II SA/Wa 1314/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Biblioteki Narodowej z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Biblioteki Narodowej na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] Dyrektor Biblioteki Narodowej, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.), odmówił M. G. udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 1, 3 i 4 jego wniosku z dnia [...] lutego 2024 r., tj.: 1) Ile razy BN zgłosiła na policję i/lub prokuraturę wydawcę, który nie dostarczył egzemplarza obowiązkowego? Kiedy BN zrobiła takie zgłoszenie po raz ostatni? 3) Jakie były najczęstsze powody wzywania policji lub powiadamiania prokuratury? 4) Ile zgłoszeń wynikało z wykrycia lub z podejrzenia prób kradzieży materiałów bibliotecznych? Ilu sprawców ujęto? Ile jednostek bibliotecznych uratowano dzięki tym zgłoszeniom i interwencji policji i/lub prokuratury? W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 188/24 zobowiązał Dyrektora Biblioteki Narodowej do rozpoznania punktów 1, 3 i 4 wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. Wykonując wytyczne WSA w Warszawie zawarte w przywołanym wyroku, Dyrektor Biblioteki Narodowej w dniu [...] lipca 2025 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności uzyskania informacji przetworzonej dla interesu publicznego. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. wskazał, że wnioskuje o udostępnienie informacji obejmujących zakres czasowy od [...] lutego 2023 r. (czyli na rok przed złożeniem wniosku). Jednocześnie wskazał, że sprawy, o które pytał, dotyczą fundamentalnych kwestii, na których opiera się podstawowa działalność Biblioteki Narodowej, jaką jest pozyskiwanie egzemplarzy obowiązkowych, bezpieczeństwo zbiorów, a także bezpieczeństwo czytelników. Te sprawy oczywiście są bardzo ważne społecznie. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ przywołał poglądy judykatury dotyczące pojęcia informacji publicznej przetworzonej oraz szczególnej istotności w uzyskaniu takiej informacji dla interesu publicznego. Organ wyjaśnił następnie, że udostępnienie wnioskowanych informacji wymaga przeprowadzenia szczegółowej kwerendy w dokumentacji archiwalnej Biblioteki Narodowej. Wnioskodawca nie wskazał, jakiego okresu dotyczą pytania oznaczone numerami 1, 3 i 4, należy zatem przyjąć, że dotyczą całego okresu działalności Biblioteki Narodowej, tj. od jej powołania w 1928 r. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawca ograniczył zakres czasowy informacji. Nie wskazał jednak tego ograniczenia ani w treści wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. ani w treści pytań oznaczonych numerami 1, 3 i 4. Organ podkreślił, że został zobowiązany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. w takim brzmieniu, w jakim został on złożony. Ponadto, przepisy u.d.i.p. nie przewidują dopuszczalności modyfikacji treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ uznał w konsekwencji, że pytania oznaczone numerami 1, 3 i 4 dotyczą całego okresu działalności Biblioteki Narodowej obejmującego 96 lat. W konsekwencji organ przyjął, że próba odpowiedzi na tak szeroko postawione pytania oznacza konieczność wyszukania, przeanalizowania, porównania i segregacji przez pracowników Biblioteki Narodowej dokumentacji archiwalnej z 96 lat jej działalności. Dokumentacja ta może być przechowywana przez wiele komórek merytorycznych Biblioteki Narodowej. Nie można ponadto wykluczyć, że w odniesieniu do przedwojennego etapu funkcjonowania Biblioteki Narodowej stosowna dokumentacja znajduje się dyspozycji innych podmiotów, w szczególności archiwów państwowych. Oznacza to zaangażowanie wielu osób w pracochłonną kwerendę, wykraczającą poza zakres działań mieszczących się w ramach ich podstawowych kompetencji i ich możliwości organizacyjnych. Poczynienie ustaleń w zakresie przedwojennego okresu działania BN wymagałoby dodatkowo przeprowadzenia specjalistycznej zewnętrznej kwerendy archiwalnej, której realizacja wymagałaby zaangażowania specjalistów z zakresu archiwistyki oraz historii działalności państwowych osób prawnych w okresie II Rzeczypospolitej. M. G. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając jej naruszenie art. 61 Konstytucji RP oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł ponadto o zobowiązanie organu do udostępnienia mu informacji, o które prosił w punktach 1, 3 i 4 wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący dodatkowo zwrócił się, aby Sąd zweryfikował czy J. Z. miała wystarczające uprawnienia, upoważnienia i pełnomocnictwa do podjęcia ww. decyzji oraz czy zostały one jej udzielone w czasie, kiedy T. M. legalnie pełnił stanowisko Dyrektora Biblioteki Narodowej, czyli po [...] września 2024 r. lub przed [...] stycznia 2012 r. Podniósł, że T. M. pełnił swoje stanowisko nielegalnie przez szereg lat. