II SA/Sz 892/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata Ł. K. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.

1. [...] r. na wniosek Pani M. K. Prezydent Miasta S. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego Pana M. K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), z lokalu przy ulicy [...] w S. . 2. Na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010 r. (t. j. Dz.U. z 2017 r., poz. 657 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.e.l.") oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego Skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że najemcami lokalu są małżonkowie Pani M. K. i Pan M. K. na podstawie umowy najmu lokalu Nr [...] [...] z dnia [...] r., który stanowi zasób Miasta S. . 20 października 2017 r. wnioskodawczyni, pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała do protokołu, że mąż został wyprowadzony w asyście funkcjonariuszy Policji w dniu 06.10.2017 r. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. Sygn. akt [...] zobowiązującego Skarżącego do opuszczenia lokalu przy ulicy [...] w S. z powodu stosowania przemocy w rodzinie. Wychodząc z domu zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste, pozostawiając klucze w mieszkaniu. Kilkakrotnie próbował dostać się do mieszkania, co kończyło się interwencją Policji. Obecnie miejsce pobytu Skarżącego nie jest znane. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wysłane do Skarżącego na adres zameldowania nie zostało odebrane. 20 listopada 2017 r. Skarżący, pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał do protokołu, że pomimo nakazu sądowego z dnia [...] r. nadal mieszka w mieszkaniu przy ulicy [...] w S. . Zeznał również, że żona wpuszcza go dobrowolnie do mieszkania. Zdarzają się awantury wówczas żona wygania go z mieszkania i w tym czasie w nim nie nocuje. Skarżący oświadczył, że pracuje dorywczo, a zarobione pieniądze oddaje żonie, zaopatruje mieszkanie w opał oraz robi remont w przedmiotowym lokalu. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Prezydent Miasta S. , zwrócił się z zapytaniem do Krajowego Rejestru Karnego w S., Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. , Powiatowego Urzędu Pracy w S. w sprawie ustalenia aktualnego miejsca pobytu Skarżącego oraz do Powiatowej Komendy Policji w S. o przeprowadzenie kontroli meldunkowej na okoliczność potwierdzenia czy Skarżący zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. pismem z dnia 29 listopada 2017 r. poinformował, że Skarżący nie korzystał z żadnych form pomocy, a obecny adres do korespondencji nie jest znany. Z informacji z Krajowego Rejestru Karnego przy Sądzie Okręgowym w S. wynika, że Skarżący nie figuruje w kartotece osób pozbawionych wolności oraz poszukiwanych listem gończym. Powiatowy Urząd Pracy w S. pismem z dnia 23 listopada 2017 r., poinformował, że Skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 21 listopada 2017 r. i jest nadal zarejestrowany, a obecny adres do korespondencji nie jest znany. Pismem z dnia 30 listopada 2017 r. Komenda Powiatowa Policji w S. poinformowała, że podczas kontroli meldunkowej nie zastano Skarżącego w lokalu położonym przy ulicy [...] w S. . Ustalono, iż ww. nie przebywa od 28 września 2017 r. ponadto Sąd Rejonowy w S. wydał nakaz opuszczenia lokalu dla ww. mężczyzny w związku z czym prawnie nie może przebywać w tym mieszkaniu. W dniu 6 grudnia 2017 r., Prezydent Miasta S. ponownie zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w S. z prośbą o przeprowadzenie kontroli meldunkowej oraz o przeprowadzenie wywiadu (rozpytania sąsiadów) a także o udzielenie informacji czy dochodziło do interwencji Policji w trakcie przebywania Skarżącego w mieszkaniu przy ulicy [...] w S. . Pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. Komenda Powiatowa Policji w S. poinformowała, że nie stwierdzono by Skarżący zamieszkiwał w miejscu zameldowania. W czasie kontroli meldunkowej rozpytano również sąsiadów, którzy oświadczyli, że jest widywany ale nie mogą jednoznacznie stwierdzić czy trwale zamieszkuje w ww. lokalu. Dokonano również sprawdzenia w systemach informacyjnych Policji czy pod wskazanym adresem od dnia 20 października 2017 r. odnotowano interwencje Policji z udziałem Skarżącego. Komenda Powiatowa Policji potwierdziła, że dziewięciokrotnie dochodziło do interwencji Policji w dniach od 28 października 2017 r. do dnia 26 listopada 2017 r. 13 grudnia 2017 r., Pani M. Ł.