II SA/Wa 1253/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2024 r. sprawy ze skargi U. L. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z dnia [...] marca 2023 r.

Orzeczeniem z dnia [...] marca 2023 r. [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w K. rozpoznała u U. L. – kandydatki do służby w Służbie Celno-Skarbowej osobowość nieprawidłową (§ 58 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dn.13.04.2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej. Dz. U. z dn. 25.04.2017 r.poz.831) i uznała ją za niezdolną do służby. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego przez stronę odwołania Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych – skład orzekający w K., orzeczeniem z [...] maja 2023 r. utrzymała w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzona konsultacja [...] poprzedzona badaniem [...] potwierdziła rozpoznanie zawarte w orzeczeniu [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej a dokonane rozpoznanie – [...] - wg. § 58 p.3 r.4 nakłada obowiązek orzeczenia kategorii zdrowia "N" zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13.04.2017r. Od powyższego orzeczenia skargę do tut. Sądu wywiodła U. L. wnosząc o jego uchylenie i zarzucając organowi: 1- naruszenie prawa materialnego przez nieprawidłową interpretację przyjętego za podstawę prawną orzeczenia § 58 pkt 3 r. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby w Służbie Celno - Skarbowej oraz funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej (Dz. U z 2017 r., poz. 398), bo przepis § 58 pkt 3 cyt. rozporządzenia stanowi, że przyczyną orzeczenia negatywnego może być rzeczywiście "osobowość nieprawidłowa" z tym jednak, że w objaśnieniu do tego punktu podano, że chodzi w nim o "patologiczne zaburzenia osobowości", zaś obie Komisje Orzekające nie uwzględniły tego zawężenia dyspozycji normy, pisząc jedynie o "nieprawidłowej osobowości", w rezultacie w żadnym z tych orzeczeń nie stwierdzono u strony zaburzeń patologicznych i tym samym wydano orzeczenie negatywne bez należytej podstawy prawnej określonej w prawie materialnym, 2- naruszenie prawa procesowego, które w części nie tylko mogło mieć, ale niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na: a/ nieprawidłowym powołaniu podstawy prawnej - w orzeczeniu drugiej instancji jako podstawę prawną podano jedynie przepisy procesowe (art. 47 ust. 1 pkt ł cyt. ustawy) a dopiero na końcu uzasadnienia dodano przepisy prawa materialnego. Naruszenie, o jakim tu mowa mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. b/ złamaniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu a jedyną możliwością odstąpienia od tej zasady jest sytuacja, w jakiej załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Taki stan rzeczy według strony nie wystąpił w sprawie będącej przedmiotem zaskarżonego orzeczenia, tymczasem ani w instancji pierwszej, ani w instancji drugiej skarżąca nie była dopuszczona do czynnego udziału w postępowaniu. Szczególnie świadczy o tym sformułowanie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia drugiej instancji, że działano "bez czynnego udziału orzekanej", gdyż uznano, że "wzywanie orzekanej nie wniesie nic nowego do sprawy, a przeprowadzenie badania podmiotowego i przedmiotowego - nie będzie miało wpływu na jej rozstrzygnięcie". To zdanie według strony dobitnie przekonuje, ze organ drugiej instancji nie zna albo nie rozumie istoty zasady ogólnej KPA, mówiącej o czynnym udziale strony w każdym stadium postępowania (art. 10); a naruszenie, o jakim tu mowa miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, c/ naruszeniu zasad postępowania dowodowego - jak wynika z tekstu decyzji pierwszej instancji, integralną jej częścią są wyniki lekarzy specjalistów (dodatkowych)", które maja być zawarte w załączniku. (Część A pkt 10 orzeczenia). Załącznika tego stronie nie doręczono a co więcej, z uzasadnienia decyzji drugiej instancji wynika, że nie przeprowadzono tam żadnego postępowania dowodowego, choć przepisy ICPA na to pozwalają, ponadto enigmatyczne określenie: "badanie przedmiotowe i podmiotowe" dowodzi, że organ drugiej instancji nie rozumie, na czym polega prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia jego decyzji została wprawdzie przeprowadzona konsultacja psychiatryczna poprzedzona badaniem psychologicznym, ale jej wyniki nie zostały w wyjaśnione. d/ naruszeniu dwóch innych zasad ogólnych postępowania administracyjnego; zasady art. 8 § 1 i art. 9, - jest to konsekwencja złamania ww zasady czynnego udziału strony, gdyż w ten sposób pozbawiono skarżącą zaufania do organu prowadzącego postępowanie i zaniechano wyjaśniania jej przesłanek prowadzonego postępowania. e/ nieprawidłowym uzasadnieniu obu orzeczeń a w istocie na braku ich uzasadnień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy ocena zdolności do służby została dokonana w oparciu o rozpoznanie odpowiadające wskazanemu w orzeczeniu przepisowi rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dn.13.04.2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej oraz czy rozpoznanie to znajduje umocowanie w materiale dowodowym sprawy. W tym miejscu wyjaśnienia dodatkowego wymaga to, ze rozpoznanie winno być zgodne zarówno z treścią konkretnego paragrafu w/w rozporządzenia jak i odpowiadać szczegółowym wyjaśnieniom poczynionym przez prawodawcę w odniesieniu do owego przepisu. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Uzasadnienie skarżonego orzeczenia (jak tez orzeczenia utrzymanego w mocy) nie koresponduje z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ ani z wyjaśnieniami autora rozporządzenia do jego § 58 pkt 3. Zgodnie z owymi wyjaśnieniami dokonanymi przez prawodawcę, opisana w § 58 pkt 3 omawianego rozporządzenia "[...]", dotyczy "patologicznych zaburzeń [...]". W takiej sytuacji, organ przywołując w/w normę prawną powinien dysponować materiałem dowodowym w postaci konsultacji specjalistycznej dokonanej przez [...] z której wynika, że rozpoznana u strony nieprawidłowa [...], ma charakter patologicznych zaburzeń [...]. Jeśli zaś organ postanowił zrezygnować z konsultacji specjalistycznej nakierowanej na ustalenie cech opisanych w wyjaśnieniach do rozporządzenia, winien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szczegółowo wyjaśnić zarówno powody dla samodzielnego dokonania rozpoznania w powyższym zakresie jak i winien wielce dokładnie wyjaśnić dokonaną przez siebie klasyfikację stanu zdrowia orzekanej strony. W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia jak i orzeczeni organu I instancji próżno jednakże szukać powyższych wyjaśnień. Ten brak prowadzi więc do konkluzji, że ocena zdolności strony do służby została dokonana przedwcześnie. Organy nie zebrały bowiem w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego potwierdzającego fakt, że stwierdzona u strony nieprawidłowa [...], ma cechy zaburzeń [...] o charakterze patologicznym. W związku z powyższym, uznając że skarżone i utrzymane nim w mocy orzeczenia naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i do pełnego uzasadnienia wydawanego rozstrzygnięcia.