Sygnatura
II SA/Sz 713/25
Wyrok WSA w Szczecinie z 19 lutego 2026 r., II SA/Sz 713/25
Wynik
Uchylono decyzje I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
- Data orzeczenia
- 19 lutego 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi O. Y. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lipca 2025 r. nr 010070/684/3077113/2025 w przedmiocie świadczenia aktywni rodzice w pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję z dnia 27 maja 2025 r., nr 010070/684/3077113/2025.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z 27 maja 2025 r. znak 010070/684/3077113/2025, po rozpatrzeniu wniosku O. Y. o oświadczenie "Aktywni rodzice w pracy" na D. Y., odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie danych zawartych w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych ustalono, że dziecko wnioskodawcy jest objęte opieką w żłobku. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wskazał, że żłobek [...] potwierdził wypisanie dziecka ze swojej placówki, a odpowiednie dokumenty zostały ponownie wysłane przez żłobek 19 maja 2025 r. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z 17 lipca 2025 r. nr 010070/684/3077113/2025, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, w toku postępowania ustalono, że 10 marca 2025 r. wnioskodawca złożył wniosek o świadczenie "Aktywni rodzice w pracy". We wniosku wnioskodawca wskazał, że wychowuje dziecko wspólnie z K. M. i zaznaczył, że oboje podlegają ubezpieczeniom w ZUS. W wyniku odczytu w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych, decyzją z 27 maja 2025 r., ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do tego świadczenia uzasadniając, że dziecko objęte jest opieką w żłobku o numerze ZKO [...], co wynika wprost z treści art. 9 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". W dniu 4 czerwca 2025 r. skarżący nadesłał dokument: "Informacja o dzieciach uczęszczających do żłobka.....za miesiąc luty 2025 r." na dziecko D. Y., z którego wynika, że syn skarżącego rozpoczął uczęszczanie do żłobka od 1 września 2024 r. i zakończył je w dniu 28 lutego 2025 r. Wobec przedłożenia tego dokumentu, wezwaniem z dnia 5 czerwca 2025 r. ZUS (CSR) poprosił skarżącego o kontakt z Niepublicznym Żłobkiem [...]", w którym dziecko zarejestrowane było jako uczęszczające do placówki w okresie od 1 września 2024 do 31 sierpnia 2025 r. w celu wprowadzenia do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prawidłowej daty wyrejestrowania dziecka ze żłobka. W miesiącu marcu ponownie jest wprowadzona data uczęszczania dziecka do żłobka do dnia 31 sierpnia 2025 r. Wyznaczono skarżącemu termin 30 dni na dostarczenie dokumentu od dnia odebrania wezwania. Na powyższe wezwanie skarżący nie odpowiedział i nie załączył żądnych dokumentów. Organ wyjaśnił, że prowadząc postępowanie odwoławcze, ZUS może działać jedynie w obszarze kompetencji określonych w przepisach prawa. W przypadku ustalania świadczeń z programu "Aktywny Rodzic" ZUS zobowiązany jest stosować przepisy ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". W świetle powołanej ustawy, ZUS nie jest organem nadzorującym działalność żłobków i nie ma też możliwości oraz podstaw prawnych do wglądu i weryfikacji umów zawieranych przez rodziców z poszczególnymi placówkami świadczącymi usługi sprawowania opieki wychowawczo-dydaktycznej. Natomiast, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. ZUS jako organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dokonać oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z dokonanych ustaleń w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego wynika, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosował przepis art. 9 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" w zakresie odmowy prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy. Dodatkowo wskazano, że na dzień wydania decyzji organu odwoławczego ponownie dokonano odczytu rejestru żłobków i klubów dziecięcych, w którym dziecko D. Y., figuruje z datą rozpoczęcia uczęszczania do placówki od dnia 1 września 2024 r. i za miesiąc luty wskazana jest data zakończenia uczęszczania do tej placówki z dniem 27 luty 2025 r. W miesiącu marcu 2025 r. ponownie jest wprowadzona data uczęszczania dziecka do żłobka do dnia 31 sierpnia 2025 r. wraz z wprowadzoną miesięczną kwotą za pobyt 1500 zł. W związku z odczytem danych wprowadzonych przez żłobek, z którego wynika, że dziecko uczęszczało do placówki w marcu 2025 r. i zakończy to uczęszczanie z dniem 31 sierpnia 2025 r., ZUS wezwał odwołującego do weryfikacji ze żłobkiem prawidłowej daty wyrejestrowania dziecka, ponieważ w miesiącu marzec 2025 r. ponownie jest wprowadzona data uczęszczania dziecka do żłobka do dnia 31 sierpnia 2025 r. