II SA/Sz 880/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi V. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

1. Burmistrz Miasta W., po rozpatrzeniu wniosku V. W. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącej dodatku węglowego. Podstawa odmowy był fakt, że deklarowane przez Skarżącą główne źródło ogrzewania, tj. piec kaflowy na paliwo stałe, nie zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków do dnia 11.08.2022 r. Powyższa decyzja doręczona została w dniu 21 grudnia 2022 r., za zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis: "W. W.". 2. Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r., które w dniu 5 stycznia 2023 r. zostało złożone przez Skarżącą osobiście, Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. 3. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ uznał decyzję za doręczoną, o czym ma świadczyć własnoręczny podpis Skarżącej na urzędowej zwrotce. Termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 14 grudnia 2022 r. nr [...] upłynął w dniu 4 stycznia 2023 r. Natomiast Strona złożyła odwołanie osobiście w dniu 5 stycznia 2023 r. Końcowo Kolegium wskazało, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości jak wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi. Merytoryczne rozpoznanie odwołania Strony od decyzji Organu I instancji, wniesionego po terminie, stanowiłoby zdaniem Organu odwoławczego rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. 4. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła Skarżąca. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że to nie ona odebrała korespondencję, że decyzję wrzucono jej do skrzynki pocztowej, a na poczcie uzyskała informację, że jej list polecony odebrała i podpisała inna osoba. W dalszej części skargi wskazywała na zasadność przyznania jej dodatku węglowego. 5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi i o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: 6. Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kontrolując zaskarżone postanowienie w oparciu o wskazane kryterium legalności sąd uznał, że narusza ono przepisy postępowania administracyjnego. 7. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. 8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej: "K.p.a."), odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które go spowodowały powoduje konieczność stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższa regulacja wyznacza zakres postępowania Organu II instancji, określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie Organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania Organ II instancji obowiązany jest ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem Organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek Organu II instancji zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez Organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy. 9. Z przytoczonych przez Organ odwoławczy okoliczności w sprawie wynika, że decyzję Organu I instancji z dnia 14 grudnia 2022 r., doręczono Skarżącej w dniu 21 grudnia 2022 r., co ma wynikać ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. W takiej sytuacji czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał Skarżącej w dniu 4 stycznia 2023 r. Tymczasem Skarżąca złożyła odwołanie osobiście w dniu 5 stycznia 2023 r. W tym miejscu Sąd podnosi, iż Organ odwoławczy przystępując do badania sprawy w pierwszej kolejności powinien zbadać, czy decyzja Organu I instancji została Skarżącej skutecznie doręczona i weszła do obrotu prawnego, gdyż w tym zakresie Sąd dostrzega istotne nieścisłości, które rzutują na możliwość uznania za bezsporne ustaleń Organu odwoławczego. Sąd zauważa, że Skarżąca posiada charakterystyczne imię i jego pisownię przez "V" - "[...]". Sąd zauważa ponadto, że charakter pisma Skarżącej jest także wyróżniający się. Jak wynika z akt sprawy wszelkie pisma podpisywała Skarżąca pełnym imieniem i nazwiskiem, począwszy od wniosku o przyznanie dodatku węglowego (dwukrotnie składanego), przez informację, że przyznanie dodatku nie wymaga decyzji, oświadczenie w sprawie wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych, odwołanie, potwierdzenie odbioru decyzji postanowienia wydanego przez Organ II instancji czy wreszcie skargę. Na każdym z tych dokumentów widnieje identyczny podpis, to znaczy – dający podstawy by uznać, że złożyła go ta sama osoba. Tymczasem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Organu I instancji 21 grudnia 2022 r., na które powołuje się Organ II instancji wskazując, że stanowi ono "potwierdzenie własnoręcznego podpisu Pani V. W. widnieje odręczny podpis: "W. W.", napisany zdecydowanie innym charakterem pisma, odbiegającym zdecydowanie od wszystkich innych podpisów Skarżącej znajdujących się w aktach sprawy. Sąd dostrzega różnicę nie tylko w charakterze pisma ale także pomyłkę w pisowni imienia, którą trudno byłoby raczej przypisać jego właścicielce ("W. " zamiast "V. "). Jest to w ocenie Sądu okoliczność na tyle istotna, że podważa ustalenia Organu co do prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji Organu I instancji, a tym samym jej wejścia do obrotu prawnego w dacie wskazanej przez Organ. Organ w tym względzie będzie zatem zobowiązany do dokonania bezspornych ustaleń i w razie przyjęcia, że skuteczne doręczenie decyzji Organu I instancji nastąpiło jednak 22 grudnia 2022 r. (oświadczenie Skarżącej), rozpatrzy merytorycznie odwołanie, jako wniesione w terminie. W związku z tym uznać należało, że postanowienie Organu II instancji, będące przedmiotem skargi, zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., w oparciu o budzące wątpliwości Sądu ustalenia Organu. 10. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.