II SA/Wa 1042/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla żołnierza zasadniczej służby wojskowej posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Dowódca Wojsk Lądowych, po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie przyznania zasiłku dla żołnierza posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 128 ust. 1 i 2, art. 128b ust. 1 w zw. z art. 133 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy powyżej określoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że skarżący od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. pełnił w Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w [...] służbę przygotowawczą w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Żołnierz w dniu [...] sierpnia 2011 r. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Powyżej określony organ decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. uznał M. P. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Żołnierz w dniu [...] listopada 2011 r. złożył do Komendanta Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w [...] wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, uzasadniając to tym, że przysługuje ono w czasie odbywania służby. Wniosek został złożony po jej zakończeniu. Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), żołnierzom zasadniczej służby wojskowej posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, zasiłek w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W ocenie Dowódcy Wojsk Lądowych stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w zaskarżonej decyzji jest właściwe, gdyż o ile żołnierz spełnił warunek określony w powyżej przytoczonym przepisie, to nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 128b ust. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że decyzję o przyznaniu żołnierzowi zasiłku wydaje dowódca jednostki wojskowej na podstawie udokumentowanego wniosku tego żołnierza. Wniosek niezbędny do wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty przedmiotowego zasiłku został złożony w dniu [...] listopada 2011 r., zatem ponad miesiąc po zakończeniu służby, co powoduje, że świadczenie nie może zostać przyznane. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze zarzucił organowi, że wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania, tj. art. 8, 9, 77, 61a i art. 63 Kpa. Wniósł o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ stwierdził, że skoro postępowanie w przedmiotowej sprawie nie zostało wszczęte, to nie mogło dojść do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, że zgodnie z art. 61 § 1 i 2 Kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody – postępowanie umorzyć. Zgodnie z art. 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierzom zasadniczej służby wojskowej posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, zasiłek w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Członkami rodziny żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu, są jego żona, dzieci, rodzice oraz osoby, względem których żołnierza obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, nie uzyskują oni dochodu lub uzyskiwany przez nich dochód z jakiegokolwiek tytułu jest niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Natomiast art. 128b powołanej ustawy stanowi, że decyzję o przyznaniu żołnierzowi zasiłku, o którym mowa w art. 128 ust. 1 i art. 128a, wydaje dowódca jednostki wojskowej na podstawie udokumentowanego wniosku tego żołnierza. W tym miejscu podać należy, że Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 127 ust. 1 i 1b i art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 104 i 107 Kpa, w dniu [...] sierpnia 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą uznał M. P. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę K. P. oraz córkę M. P. Z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja została doręczona skarżącemu, jak również Komendantowi Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w [...]. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji podał m. in., że "decyzja uznająca skarżącego za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny została wydana w dniu [...] sierpnia 2011 r., licząc nawet tygodniowy termin doręczenia decyzji żołnierz miał możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przez pozostałe 2 miesiące pełnienia służby". Dalej organ podał, że "w czasie pełnienia służby przygotowawczej w ramach zajęć ze szkolenia prawnego żołnierze zostali szczegółowo poinformowani o prawie i procedurze starania się o uzyskanie zasiłku dla osób posiadających na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Wszystkim zainteresowanym żołnierzom, w tym wnioskodawcy, udzielano indywidualnych wyjaśnień na temat terminu i zasad składania wniosków do poszczególnych organów administracji. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawca był informowany również przez swoich przełożonych o obowiązku złożenia wniosku". Odnosząc się do powyższego, należy zwrócić uwagę, iż zdarzenia prawne powodujące powstanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie, mogą zaistnieć miesiąc lub dwa przed zakończeniem służby wojskowej. Uwzględniając terminy ustawowe do załatwienia sprawy administracyjnej określone w art. 35 Kpa, jak i tok czynności procesowych, gdyby podzielić stanowisko prawne organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, żołnierze w przypadku podejmowania rozstrzygnięć w ich sprawach, po zakończeniu służby wojskowej zawsze byliby pozbawieni należnych im świadczeń. Pogląd taki jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawego, a przede wszystkim zasadą ochrony praw nabytych (patrz. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 2462/01). Zgodnie z art. 9 Kpa, organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z akt sprawy, wbrew twierdzeniu organu, nie wynika, że obowiązek wynikający z powyżej przytoczonego przepisu został przez organ dopełniony. Skoro organ twierdzi, że skarżący miał więcej niż 2 miesiące na złożenie udokumentowanego wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, to również organ miał czas na wezwanie skarżącego do dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 128b ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Reasumując stwierdzić należy, że skarżący spełnił bezwzględny warunek wynikający z art. 128 ust. 1 powyżej określonej ustawy, a fakt że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożył po zakończeniu służby, nie może skutkować odmową jego przyznania w sytuacji, gdy organ uchybił zasadzie wynikającej z art. 9 Kpa. Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany jest do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2011 r. i podjącia czynności wynikających z ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.