-S. kurator sądowy przyznany Skarżącemu przez Sąd Rejonowy w S. , pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała do protokołu, że podczas jej wizyt Skarżący przebywał w miejscu zameldowania tj. w mieszkaniu przy ulicy [...] w S. . Wizyty kuratora w listopadzie 2017 r. odbywały się sześciokrotnie. Natomiast podczas wizyty 12 grudnia 2017 r. kurator nie zastała podopiecznego w miejscu zamieszkania. 10 stycznia 2018 r. pracownicy Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w S. przeprowadzili kontrolę meldunkową w lokalu przy ulicy [...] w S. . W mieszkaniu zastano żonę Skarżącego. W czasie kontroli nie stwierdzono by Skarżący zamieszkiwał w ww. lokalu oraz nie stwierdzono by w mieszkaniu znajdowały się jego rzeczy osobiste. Żona Skarżącego oświadczyła, że mąż czasem przychodzi jedynie w odwiedziny do dzieci. Ostatnia tego rodzaju wizyta miała miejsce 31 grudnia 2017 r. Na początku stycznia 2018 r. odbyły się odwiedziny środowiskowe przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. . W związku z powyższym Prezydent Miasta S. wezwał pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w charakterze świadka, w celu złożenia zeznań w sprawie wymeldowania z pobytu stałego Skarżącego z adresu: S. , ulica [...]. 22 lutego 2018 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. oświadczył, że 13 września 2017 r. ostatni raz widział Skarżącego w lokalu przy ulicy [...] w S. i do dnia 22 lutego 2018 r. nie zastał go w miejscu zameldowania. Posiada informacje od sąsiadów, że Skarżący czasem przebywa w mieszkaniu ale nie potwierdzają, że ma to charakter stałego zamieszkiwania. Wizyty Skarżącego związane są z odwiedzinami córki. 5 marca 2018 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w S. wpłynęło pismo od Skarżącego, w którym oświadczył, że od dnia 15 lutego 2018 r. przebywa w Zakładzie Karnym w G.. Fakt ten został potwierdzony przez Krajowy Rejestr Karny w S.. 22 marca 2018 r. Prezydent Miasta S. zwrócił się z prośbą do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w S. o udzielenie informacji, czy Postanowienie Sądu z dnia [...] r. Sygn. akt [...] zobowiązujące Skarżącego do opuszczenia lokalu przy ulicy [...] w S. z powodu stosowania przemocy w rodzinie jest postanowieniem trwałym i bezterminowym. Sąd Rejonowy w S. [...] pismem z dnia [...] r. Sygn. akt [...] poinformował, że postanowienie z [...] r. stanowi orzeczenie kończące postępowanie z wniosku żony Skarżącego przy udziale Skarżącego o zobowiązanie sprawcy przemocy w rodzinie do opuszczenia mieszkania, i aktualnie pozostaje prawomocne. W trakcie prowadzonego postępowania 22 marca 2018 r. Prezydent Miasta zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w S. o udzielenie informacji kiedy i w jakich okolicznościach oraz z jakiego lokalu został aresztowany Skarżący oraz czy został przewieziony do Zakładu Karnego w G. w asyście Policji. 16 maja 2018 r. Komenda Powiatowa Policji w S. poinformowała, że Skarżący opuścił mieszkanie w S. w dniu 28 października 2017 r. w obecności funkcjonariuszy z KPP w S. po zgłoszeniu telefonicznym przez żonę. Obecnie zaś przebywa w Zakładzie Karnym, do zatrzymania doszło na terenie miasta S.. 18 kwietnia 2018 r. wpłynęło do Urzędu Miejskiego w S. pismo, w którym Skarżący prosi o przesłuchanie sąsiadów mieszkających w lokalu przy ulicy [...] w S. . Przesłuchano wskazanych świadków. W dalszej części uzasadnienia Organ, powołując się na treść przepisu art. 35 u.e.l. wskazał, że obecnie jedyną przesłanką wymaganą do wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego zamieszkania i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania. Opuszczenie miejsca zameldowania winno mieć charakter dobrowolny i trwały, przy czym za dobrowolne uważa się także opuszczenie pod presją. Organ podkreślił, że Skarżący w dniu [...] r. został zobowiązany przez Sąd Rejonowy w S. [...] do opuszczenia mieszkania położonego przy ulicy [...] w S. z powodu stosowania przemocy w rodzinie. W sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi w takich okolicznościach opróżnienie lokalu jest obowiązkiem. Organ uwypuklił, że podstawowym obowiązkiem organów ewidencji ludności jest dbałość o zgodność zapisów w dokumentach ewidencji ludności ze stanem faktycznym, zatem utrzymanie zameldowania na pobyt stały Skarżącego w lokalu, w którym nie może zamieszkiwać byłoby niezgodne z prawem. 