II SA/Sz 745/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. S. następcy prawnego zmarłego G. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr 46/2025 w przedmiocie odmowy przyznania uposażenia pieniężnego z tytułu odbywania służby w aktywnej rezerwie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 24 czerwca 2025 r. nr 306/2025.

Decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r., nr 306/2025, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] (dalej: "Dowódca JW Nr [...]", "organ I instancji"), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 476 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248, dalej "u.o.o.") nie przyznał uposażenia pieniężnego z tytułu odbywania służby w aktywnej rezerwie st. chor. szt. rez. G. S. (dalej: "skarżący") w związku z planowanym pełnieniem służby w aktywnej rezerwie (AR) w dniach: 05-09.05.2025 r., 12-16.05.2025 r., 19-23.05.2025 r., 26-30.05.2025 r., 02-06.06.2025 r., 09-13.06.2025 r., 16-18.06.2025 r., 20.06.2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 11 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wyjaśnienie braku wypłaty należności finansowych z tytułu odbywania służby w aktywnej rezerwie. Odwołując się do art. 234 pkt 3 u.o.o. organ I instancji wyjaśnił, że służbę w aktywnej rezerwie żołnierz AR pełni w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby oraz, że zgodnie ze zbiorowym wykazem dni odbywania służby przez żołnierzy aktywnej rezerwy w [...] [...] MW w II kwartale 2025 r., dni odbywania służby przez skarżącego zostały zaplanowane w następujących terminach: 05-09.05.2025 r., 12-16.05.2025 r., 19-23.05.2025 r., 26-30.05.2025 r., 02-06.06.2025 r., 09-13.06.2025 r., 16-18.06.2025, 20.06.2025 r., 23-27.06.2025 r., 30.06.2025 r. W tych dniach skarżący nie stawił się do [...] [...] MW celem odbycia służby w aktywnej rezerwie i przedstawił zwolnienie lekarskie świadczące o niezdolności do służby w terminach: 05-30.05.2025 r. i 02-30.06.2025 r. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że skarżący nie odbył służby w zaplanowanych dniach pełnienia służby w aktywnej rezerwie w 2025 r. i w konsekwencji uposażenie z tego tytułu mu nie przysługuje. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że w poprzednich miesiącach otrzymywał uposażenie pomimo zwolnienia lekarskiego oraz, że uposażenie mu przysługuje stosownie do art. 484 ust. 1 u.o.o. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2025 r., nr [...], Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] (dalej: "Dowódca JW Nr [...]", "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 476 ust. 1 u.o.o. warunkiem powstania prawa do uposażenia jest stawienie się żołnierza do pełnienia służby w określonym miejscu. Skarżący, zgodnie ze "Zbiorowym wykazem dni odbywania służby przez żołnierzy aktywnej rezerwy w [...] [...] MW w 2025 roku", powinien rozpocząć czynną służbę wojskową w ramach aktywnej rezerwy w dniu 5 maja 2025 r. Skarżący nie stawił się jednak w jednostce wojskowej w dniu rozpoczęcia pełnienia służby w ramach aktywnej rezerwy, a przyczyną jego niestawiennictwa było przebywanie na zwolnieniu lekarskim od dnia 05.05.2025 r. do dnia 30.05.2025 r. W późniejszych terminach skarżący również nie stawił się do pełnienia czynnej służby wojskowej, przedstawiając kolejne zwolnienie lekarskie na okres od dnia 02.06.2025 r. do dnia 30.06.2025 r. Informacja stwierdzająca niestawienie się skarżącego do [...] [...] MW celem odbycia służby w aktywnej rezerwie ujęta została w pkt 4 ppkt 13 lit. a Rozkazu Dziennego Nr [...] Dowódcy JW Nr [...] z dnia 16.06.2025 r. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że skarżący zakończył pełnienie dni służby w aktywnej rezerwie zaplanowanych do odbycia w 2024 r. w dniu 31 października 2024 r., co zostało stwierdzone w pkt 4 ppkt 13 lit. g Rozkazu Dziennego Nr [...] Dowódcy JW Nr [...] z dnia 10.01.2025 r. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że żołnierz aktywnej rezerwy pełni służbę w ramach aktywnej rezerwy w określonych, zgodnie z treścią art. 243 ust. 3 u.o.o., przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby za co otrzymuje odpowiedniej wysokości uposażenie. W niniejszej sprawie skarżący powinien, zgodnie z wskazanym powyżej wykazem, stawić się w Jednostce Wojskowej Nr [...] w dniu 5 maja 2025 r. i rozpocząć pełnienie czynnej służby wojskowej w ramach aktywnej rezerwy. Byłby to pierwszy okres pełnienia tej służby w 2025 r., który zgodnie z wykazem, powinien zostać zakończony w dniu 9 maja 2025 r. Zachowanie prawa do pobieranego ostatnio uposażenia i innych należności pieniężnych, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na wysokość uposażenia zasadniczego lub na prawo do dodatków i innych należności pieniężnych, o czym mowa w art. 484 ust. 1 u.o.o., a na który powołuje się skarżący, możliwe jest jedynie w przypadku powstania takiego prawa do uposażenia. Z uwagi na fakt, że skarżący nie stawił się w dniu 5 maja 2025 r. w Jednostce Wojskowej Nr [...], celem pełnienia służby, prawo skarżącego do uposażenia nie powstało, a w związku z tym art. 484 ust. 1 u.o.o. nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Konkludując, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji właściwie, zgodnie z przepisami, odmówił przyznania skarżącemu uposażenia pieniężnego z tytułu odbywania służby w aktywnej rezerwie w związku z planowanym pełnieniem służby w aktywnej rezerwie w dniach: 05-09.05.2025 r., 12-16.05.2025 r., 19-23.05.2025 r., 26-30.05.2025 r., 02-06.06.2025 r., 09-13.06.2025 r., 16-18.06.2025 r., 20.06.2025 r. Niestawienie się bowiem żołnierza w miejscu pełnienia służby w dzień rozpoczęcia pełnienia dni służby w aktywnej rezerwie powoduje, zgodnie z treścią art. 476 ust. 1 u.o.o., że prawo żołnierza do uposażenia nie powstaje. W konsekwencji niemożliwym staje się zastosowanie art. 484 ust. 1 u.o.o., tj. zachowanie prawa do pobierania ostatniego uposażenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący powyższej decyzji Dowódcy JW Nr [...] zarzucił naruszenie: 1. art. 484 ust. 1 u.o.o. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że żołnierz aktywnej rezerwy, nieobecny w wyznaczonych dniach służby z powodu zwolnienia lekarskiego, nie zachowuje prawa do uposażona, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż w okresie choroby żołnierz zachowuje prawo do pobieranego ostatnio uposażenia i innych należności pieniężnych. 2. art. 484 ust. 2 u.o.o. poprzez jego rozszerzającą interpretację i zastosowanie do żołnierza aktywnej rezerwy, podczas gdy przepis ten wprost odnosi się wyłącznie do żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej pełniących służbę rotacyjnie. 3. art. 476 ust. 1 u.o.o. poprzez jego nadmiernie zawężającą wykładnię, zgodnie z którą prawo do uposażenia powstaje wyłącznie w przypadku faktycznego stawienia się do jednostki wojskowej; tymczasem ustawodawca przewidział wyjątki, a zwolnienie lekarskie w czasie wyznaczonej służby nie może pozbawiać żołnierza prawa do świadczeń pieniężnych. 4. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, nieuwzględnienie faktu posiadania zwolnienia lekarskiego obejmującego okres wyznaczonej służby oraz pominięcie dotychczasowej praktyki wypłacania uposażenia w analogicznych sytuacjach. W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organów obu instancji, że skoro skarżący nie stawił się w jednostce wojskowej w dniach zaplanowanej służby nie powstało po jego stronie prawo do uposażenia. Przepis art. 484 ust. 1 u.o.o. wprost przewiduje, że w okresie choroby, urlopu i zwolnienia od zajęć służbowych żołnierz zachowuje prawo do ostatnio pobieranego uposażenia. Celem tej regulacji jest ochrona żołnierza przed negatywnymi skutkami niezdolności do służby, wynikającej z przyczyn obiektywnych i niezawinionych. Z kolei ustęp 2 tego przepisu wprowadza wyjątek jedynie dla żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej pełniących służbę rotacyjnie. Ustawodawca świadomie zawęził zakres tego wyłączenia i nie rozciągnął go na żołnierzy aktywnej rezerwy. Przyjęcie przez organy, że nieobecność w służbie aktywnej rezerwy z powodu choroby pozbawia prawa do uposażenia, oznacza de facto stosowanie art. 484 ust. 2 u.o.o. wbrew jego treści i wbrew zasadzie ścisłej interpretacji wyjątków. Skarżący podniósł, że został powołany do służby i ujęty w wykazie, zaś jego nieobecność była usprawiedliwiona, bowiem przedłożył zwolnienie lekarskie obejmujące terminy służby. Okoliczność, że z przyczyn zdrowotnych nie mógł się stawić nie może prowadzić do pozbawienia go uposażenia, które wprost gwarantuje art. 484 ust. 1 u.o.o. Organy powołały się na art. 476 ust. 1 u.o.o. wskazując, że