042/17 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), gdzie wskazano że wynik badania laboratoryjnego, gdy stwierdzono nim wynik pozytywny na obecność [...], może stanowić wystarczającą podstawę do rozpoznania. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedwczesny byłoby jednak odnoszenie się do zarzutów Kandydata w kontekście ewentualnej wadliwej jego kwalifikacji jako niezdolnego do służby wojskowej (kategoria "D"). Wydanego w sprawie orzeczenia nie uzasadniono natomiast tak, aby możliwe było zrozumienie - przy stronę postępowania (tu Kandydata), jak i kontrolujący legalność działania administracji Sąd - przesłanek, jakimi kierował organ odwoławczy. Uchybiono tym powinności właściwego uzasadnienia orzeczenia (tak art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.), co nie pozwala także uznać sprawy za stosowanie wyjaśnioną (niedochowanie wymagań, wynikających z art. 7, 77 §. 1 oraz art. 80 K.p.a.). Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy - dotyczyło wszak kwestii prawidłowej kwalifikacji Kandydata. Centralna Komisja realizowała kompetencje wynikające z art. 84 ust. 8 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (Dz.U. poz. 655, ze zm.). Jej zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie kwalifikacji Kandydata do jednej z kategorii, wskazanych w art. 58 ust. 6 przywołanej ustawy. W danym przypadku rozpatrywała odwołanie od orzeczenia, w którym stwierdzono, że Kandydat nie jest zdolny do służby wojskowej (kategoria "D"). Jako przyczynę przywołano tam: astma [...] z wysokimi wartościami IgE oraz obecność [...] w moczu - wskazane w pkt 9.1 i 9,2 orzeczenia Komisji Rejonowej. Wnosząc odwołanie Kandydat kwestionował prawidłowość kwalifikacji jego schorzeń bądź ułomności, wywodząc brak zachowania warunków, określonych w przypisach do danych kategorii schorzeń i ułomności - wymienionych w kolumnie 3 Załącznika. Podnosił wówczas zarzuty identyczne ze sformułowanymi obecnie w skardze - wcześniej je zreferowano. W takiej sytuacji rolą ponownie rozpatrującego sprawę w jej całokształcie organu odwoławczego było także wnikliwe odniesienie się do sformułowanych w środkach zaskarżenia zarzutów. Dotyczyły one - co do meritum - właściwej kwalifikacji Kandydata w kontekście prawidłowej diagnozy chorób i ułomności. Organ nie ustosunkował się zaś w istocie w ogóle do argumentacji odwołania. Wskazano jedynie, że dokonane rozpoznanie i kwalifikacja są trafne. W kwestii wystąpienia choroby określonej § 35 pkt 7 Załącznika, wskazano, że kwalifikacji dokonano prawidłowo. Wywodzono, że podstawą mogły być tu nieprawidłowości w wynikach badania krwi, które potwierdzały w istocie występowanie u Kandydata alergii (tak: wartości IgE) oraz jego własne oświadczenie i rozpoznanie innego lekarza specjalisty. Nie wskazano, czy tak dokonane ustalenia czynią zadość wymaganiom, określony w stosownym przypisie do § 35 pkt 7 Załącznika (jego treść zreferowano przywołując zarzuty skargi), bądź też dlaczego stosowny przypis miałyby być traktowany, jako nie mający charakteru wiążącego. Organ odwoławczy nie wskazał, jakie miałoby być wówczas ku temu przesłanki. Jego argumentacja przemawia w istocie jedynie za tym, że trafnie u Kandydata zdiagnozowano generalnie występowanie astmy. Trzeba mieć jednak na uwadze, że prawodawca - stopniując opis nasilenia tej choroby - nakazuje kwalifikować osoby do różnych kategorii (np. pkt 6 kategoria: "A/D"). Właściwe zdiagnozowanie nasilenia choroby jest więc kluczowe dla odpowiedniej kwalifikacji. Analogicznie - w kwestii wykrycia substancji psychoaktywnej w badanym moczu - nie wskazano, dlaczego przyjęto jakoby pojedyncze badanie - mogące potwierdzać także wyłącznie sporadyczne użycie substancji - mogło dyskwalifikować Kandydata, jako zdolnego do służby wojskowej. W myśl bowiem stosownego przepisu (jego teść przywołano w zreferowanym uprzednio uzasadnieniu skargi) – wedle obowiązującego na dzień orzekania stanu - podstawę kwalifikacji stanowił wynik badania w powiązaniu ze stosowną konsultacją psychiatryczno-psychologiczną. Wskazuje to, że nie było wolą prawodawcy wykluczanie osób kwalifikowanych wobec jedynie epizodycznego użycia substancji psychoaktywnej. W innym bowiem przypadku ustalenie dodatkowego wymagania konsultacji nie znajdowałaby racjonalnego uzasadnienia. Co istotne ułomności opisanej w § 72 pkt 1 przypisano kategorie zdolności do służby "A/D". Wskazuje to na powinność kwalifikacji wedle realiów konkretnego przypadku. W tym kontakcie nie może mieć znaczenie teza, wyrażona o powołanym przez organ wyroku o sygn. akt I OSK 2042/17. Sąd zajął tam stanowisko wobec realiów rozpoznawanej sprawy - w kontekście konkretnych zarzutów skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu ówczesnego stanu prawnego. Analogicznemu przypadkowi wyniku badań przypisywano wówczas wyłącznie kategorię "N" - niezdolny do służbie wojskowej. Wobec takich uwarunkowań organ w uzasadnieniu skarżonego aktu w istocie nie zajął stanowiska w kwestii zarzutów Kandydata - nie odnosząc się do kwestii, czy w danym przypadku należało - w świetle obowiązujących przepisów - przeprowadzić konsultację psychiatryczno-psychologiczną. Kandydat twierdził tymczasem w odwołaniu, że użycie substancji psychoaktywnych miało w jego przypadku charakter incydentalny. Brak zajęcia stanowiska przez organ, co do meritum sprawy – prawidłowości kwalifikacji wyników badań - przesądza o przedwczesności ewentualnej oceny przez Sąd zarzutu bezpodstawnego uznania Kandydata za niezdolnego do służby wojskowej (kategoria "D"). Co do zarzutów odwołania - wedle reguły dwuinstancyjności postępowania - musi wpierw wypowiedzieć się właściwy, wyspecjalizowany organ. Wówczas dopiero orzeczenie może być poddane kontroli przez sąd administracyjny - po kątem legalności. Zasadny jest natomiast – co wskazano wcześniej - zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania w zakresie powinności właściwego wyjaśnienia sprawy, co winno było znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. W tej sytuacji przedwczesna byłaby ocena przez Sąd legalności orzeczenia wydanego w I. instancji. Organ odwoławczy rozważy natomiast – w zakresie swojej kompetencji - czy w sprawie nie wystąpiły podstawy wydania decyzji kasatoryjnej – w sprawie nie wystąpiły przesłanki, wymienione w art. 138 § 2 K.p.a. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.