3. Odwołanie o ww. decyzji wniósł Skarżący. 4. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Z. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 35 u.e.l. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu Organ wskazał, że za opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. nie można uznać opuszczenia lokalu przez osobę z powodu jej aresztowania, a następnie odbywania kary pozbawienia wolności. W sprawie faktem jest, że Skarżący od 16 lutego 2018 r. jest pozbawiony wolności i przebywa w Zakładzie Karnym w G., w związku z powyższym kluczowe dla sposobu zakończenia postępowania w sprawie ma ustalenie, czy w/w do daty aresztowania mieszkał i koncentrował interesy życiowe w lokalu przy ul. [...] w S. . Organ uznał, że z dowodów zebranych przez Organ I instancji wynika, że Skarżący przed aresztowaniem nie mieszkał w sposób trwały w miejscu stałego zameldowania i że lokal ten opuścił w listopadzie 2017 r. Taki wniosek Organ wyprowadził z pisma z Komendy Powiatowej Policji z dnia 30.11.2017 r., zeznań D. J. z 22.02.2018r. - oświadczył on, że nie widział w przedmiotowym lokalu Skarżącego od września 2017r., M. K. z 10.01.2018 r. i z 20.10.2017 r. - oświadczyła ona, że mąż ostatni raz był w przedmiotowym lokalu w grudniu 2017 r. i że w przedmiotowym lokalu brak rzeczy męża, M. Ł.-S. /kuratora sądowego Skarżącego/ z dnia 13.12.2017 r. - oświadczyła ona, że podczas wizyty w przedmiotowym lokalu w dniu 12.12.2017 r. go nie zastała. Kierownik I Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji KPP w S. w piśmie z 16.05.2018r. potwierdził to, że Skarżący opuścił przedmiotowy lokal w dniu 28.10.2017 r. w obecności funkcjonariuszy z KPP w S. . Nadto wskazał, że "w terminie późniejszym" został on zatrzymany na terenie S. i przewieziony do Zakładu Karnego celem odbycia aktu pozbawienia wolności. Organ zauważył także, że Skarżący w piśmie z 12 kwietnia 2018 r. oświadczył, że był poszukiwany listem gończym dlatego ukrywał się i przychodził do domu "później" dlatego nie był widywany przez sąsiadów. Biorąc to pod rozwagę Organ uwypuklił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że jeżeli strona postępowania jeszcze przed wszczęciem postępowania przez organ administracji publicznej, była poszukiwana listem gończym, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż taka osoba mieszka-przebywa pod adresem, gdzie była zameldowana na pobyt stały. Zgodnie z art. 278 k.p.k. list gończy wydaje się bowiem jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby podejrzanej nie jest znane. Organ podkreślił także, że w sprawie faktem jest także, iż Sąd Rejonowy w S. [...] w dniu 7.04.2017r. nakazał Skarżącemu aby opuścił lokal przy ul. [...] w S. . To orzeczenie stało się wykonalne z chwilą jego ogłoszenia. W takim stanie rzeczy obiektywnie oceniając wszystkie okoliczności faktyczne sprawy Organ uznał, że skoro Skarżący co najmniej od listopada 2017 r. stale nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w S. , że był on poszukiwany listem gończym na terenie kraju i że została wobec niego orzeczona eksmisja z tego lokalu to spełnił on przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności przed aresztowaniem w dniu 16.02.2018r. Końcowo Organ wskazał, że dalsze utrzymywanie zameldowania w/w osoby w przedmiotowym lokalu prowadzi tylko do utrzymania fikcji w ewidencji ludności. 5. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wskazał, że zameldowanie nie jest tylko aktem rejestracji ale także zapewnieniem dachu nad głową. Podniósł, że pod wskazanym adresem mieszkał, zaś organy policji i MOPS nierzetelnie sprawdziły ten fakt. Zakwestionował prawdziwość zeznań żony i wniósł o pozytywne rozpatrzenie swojej prośby. 