prawo do uposażenia powstaje dopiero od dnia faktycznego rozpoczęcia służby. Takie stanowisko ignoruje jednak systemowe znaczenie art. 484 u.o.o, który stanowi lex specialis wobec ogólnej regulacji. Gdyby przyjąć interpretację organów, art. 484 ust. 1 u.o.o. w praktyce byłby martwy w stosunku do żołnierzy aktywnej rezerwy. Ponadto skarżący wskazał, że w poprzednich miesiącach, w analogicznych okolicznościach, wypłacano mu należne uposażenie pomimo zwolnienia lekarskiego. Organy nie wyjaśniły, dlaczego w niniejszej sprawie przyjęły odmienną interpretację, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa wynikającej z art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dowódca JW Nr [...] wniósł o jej oddalenie. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, czemu skarżący się nie sprzeciwił. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, z uwagi na śmierć skarżącego. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2026 r. Sąd podjął postępowanie sądowe z udziałem S. S., jako spadkobiercy po zmarłym G. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożył organ odwoławczy, zaś skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dowódcy JW Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy JW Nr [...], który nie przyznał skarżącemu uposażenia pieniężnego z tytułu odbywania służby w aktywnej rezerwie. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skarżący nie stawił się do pełnienia służby w aktywnej rezerwie w 2025 r. w wyznaczonym terminie, a w związku z tym prawo do uposażenia z tego tytułu nie powstało. Według skarżącego przebywając na zwolnieniu lekarskim zachował on prawo do uposażenia, stosownie do art. 484 ust. 1 u.o.o. Kwestie związane ze służbą w aktywnej rezerwie, w tym dotyczące uposażenia z tego tytułu regulują przepisy u.o.o. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 2 pkt 39 u.o.o. ilekroć w ustawie jest mowa o żołnierzu należy przez to rozumieć osobę pełniącą czynną służbę wojskową. Stosownie zaś do art. 130 ust. 1 u.o.o. czynna służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) zasadniczej służby wojskowej; 2) terytorialnej służby wojskowej; 3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy; 4) zawodowej służby wojskowej; 5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Służba w aktywnej rezerwie jest pełniona na podstawie powołania na czas nieokreślony (art. 240 u.o.o.), w jednostkach wojskowych i związkach organizacyjnych na etatach przewidzianych dla tej służby (art. 241 u.o.o.) Co do zasady służbę w aktywnej rezerwie pełni się raz na kwartał jednorazowo, przez co najmniej 2 dni w czasie wolnym od pracy oraz jednorazowo, przez 14 dni, co najmniej raz na 3 lata (art. 243 ust. 1 u.o.o.). Służbę w aktywnej rezerwie żołnierz aktywnej rezerwy pełni w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby (art. 243 ust. 3 u.o.o.). Stosownie do art. 245 ust. 1 u.o.o. dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierze aktywnej rezerwy pełnią służbę na stanowisku, w formie zbiorowego wykazu dla jednostki wojskowej, ustala dni, w których w danym roku kalendarzowym służba ta jest pełniona. Zgodnie z art. 476 ust. 1 u.o.o. prawo do uposażenia żołnierza niebędącego żołnierzem zawodowym powstaje z dniem stawienia się żołnierza do pełnienia służby w określonym miejscu. Zgodnie zaś z art. 477 ust. 1 u.o.o. prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz niezawodowy: 1) został zwolniony ze służby wojskowej, z wyjątkiem żołnierza dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej zwolnionego z tej służby na jego wniosek (art. 146 ust. 1 pkt 2, art. 477 ust. 4 u.o.o.), 2) zmarł lub zaginął. Wyjątki od powyższej zasady przewidują ust. 2, ust. 3 i ust. 4 art. 477 u.o.o. I tak: w odniesieniu do żołnierzy odbywających ćwiczenia wojskowe prawo do uposażenia wygasa z dniem zwolnienia ze służby wojskowej (art. 477 ust. 2 u.o.o.), w odniesieniu żołnierzy obrony terytorialnej pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie - z ostatnim dniem każdorazowego okresu tych ćwiczeń (art. 477 ust. 3 u.o.o), w odniesieniu do żołnierzy odbywających dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, zwolnionych z tej służby na ich wniosek - z dniem zwolnienia z tej służby (art. 477 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 u.o.o.). Żołnierzom