II SA/Wa 1016/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), , Protokolant starszy referent, Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę

M. G. wniósł skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2023r., w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. M. G. (ur. 1954 r.) jako 1-osobowe gospodarstwo domowe wystąpił o pomoc mieszkaniową z powodu braku stałego miejsca zamieszkania. Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: uchwała) na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2022r., poz. 9305, dalj "Statut") w zw. z § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725) (dalej: uchwała kompetencyjna) oraz § 32 ust. 8 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666) (dalej: uchwała Nr XXI11/669/2019) odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej Skarżącemu. Organ wskazał, iż rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zostało dokonane w oparciu o przepisy § 32 ust. 8 uchwały Nr XXIII/669/2019. Zgodnie z ww. przepisem, "niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej". W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie. Wydział Zasobów Lokalowych (dalej: WZL) pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez udokumentowanie dochodu za miesiąc październik 2022 r., z jakiego tytułu ma potrącenia od dochodu w kwocie miesięcznej 470,71 zł oraz potwierdzenie obecnych warunków zamieszkania na załączniku nr 4 do wniosku o pomoc mieszkaniową - w przypadku nie korzystania ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności czy nie realizowania indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, ewentualnie trójstronnego programu wychodzenia z bezdomności (w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma). Pismo zostało odebrane przez Skarżącego w dniu 9 grudnia 2022 r. W dniu 16 grudnia 2022 r. Skarżący złożył w Urzędzie dokumenty, które w dalszym ciągu uniemożliwiały procedowanie wniosku - o czym został poinformowany osobiście w WZL w dniu 28 grudnia 2022 r. oraz w dniu 20 stycznia 2023 r. (w dalszym ciągu nie było możliwości wyliczenia dochodu Skarżącego oraz potwierdzenia jego warunków zamieszkania). W dniu 26 stycznia 2023 r. Skarżący dostarczył zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej(dalej: OPS) z którego wynika, że nie korzysta z pomocy OPS jako osoba bezdomna, nie realizuje indywidualnego lub trójstronnego programu wychodzenia z bezdomności (a zatem nie ma podstaw do odstąpienia od potwierdzenia jego warunków zamieszkania - o czym był wielokrotnie informowany). Nieuzupełnienie braków formalnych we wniosku uniemożliwiało właściwą analizę i weryfikację wniosku, w związku z czym Zarząd Dzielnicy [...] odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej Skarżącemu zaskarżoną uchwałą. M. G. wniósł skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2023r., w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Skarżący w wywiedzionej przez siebie skardze zarzuca Organowi naruszenie przepisów postępowania, którego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie przesłuchano Skarżącego. Jednocześnie w uzasadnieniu ww. skargi. Skarżący podniósł, że przy rozpatrywaniu uchwały Organ nie wziął pod uwagę art. 7 ust. 4 uchwały Nr XXI11/669/2019, art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (dalej: u.o.p.l.) oraz art. 75 Konstytucji RP. Zarząd Dzielnicy [...] wnosił o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Analogicznie należy ocenić charakter prawny uchwały w przedmiocie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna lecz nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę jego podejmowania. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1-2; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1921/22; publ. CBOSA). W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...], została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. przepisów uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., nr XXIII/669/2019 oraz zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "k.p.a.", w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to zasady mają zastosowanie w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy (por. wyroki NSA: z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2151/16; z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 2081/21; publ. CBOSA). W myśl § 32 ust. 8 ww. uchwały niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Osoby ubiegające się o pomoc mieszkaniową zobowiązane są złożyć wniosek, zgodnie ze wzorem określonym w zarządzeniu Prezydenta [...] (zgodnie z § 31 ust. 1) wraz określonymi załącznikami i dokumentami zawierającymi informacje, które podlegają analizie, w celu zbadania zasadności udzielenia pomocy mieszkaniowej osobom o tę pomoc występującym. W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie. Wydział Zasobów Lokalowych (dalej: WZL) pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez udokumentowanie dochodu za miesiąc październik 2022 r., z jakiego tytułu ma potrącenia od dochodu w kwocie miesięcznej 470,71 zł oraz potwierdzenie obecnych warunków zamieszkania na załączniku nr 4 do wniosku o pomoc mieszkaniową - w przypadku nie korzystania ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności czy nie realizowania indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, ewentualnie trójstronnego programu wychodzenia z bezdomności (w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma). Pismo zostało odebrane przez Skarżącego w dniu 9 grudnia 2022 r. W dniu 16 grudnia 2022 r. Skarżący złożył w Urzędzie dokumenty, które w dalszym ciągu uniemożliwiały procedowanie wniosku - o czym został poinformowany osobiście w WZL w dniu 28 grudnia 2022 r. oraz w dniu 20 stycznia 2023 r. (w dalszym ciągu nie było możliwości wyliczenia dochodu Skarżącego oraz potwierdzenia jego warunków zamieszkania). Już z powyższego zestawienia widać, iż Organ działał również z urzędu, starając się ustalić przesłanki do ustalenia prawa pomocy mieszkaniowej. Odnotować też wypada, że przy podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawach z zakresu pomocy mieszkaniowej nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. (tak: zarzuty skargi). Wedle ogólnych zasad rzetelnej administracji nie zwalniało to jednak organu z obowiązku wnikliwego rozpatrzenia sprawy. Powinności tej uczynił jednak zadość – w granicach danej sprawy. Nie sposób wobec tego uznać, aby naruszono treść powołanych w skardze reguł prawa materialnego (uchwały mieszkaniowej czy ustawy o prawach lokatorów), względnie zasad postępowania określonych samą uchwałą mieszkaniową - wobec braku właściwego wyjaśnienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.