II SA/Wa 1292/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, w drodze wyjątku p o s t a n a w i a: odrzucić skargę

Decyzją z [...] czerwca 2025 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ"), na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.), odmówił przyznania M. N. (dalej: "skarżąca") renty z tytułu niezdolności do pracy, w drodze wyjątku. W decyzji tej zawarto pouczenie, zgodnie z którym strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Jeżeli strona nie chce skorzystać z prawa zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 52 § 3 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), może wnieść skargę na decyzję - za pośrednictwem organu - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. W pouczeniu wskazano również, że strona może zrzec się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja staje się wówczas ostateczna i prawomocna oraz nie podlega zaskarżeniu. Pismem z [...] czerwca 2025 r. skarżąca wystąpiła do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, a następnie pismem z [...] czerwca 2025 r. wywiodła - za pośrednictwem organu - skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS – powołując się na równoległe złożenie przez skarżącą wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie wniosku oraz skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał ponadto, iż sprawa z wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy nadal jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, iż w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór środków zaskarżenia: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skarga do sądu administracyjnego. Prawo alternatywnego wyboru zostało pozostawione stronie, co oznacza, że strona nie może skorzystać z obu tych środków jednocześnie. Mają one bowiem konkurencyjny charakter – wniesienie jednego z nich wyklucza skorzystanie z drugiego. Strona może nie skorzystać z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Jeżeli strona zdecyduje się na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to wówczas traci możliwość wniesienia skargi do sądu. W przypadku złożenia obu tych środków, skarga będzie podlegała rozpoznaniu przez sąd jedynie wówczas, gdy zostanie wniesiona jako pierwsza. Niedopuszczalne jest bowiem, aby ta sama decyzja była równocześnie przedmiotem oceny organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym oraz sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżąca skorzystała z obu tych środków, wnosząc (pismem z [...] czerwca 2025 r.) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a później (pismem z [...] czerwca 2025 r.) skargę do tutejszego Sądu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie może rozpoznać skargi na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, ponieważ zostało ono zaskarżone wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu ww. środka zaskarżenia otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4285/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem dopiero decyzja Prezesa ZUS wydana po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy może stać się przedmiotem merytorycznej kontroli tutejszego Sądu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi, spowodowana zainicjowaniem przez skarżącą drugiej instancji postępowania administracyjnego (poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), mieści się w kategorii "innych przyczyn", o których mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podsumowując, wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga na decyzję organu z [...] czerwca 2025 r. jest niedopuszczalna w świetle art. 52 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.