pełniącym służbę w aktywnej rezerwie przysługuje za każdy dzień pełnienia służby uposażenie zasadnicze według stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego (art. 479 ust. 1 u.o.o.), a do czasu wyznaczenia na stanowisko służbowe - według posiadanego stopnia wojskowego (art. 479 ust. 2 u.o.o.). Ponadto żołnierzom tym wyznaczonym na stanowiska służbowe przewidziane w etatach jako stanowiska dowódcze dowódca jednostki wojskowej przyznaje dodatek funkcyjny w wysokości do 15% uposażenia zasadniczego przysługującego żołnierzowi (art. 479 ust. 3 u.o.o.), a także mogą być im przyznawane dodatki do uposażenia uzasadnione szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, przewidziane dla żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową (art. 479 ust. 4 u.o.o.). Z kolei stosownie do art. 484 ust. 1 u.o.o. w okresie choroby, urlopu i zwolnienia od zajęć służbowych żołnierz zachowuje prawo do pobieranego ostatnio uposażenia i innych należności pieniężnych, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na wysokość uposażenia zasadniczego lub na prawo do dodatków i innych należności pieniężnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje ust. 2 tego artykułu, który stanowi, że w razie nieobecności żołnierza obrony terytorialnej w służbie pełnionej rotacyjnie spowodowanej chorobą żołnierzowi temu nie przysługuje prawo do uposażenia. Zdaniem Sądu z treści wskazywanego i przyjętego za podstawę rozstrzygnięć przez organy obu instancji art. 476 ust. 1 u.o.o. nie wynika, aby żołnierz aktywnej rezerwy każdorazowo miał faktycznie stawiać się do pełnienia służby aby uzyskać uposażenie. Przepis ten razem z przytoczonym powyżej art. 477 ust. 1 u.o.o. wyznaczają początkową oraz końcową datę tytułu prawnego do uposażenia (powstanie i wygaśnięcie prawa do uposażenia) determinowaną zaistnieniem wskazanych okoliczności (stawienie się żołnierza w określonym przez organ wojskowy miejscu w związku z powołaniem do służby wojskowej, zwolnienie ze służby wojskowej, zgon, zaginięcie). Przy czym to z art. 479 ust. 1 u.o.o. wynika, że żołnierzowi aktywnej rezerwy uposażenie przysługuje wyłącznie za okres (dni) pełnienia służby, z jednoczesnym wskazaniem w art. 484 ust. 1 u.o.o. sytuacji, w których zachowuje on prawo do uposażenia. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżący na podstawie decyzji Nr Z-1210/2023/01404 Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Ś. z dnia 27 września 2023 r. powołany został od dnia 2 października 2023 r. do służby w aktywnej rezerwie na stanowisku dowódcy plutonu w Jednostce Wojskowej Nr [...]. Z akt sprawy wynika również, że skarżący pełnił czynną służbę wojskową w aktywnej rezerwie w [...] [...] MW w D. (Jednostka Wojskowa Nr [...]) i za wyznaczone przez dowódcę jednostki dni pełnienia służby zostało mu przyznane uposażenie zasadnicze wraz z dodatkiem funkcyjnym, w tym również za dni, w których skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim (wyciąg rozkazu dziennego Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]: nr [...] z dnia 1 października 2024 r., nr Z-201/2024 z dnia 15 października 2024 r., nr Z-204/2024 z dnia 18 października 2024 r., nr Z-210/2024 z dnia 28 października 2024 r., nr Z-214/2024 z dnia 4 listopada 2024 r.). Nie powinno zatem ulegać wątpliwości, że prawo skarżącego do uposażenia powstało. Dni 5-9 maja 2025 r., 12-16 maja 2025 r., 19-23 maja 2025 r., 26-30 maja 2025 r., 2-6 czerwca 2025 r., 9-13 czerwca 2025 r., 16-18 czerwca 2025 r., 20 czerwca 2025 r., za które nie przyznano skarżącemu uposażenia były dniami pełnienia służby przez skarżącego, co znajduje odzwierciedlenie w zbiorowym wykazie dni odbywania służby przez żołnierzy aktywnej rezerwy w 8 [...] MW w D. w II kwartale 2025 r. ustalonym przez dowódcę jednostki. Skarżący od dnia 5 maja do dnia 30 maja 2025 r. oraz od dnia 2 czerwca do 30 czerwca 2025 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim – na co same organy wskazują i czego nie kwestionują. W związku z powyższym, skarżący – stosownie do art. 484 ust. 1 u.o.o. – zachował prawo do uposażenia wraz z należnościami dodatkowymi. W tym stanie sprawy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznać należało za naruszające art. 476 ust. 1 oraz art. 484 ust. 1 u.o.o. i w konsekwencji uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.