6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 7. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji (postanowienia) z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej jako P.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu, wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przy braku powyższych przesłanek sąd oddala skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły dlatego skarga podlegała oddaleniu. 8. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie była decyzja w przedmiocie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego z lokalu, w którym zamieszkiwał wspólnie z żoną. Sprawy związane z wykonaniem obowiązku meldunkowego (zameldowania i wymeldowania) reguluje ustawa o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu Sąd podziela racje Organów obu instancji, że zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenie lokalu), nie zaś jak tego oczekuje Skarżący – zapewnieniem dachu nad głową. Ewidencja ludności, co należy podkreślić, służy zbieraniu informacji w zakresie danych w miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli legalności zamieszkiwania i pobytu. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. 9. W świetle powyższego, za prawidłowe zatem należy uznać przyjęcie przez Organ, że obecnie jedyną przesłanką, wynikająca z art. 35 u.e.l. a wymaganą do wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego zamieszkania i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania. Opuszczenie miejsca zameldowania winno mieć charakter dobrowolny i trwały, przy czym za dobrowolne uważa się także opuszczenie pod presją. W sprawie tej nie można pomijać faktu, że Skarżący w dniu [...] r. został zobowiązany przez Sąd Rejonowy w S. [...] do opuszczenia mieszkania położonego przy ulicy [...] w S. z powodu stosowania przemocy w rodzinie. W sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi w takich okolicznościach opróżnienie lokalu jest obowiązkiem. Co prawda opuszczenie lokalu w takim przypadku nie było dobrowolne, ale zgodne z prawem, a decyzja o wymeldowaniu osoby dopuszczającej się czynów zabronionych przeciwko członkom swojej rodziny, stanowi pewnego rodzaju prewencyjną ochronę praw i wolności osób pokrzywdzonych. Pogląd ten – wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2017 r. (sygn. akt II SA/Wr 547/17; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela. Nakaz opuszczenia lokalu wydany na podstawie art. 11a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 180, poz. 1493 ze zm.) wiąże się w sposób oczywisty z ograniczeniem możliwości korzystania z lokalu. Podkreślenia wymaga, że charakter środka prawnego zastosowanego wobec Skarżącego przez sąd powszechny wywiera taki skutek jak egzekucja obowiązku opróżnienia lokalu. Skutkiem tego jest pozbawienie Skarżącego możliwości posiadania spornego lokalu niezależnie od tego czy ma on tytuł prawny taki jak np. prawo najmu do tego lokalu, co więcej Skarżący w takim lokalu przebywać nie może. Natomiast samo deklarowanie przez osobę zainteresowaną zamiaru zamieszkania w danym lokalu nie może być decydujące. 10. Podsumowując, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie została przeprowadzona prawidłowo; potwierdza ona fakt, że Skarżący nie ma możliwości z korzystania z lokalu i przebywania w miejscu swojego zameldowania zgodnie z postanowieniem Sądu. Potwierdzeniem faktu nie przebywania w lokalu przy ulicy [...] są dowody w postaci kontroli meldunkowej, kontroli i przeprowadzenia wywiadu przez Komendę Powiatową Policji w S. oraz zeznania świadków. 11. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie argumentacja Skarżącego jako chybiona nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ dokonane przez Organy ustalenia, co do wystąpienia okoliczności uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym i zastosowanych w oparciu o powyższe przepisach prawa i ich wykładni. 12. Z podanych powyżej przyczyn skarga nie była zasadna. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów oraz po zastosowaniu prawidłowej wykładni prawa. 13. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. W zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.