II SA/Wa 1163/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2017 r.

R. P. (zwany dalej skarżącym) w dniu 6 lipca 2017 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Do skargi dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który uzupełnił następnie składając wypełniony formularz PPF. We wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a na dochód gospodarstwa domowego składa się jego emerytura w wysokości 1.834,95 zł netto oraz emerytura żony w kwocie 1.462,43 zł netto - łącznie 3.297,38 zł. Natomiast do stałych koniecznych wydatków zaliczył: spłaty rat kredytów i zadłużenia na kartach kredytowych - łącznie ok. 1.454,09 zł, czynsz za mieszkanie – 263,33 zł, opłaty za telefon - 30 zł, wodę - 47 zł, energię elektryczną - 248 zł, telewizję kablową - 59 zł miesięcznie. Nadto wskazał, że koszty leczenia jego i żony wynoszą łącznie ok. 450 zł, opłaty za ubezpieczenie mieszkania wynoszą 22 zł, ubezpieczenia na życie - łącznie około 117 zł, wydatki na paliwo i koszty eksploatacji samochodu – ok. 350 zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni 56,70 m2, nie posiada wraz z żoną żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Od ww. postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, podkreślając trudną sytuację finansową. Skarżący zarzucił, że skoro nie stać go było na przeprowadzenie badań lekarskich za 350 zł, to uiszczenie kosztów sądowych w łącznej wysokości 400 zł w dwóch sprawach również nie jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym i obejmować np. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; autorzy: Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, by w sprawie zachodziła przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi 3.297,38 zł netto i, choć nie jest wysoki, to jednak przekracza kryterium dochodowe, pozwalające na przyznanie rodzinie pomocy społecznej. Tymczasem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest przecież formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Należy również wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl.). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 55/10 r., z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 165/16, z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 618/16, dostępne j.w.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wyjaśnić również należy, że wnioski o przyznanie prawa pomocy składane są do każdej sprawy odrębnie, zatem też w każdej sprawie odrębnie powinno być prowadzone postępowanie w tym zakresie i odrębnie dokonana ocena stanu majątkowego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.