II SA/Sz 718/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze sprzeciwu H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 roku, znak [...], z upoważnienia Prezydenta Miasta S., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. orzekł o przyznaniu H. M. zasiłku stałego: - od 1 do 31 października 2022 r. w wysokości 372,65 zł, - od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. 186,32 zł miesięcznie, - od 1 do 31 stycznia 2023 r. w wysokości 589,67 zł, - od 1 lutego 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 719 zł miesięcznie, Powyższej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2023 roku, znak: [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.2022.775) – zwanej dalej k.p.a. - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż aby odnieść się do zarzutu odwołującego się o obliczeniu zasiłku stałego za grudzień 2022 r., "należałoby wpierw ustalić, czy doszło do faktycznej wypłaty dodatku mieszkaniowego za ten miesiąc pomimo wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...]". Organ odwoławczy nadmienił, że "z akt sprawy nie wynika bowiem od kiedy stronie nie jest wypłacany dodatek mieszkaniowy". W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy "powinien wyjaśnić, czy dodatek mieszkaniowy za grudzień 2022 r. został stronie wypłacony, a następnie organ powinien przy wydawaniu decyzji wyjaśnić stronie szczegółowo i wyczerpująco wszystkie okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości przyznanego zasiłku". Opisaną wyżej decyzję zaskarżył sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie H. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucił "karygodne lekceważenie przepisów prawa oraz dowolną i stronniczą interpretację". Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 t.j.) – dalej określanej jako "p.p.s.a." – sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 151a § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. W doktrynie podkreśla się, iż "punktem wyjścia" do oceny zaskarżonej decyzji musi być treść art. 138 § 2 k.p.a., w myśl którego "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Ponadto, podkreśla, że wykształciło się w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym "nie zawsze możliwe jest ścisłe oddzielenie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem przesłanek wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a. od przesłanek innego rodzaju, w szczególności wynikających z przepisów prawa materialnego". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 392/19 wskazał, że "w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Podkreśla się zatem, że ,,oceniając, czy zostały należycie wyjaśnione okoliczności sprawy konieczne do jej rozstrzygnięcia, nie można abstrahować od przepisów prawa materialnego. A zatem, art. 64e należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie". W przedmiotowej sprawie przyczyną dla której została uchylona decyzja przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, była konieczność wyjaśnienia, czy dodatek mieszkaniowy za grudzień 2022 roku, został Stronie wypłacony, oraz konieczność wyjaśnienia stronie szczegółowo i wyczerpująco wszystkich okoliczności mających wpływ na ustalenie wysokości przyznanego zasiłku. Kompleksowa analiza przedmiotowej sprawy wskazuje jednoznacznie, iż wydana decyzja przez organ odwoławczy zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W realiach postępowania, nie zachodziła bowiem konieczność wydania przez organ odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym. W tym miejscu należy przywołać orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 511/20 z dnia 30 września 2020 r., który wskazał, iż "decyzja kasatoryjna, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może być wydana tylko, gdy uzupełnienie postępowania dowodowego nie jest możliwe w trybie art. 136 k.p.a. Z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a) wynika, że na organie drugiej instancji spoczywa – tak jak na organie pierwszej instancji – obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy i obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a.)". Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy winien był w przedmiotowym postępowaniu uzupełnić postępowanie wyjaśniające w trybie art. 136 § 1 in fine k.p.a. Zaznaczyć również należy, iż nie zachodziła również w postępowaniu okoliczność wskazana w art. 136 § 4 k.p.a., iż przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione, gdyż dotyczyło to jedynie wyjaśnienia, czy dodatek mieszkaniowy za grudzień 2022 roku, został stronie wypłacony. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 136 § 1 k.p.a. ,,organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję". Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż w realiach postępowania, organ II instancji bezpodstawnie wydał decyzję o charakterze kasatoryjnym. Należy ponownie wskazać, iż zasadnym było uzupełnienie postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Należy również w tym miejscu przytoczyć, iż w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że konieczność przeprowadzenia dowodu, uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania lub uzupełnienia rozstrzygnięcia mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji (wyrok NSA z 21.06.1999 r., IV SA 1606/96, , wyrok NSA z 17.10.1996 r. I SA/Po 234/6, , wyrok NSA z 30 września 1999 r., IV SA 1591/97,. Reasumując, w ocenie Sądu, w realiach przedmiotowej sprawy zaskarżonej sprzeciwem decyzji nie sposób uznać za słuszną i zasadną, gdyż zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższą argumentację, należało stosownie do art. 151a § 1 p.p.s.a. uwzględnić niniejszy sprzeciw od decyzji i uchylić decyzję organu odwoławczego w całości. Orzeczenia przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).