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie, zaś organ uznał, że nie przysługuje odwołującemu prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy", ponieważ dziecko wnioskodawcy objęte jest nadal opieką w żłobku. Pismem z 27 sierpnia 2025 r. skarżący wystąpił ze skargą na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie oraz o przyznanie świadczenia "aktywni rodzice w pracy". Jak wyjaśnił skarżący w uzasadnieniu skargi, jego dziecko uczęszczało od żłobka [...] w G. od 1 września 2024 r. i złożono wówczas wniosek "aktywny w żłobku". W dniu 10 marca 2025 r. skarżący złożył jednak wniosek o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" wskazując, że dziecko nie uczęszcza już do żłobka od lutego 2025 r. i załączył dokument potwierdzający zakończenie uczęszczania do placówki z dniem 28 lutego 2025 r. Po otrzymaniu pisma z ZUS, że dziecko nadal jest zarejestrowane w rejestrze placówek, skarżący poinformował o tym dyrektorkę, która zapewniła, że wszystko sprawdzi i naprawi. Ponadto skarżący okazał w żłobku decyzję odmowną i otrzymał wówczas odpowiedź, że dyrektorka już dawno nie otrzymuje pieniędzy za dziecko skarżącego. Otrzymał wówczas dokument potwierdzający, że jego dziecko uczęszczało do żłobka od 1 września 2024 do 28 lutego 2025. Dokumenty te dołączono do odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 8 ustawy dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "aktywny rodzic" (Dz. U. poz. 858 z późn. zm., dalej: "u.a.r.") świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy, e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: – na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub – w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: – na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, – na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, – w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, g) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącym obywatelami Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz członkom ich rodzin, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.). 2. Prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie "aktywni rodzice w pracy", chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak wynika z art. 9 u.a.r., świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742 i 743). 2. Na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje wyłącznie odpowiednio aktywnej zawodowo osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo aktywnej zawodowo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka. Zasady postępowania w sprawach świadczeń "aktywny rodzic" zostały uregulowane w rozdziale 6 u.a.r. Jak stanowi art. 27 ust. 1 pkt 1 u.a.r. ustalenie prawa do świadczeń "aktywny rodzic" oraz ich wypłata następują na wniosek: odpowiednio matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, osoby pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka - w przypadku świadczenia "aktywni rodzice w pracy". W art. 28 u.a.r. określono obligatoryjne elementy wniosku o powyższe świadczenie. Powyższy przepis stanowi, iż: 1. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" zawiera odpowiednio: 1) dane dotyczące wnioskodawcy: a) w przypadku matki lub ojca - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, stan cywilny, adres poczty elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy", członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka wykonuje pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 oraz rodzaj, serię, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f, b) w przypadku opiekuna faktycznego dziecka - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, adres poczty elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub członek rodziny tej osoby wykonują pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 oraz rodzaj, serię, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f, c) w przypadku rodziny zastępczej i osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, adres poczty elektronicznej i numer telefonu oraz rodzaj, serię, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f, d) w zakresie aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktywności zawodowej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 2) dane osoby, z którą wnioskodawca wspólnie wychowuje dziecko: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL oraz dane dotyczące aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktywności zawodowej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rodzaj, serię, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f; 3) dane dotyczące dziecka, na które wnioskodawca ubiega się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy": a) imię i nazwisko, b) datę urodzenia, c) adres miejsca zamieszkania - w przypadku gdy w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz w przypadku dzieci osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f, d) obywatelstwo, e) numer PESEL, f) inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy", g) rodzaj, seria, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, seria, numer, data wydania i data ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku dzieci osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c-f; 4) dane dotyczące innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" - jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 5) numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 30 i 731), chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe stanowią inaczej. 