II SA/Wa 121/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na zarządzenie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej postanawia: odmówić G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

G. K. wraz ze skargą złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, a na dochód jej gospodarstwa domowego składa się wynagrodzenie w wysokości 2.771,86 zł netto. Natomiast do stałych koniecznych wydatków zaliczyła: spłatę rat kredytu - 150 zł, opłaty za lokal - 485,33 zł, opłaty za telefon - 56,92 zł, opłaty za energię elektryczną - 142,20 zł (za dwa miesiące), opłaty za TV - 99,99 zł miesięcznie. Nadto wskazała, że ponosi koszty leczenia w wysokości około 200 zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczyła, że oprócz mieszkania o powierzchni 65,60 m2 oraz samochodu osobowego marki [...] z 2008 r., nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Podniosła, że pomaga swojej mamie w zakresie zakupu leków, środków higienicznych oraz opłaca jej pobyt w Dziennym Domu Seniora [...]. Do wniosku dołączyła kserokopie dokumentów, z których wynikają kwoty ponoszonych przez nią wydatków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając przedmiotowy wniosek należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada stałe dochody, przekraczające najniższe świadczenia, w łącznej wysokości 2.771,86 zł netto, mieszkanie własnościowe oraz samochód. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Należy również wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, publ. jw.). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). W związku z powyższym uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie uiścić tej kwoty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.