II SA/Sz 78/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. J. i W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata

A. J. i W. J. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji mającej polegać na budowie hali napraw i serwisu mechanicznego podzespołów maszyn i urządzeń z zapleczem magazynowo-socjalnym, łącznika wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działek nr [...] położonych przy ul. [...] w M., wydanej na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu od wniesionej skargi w kwocie [...] zł, A. J. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz [...] . Posiadany majątek to dom o powierzchni ok. [...] o wartości ok. [...] tys. zł, grunt pod domem i pozostały o łącznej powierzchni [..] m2. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] tys. zł i składa się na niego emerytura skarżącej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie męża z tytułu pracy w kwocie [...] zł. Miesięczne zobowiązania i wydatki to: kredyt hipoteczny rozłożony na czterech rodziców, [...] zł. W wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego zobowiązującego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną sytuację materialną skarżąca nadesłała: paragon fiskalny na kwotę [...] zł wystawiony za zakup butli gazu, faktury opłat za prąd [...] zł każda za okres dwóch miesięcy, fakturę na kwotę [...] zł za internet i ratę za laptop w PLAY, potwierdzenie przelewu z rachunku bankowego opłaty w wysokości [...] zł za abonamenty w PLUS GSM i raty za telefon skarżącej i dwóch córek, potwierdzenie przelewu z rachunku opłaty [...] zł z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia domu wynikającej z umowy o kredyt hipoteczny, potwierdzenie przelewu spłaty raty kredytu hipotecznego w łącznej kwocie [...] zł, potwierdzenie spłaty raty kredytu za sprzęt AGD –[...] zł, potwierdzenie opłaty w kwocie [...] zł za abonament telefoniczny z ratą za telefon męża w PLUS GSM, potwierdzenie opłaty [...] zł co dwa miesiące za telefon stacjonarny, opłatę składki ubezpieczenia na życie skarżącej –[...] zł i męża –[...] zł, opłatę za abonament TV satelitarnej –[...] zł, abonament za RTV –[...] zł płatny co dwa miesiące, faktury za wodę na kwotę [...] zł i [...] zł każda za dwa miesiące, potwierdzenie opłaty za ratę pralki w kwocie –[...] zł, faktury za ścieki na kwotę [...] zł i [...] zł każda z rozliczeniem dwumiesięcznym, potwierdzenie opłaty za wywóz śmieci w wysokości [...] zł miesięcznie, potwierdzenie spłaty raty kredytu na wyposażenie mieszkania –[...] zł oraz ostatniej raty za internet w T-Mobile w kwocie [...] zł, decyzje w sprawie podatku rolnego, od nieruchomości za rok [...] r. ustalającą podatek za nieruchomości w wysokości [...] zł, decyzję Dyrektora ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury skarżącej, z której wynika, że wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł, zaświadczenie z zakładu pracy męża – W. J. z którego wynika, że średnia wysokość wynagrodzenia netto za okres od listopada [...] r. do stycznia [...] r. wyniosła [...] zł, wyciąg z konta debetowo-kredytowego z limitem na kwotę [...] zł, wyciąg z rachunku bankowego w PKO BP za okres ostatnich trzech miesięcy. Odnośnie [...] zamieszkującej wspólnie ze skarżącą i jej mężem wnioskodawczyni oświadczyła, że od czasu nauki w liceum plastycznym leczy się ona z ciężkiej nerwicy w poradni psychiatrycznej. Kilka miesięcy temu pracowała sprzątając sklepy [..,.] zarabiając ok. [...] zł miesięcznie, jednakże z uwagi na stosunkowo niskie zarobki przy wysokich kosztach dojazdu musiała zrezygnować z zatrudnienia. Do tej pory nie otrzymała ani deklaracji PIT, ani rozwiązania umowy o pracę jak też świadectwa pracy w związku z czym nie może zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Stosownie do treści art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie referendarza sądowego (sądu) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu A. J. wykazała, iż wysokość miesięcznego dochodu jej trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego jej emerytura oraz pensja męża. Tymczasem z analizy historii konta bankowego przesłanego przez skarżącą wynika, że w listopadzie [...] r. oprócz tych świadczeń na konto wpłynęły dodatkowe środki w wysokości [...] zł ([...] ), w [...] r. – kwota [...] zł (wpłaty we wpłatomacie bądź przelew na rachunek), w [...] r. wpływ dodatkowych środków wyniósł [...] zł, natomiast w [...] r. [...] zł (wpłata we wpłatomacie). Ponadto każdego miesiąca na konto jest odnotowywany wpływ należności od M. J. –Z. tytułem spłaty raty: [...] r. –[...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] zł. Z powyższego wynika zatem, że twierdzenie skarżącej, iż spłaca ona kredyt z tytułu kupna mieszkania dla [...] jest nieprawdziwe, ponieważ [...] zwraca w całości uiszczane przez matkę raty. W zestawieniu miesięcznych wydatków wnioskodawczyni podała i udokumentowała następujące wydatki: [...] Odnosząc się do spłacanych przez wnioskodawczynię rat pożyczek wyjaśnić należy, iż co do zasady okoliczność spłacania zobowiązań (pożyczek, kredytów) o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywana jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy. Okoliczność ta świadczy o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Dlatego też stwierdzić należy, że skoro skarżąca może ponosić koszty spłacanych rat pożyczek w wysokości ok. [...] zł miesięcznie (bez raty kredytu za mieszkanie dla [...] ), to może również poczynić oszczędności tytułem niezbędnych kosztów postępowania. W orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r., II OZ 908/10). Zestawiając kwotę miesięcznych niezbędnych wydatków do których należy zaliczyć opłaty za gaz, prąd, telefon stacjonarny, abonamenty telewizyjne, opłaty za wodę, ścieki, wywóz śmieci, opał, wynoszące ok. [...] zł do których doliczyć jeszcze należy koszty zakupu żywności z wysokością miesięcznego dochodu, stwierdzić należy, iż skarżąca jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz koszty ustanowienia adwokata z wyboru w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżącej, nie można zaliczyć. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05) "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Dodatkowo argumentując odmowę ustanowienia pełnomocnika wskazać należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, gdyż jego obecność na tym etapie postępowania nie jest obowiązkowa. Złożona przez stronę skarga ma dla sądu wyłącznie charakter niewiążącej informacji na temat wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu. Sąd I instancji, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co ważne przepis art. 6 P.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.