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest oparta na przesłance, że wnioskował o informacje od 1928 r. Tymczasem ta przesłanka jest fałszywa, nieuzasadniona i sztucznie wykreowana jako pretekst do odmowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku skarżącego o dokonanie przez sąd administracyjny oceny prawidłowości umocowania J. Z. do reprezentowania organu, a pośrednio także kontroli powołania Dyrektora Biblioteki Narodowej, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). W myśl zaś art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Powyższe oznacza, że rozpatrując skargę na decyzję organu, sąd nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości obsadzenia stanowiska Dyrektora Biblioteki Narodowej. Wniosek skarżącego w tym zakresie nie mógł z tej przyczyny zostać uwzględniony. Okoliczność, że żądane przez skarżącego w pkt 1, 3 i 4 wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. informacje stanowiły informację publiczną, nie była sporna w tej sprawie i została równocześnie przesądzona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 188/24. Sporne w niniejszej sprawie było natomiast, czy żądane przez skarżącego informacje stanowiły informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd uznaje, że dokonana przez organ ocena wystąpienia tej przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej była co najmniej przedwczesna. Organ nieprawidłowo ustalił bowiem przedmiot żądania skarżącego wyrażony w pkt 1, 3 i 4 wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. Istotnie w pierwotnej wersji wniosku skarżący zwrócił się do organu o udzielenie mu informacji dotyczącej dokonywanych przez Bibliotekę Narodową zgłoszeń na policję i/lub prokuraturę, nie wskazując przy tym zakresu czasowego wniosku. Taka treść wniosku uprawniała zatem organ do przyjęcia, że dotyczy on 96 lat działalności Biblioteki Narodowej, co skutkowało wezwaniem przez organ wnioskodawcy do wykazania szczególnej istotności uzyskania żądanej informacji dla interesu publicznego. Nie można jednak abstrahować – jak czyni to organ – od faktu, że skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. ograniczył zakres czasowy swojego żądania jedynie do okresu od 19 lutego 2023 r. Wbrew stanowisku organu, skarżący był uprawniony do takiego działania, bowiem to do podmiotu wnioskującego o dostęp do informacji publicznej należy określenie przedmiotu wniosku. Wnioskodawca może również swobodnie modyfikować treść swojego żądania, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ powiadamia go, iż żądana informacja ma charakter przetworzony. Wówczas brak jest przeszkód prawnych, aby wnioskodawca ograniczył zakres żądanej informacji w taki sposób, aby przedmiotem wniosku była jedynie informacja prosta. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Jak zauważył organ, został on zobowiązany wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r. do rozpoznania punktów 1, 3 i 4 wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. Powyższe nie oznacza jednak, że organ może zignorować dokonaną przez wnioskodawcę po wydaniu wyroku modyfikację treści żądania i rozpoznawać wniosek w jego pierwotnej formie. Podstawy do takiego działania nie zawierają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wręcz przeciwnie ustawodawca przewidział daleko idące odformalizowanie procesu udostępniania informacji publicznej, co oznacza, że nie sposób z przepisów u.d.i.p. wyprowadzić związania wnioskodawcy pierwotną treścią jego wniosku i związanego z tym zakazu jego modyfikacji. Skoro w niniejszej sprawie organ oceniał, czy żądana informacja ma charakter przetworzony, nie uwzględniając dokonanej przez wnioskodawcę modyfikacji treści wniosku, należy stwierdzić, że organ w istocie nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem winien ustalić, czy żądana w pkt 1, 3 i 4 wniosku informacja publiczna dotycząca okresu od [...] lutego 2023 r. ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe uwagi Sądu i rozpozna punkty 1, 3 i 4 wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r., uwzględniając, że skarżący dokonał modyfikacji treści żądania w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania w punkcie 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę stanowi wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.