2. W przypadku osób ubiegających się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy", o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, które wykonują lub członek ich rodziny wykonuje pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" zawiera także: 1) zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności; 2) państwo pobytu; 3) okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 4) adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 5) nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 6) miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do tych świadczeń: 1) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, zawierające w szczególności datę wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia; 2) oświadczenie o dacie przyjęcia na wychowanie dziecka, w stosunku do którego osoba, która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia; 3) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację; 4) zaświadczenie organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o umieszczeniu dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, wraz z datą umieszczenia; 5) kartę pobytu - w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 6) kartę pobytu i decyzję o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub inny dokument uprawniający cudzoziemca do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uprawnia do wykonywania pracy; 7) orzeczenie sądu wskazujące na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach; 8) oświadczenie o wychowywaniu dziecka z inną osobą albo o samodzielnym wychowywaniu dziecka; 9) inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy". Jak stanowi art. 31 u.a.r., ustalając prawo do świadczeń "aktywny rodzic", uwzględnia się informacje i dokumenty, o których mowa w art. 28-30, oraz informacje uzyskane z rejestrów publicznych lub zweryfikowane w rejestrach publicznych, o których mowa w art. 44. Z art. 44 u.a.r. wynika natomiast, że: 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając lub weryfikując prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" lub świadczenia "aktywnie w domu", jest obowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji, drogą elektroniczną z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, z systemu informacji oświatowej, z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, o którym mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z rejestru żłobków i klubów dziecięcych oraz wykazu dziennych opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów, o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, oraz z własnych rejestrów odpowiednio informacji o: 1) których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 i art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli są dostępne w tych rejestrach; 2) podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z aktywnością zawodową w rozumieniu art. 7 pkt 2; 3) podleganiu oraz podstawie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego oraz o zasiłkach, świadczeniach i wynagrodzeniach, o których mowa w art. 7 pkt 2 lit. b; 4) podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników; 5) legitymowaniu się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44) oraz okresie, na jaki orzeczenie zostało wydane; 6) objęciu dziecka opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo sprawowaną przez dziennego opiekuna - w przypadku świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 7) dziecku umieszczonym w pieczy zastępczej, obejmujących następujące dane: a) imię i nazwisko, b) datę urodzenia, c) obywatelstwo, d) numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość, e) informację o pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, ze wskazaniem sądu wydającego postanowienie, daty wydania postanowienia oraz sygnatury sprawy, f) formę rodzinnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone dziecko, województwo, powiat i adres odpowiednio zamieszkania rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, powiat, który zawarł umowę z rodziną zastępczą zawodową, lub powiat organizujący rodzinny dom dziecka oraz imię i nazwisko osoby tworzącej rodzinę zastępczą lub osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, g) daty pobytu dziecka w pieczy zastępczej; 8) rodzinie zastępczej lub osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, obejmujących następujące dane: a) imię i nazwisko, b) numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość, c) adres miejsca zamieszkania, ze wskazaniem powiatu i województwa. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając lub weryfikując prawo do świadczenia "aktywnie w żłobku", jest obowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji, drogą elektroniczną z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, o którym mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z rejestru żłobków i klubów dziecięcych oraz wykazu dziennych opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów, o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, oraz z własnych rejestrów odpowiednio informacji: 1) określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli są dostępne w tych rejestrach; 2) określonych w art. 29 ust. 1 pkt 3; 3) o prawie do świadczeń opieki zdrowotnej; 4) o legitymowaniu się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, oraz okresie, na jaki orzeczenie zostało wydane; 5) o pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, sądzie wydającym postanowienie, dacie wydania postanowienia oraz sygnaturze sprawy; 6) o ustanowieniu opiekuna prawnego dziecka, sądzie ustanawiającym opiekuna prawnego, dacie wydania postanowienia oraz sygnaturze sprawy; 7) o formie rodzinnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone dziecko, województwie, powiecie i adresie odpowiednio zamieszkania rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, powiecie, który zawarł umowę z rodziną zastępczą zawodową, lub powiecie organizującym rodzinny dom dziecka oraz imieniu, nazwisku i numerze PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numerze i serii dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby tworzącej rodzinę zastępczą lub osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka; 8) o formie i typie instytucjonalnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone dziecko, województwie, powiecie, adresie, nazwie, numerze NIP i numerze REGON odpowiednio placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego oraz imieniu, nazwisku i numerze PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numerze i serii dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby kierującej odpowiednio tą placówką lub tym ośrodkiem, a w przypadkach, o których mowa w art. 97 ust. 1a, 1b i 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - również adresie, ze wskazaniem powiatu i województwa, numerze NIP i numerze REGON odpowiednio jednostki zapewniającej wspólną obsługę placówek opiekuńczo-wychowawczych, podmiotu, któremu zlecono realizację obsługi placówek opiekuńczo-wychowawczych, lub podmiotu, któremu powiat zlecił prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych, oraz imieniu, nazwisku i numerze PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numerze i serii dokumentu potwierdzającego tożsamość dyrektora odpowiednio tej jednostki lub tego podmiotu; 9) o datach pobytu dziecka w pieczy zastępczej; 10) o zaprzestaniu pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub o rozwiązaniu umowy o pełnienie funkcji rodziny zastępczej, w tym o dacie i okresie wypowiedzenia umowy; 11) o rozwiązaniu umowy o prowadzenie rodzinnego domu dziecka, w tym o dacie i okresie wypowiedzenia umowy; 12) o likwidacji lub o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego; 13) o wysokości opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna w rozumieniu art. 15 ust. 5. 3. W przypadku awarii systemów teleinformatycznych służących do wymiany, drogą elektroniczną, informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1 i 4-11, Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje te informacje w drodze pisemnej wymiany informacji. Podmioty prowadzące rejestry publiczne przekazują te informacje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 4. W przypadku braku możliwości samodzielnego pozyskania lub weryfikacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, z przyczyn nieleżących po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów potwierdzających te informacje. Istota sporu zawisłego przed Sądem w rozstrzyganej sprawie sprowadza się do tego, czy stwierdzenie przez organ, że dziecko wnioskodawcy było zarejestrowane w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych jako uczęszczające jako uczęszczające do żłobka, dawało podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia po przednim wezwaniu wnioskodawcy do "kontaktu z Niepublicznym Żłobkiem [...] , w którym dziecko zarejestrowane było jako uczęszczające do placówki w okresie od 01.09.2024 do 31.08.2025 r. w celu wprowadzenia do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prawidłowej daty wyrejestrowania dziecka ze żłobka". Rozstrzygając w sprawie nie można nie dostrzegać, iż z akt zgromadzonych przez organ wynika, że informacją z 4 grudnia 2024 r. skarżący został poinformowany o przyznaniu świadczenia "aktywnie w żłobku" od 1 października 2024 r. do dnia, w którym dziecko zakończy uczęszczanie do wskazanego żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Decyzją z 5 czerwca 2025 r. ZUS uchylił od dnia 1 marca 2025 r. prawo do świadczenia aktywnie w żłobku [...] wskazując, iż na podstawie danych w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych ustalono, że dziecko nie jest objęte opieką w ww. żłobku. W toku postępowania skarżący przedłożył organowi kopię informacji o dzieciach uczęszczających do żłobka za miesiąc luty 2025 sporządzoną przez prowadzącą żłobek [...] z której wynika, iż syn skarżącego zakończył uczęszczanie do placówki z dniem 28 lutego 2025 r. Organ niewątpliwe jest uprawniony do weryfikowania danych podawanych przez wnioskodawców w rejestrze i nie jest organem nadzorującym działalność żłobków. Powyższe nie daje jednak podstaw do bezrefleksyjnego opierania się na danych zawartych w rejestrze, bowiem jak wynika wprost z art. 9 ust. 1 u.a.r. świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo. Chodzi zatem o to czy jest objęte opieką żłobka nie zaś czy zostało wykazane w stosownym rejestrze. Jakkolwiek dane odzwierciedlone rejestrze co do zasady mogą być podstawą ustaleń organu w zakresie uczęszczania dziecka do żłobka jednak, w sytuacji w której strona wskazuje na rozbieżność danych zawartych w rejestrze ze stanem faktycznym, w szczególności okazuje stosowne dokumenty, rolą organu prowadzącego postępowanie jest podjęcie stosownych działań zmierzających do weryfikacji czy dziecko uczęszcza do żłobka. Dokonując oceny działań organu w przedmiotowej sprawie należało dostrzec, iż żadne obowiązujące przepisy nie dają podstaw do obciążania wnioskodawcy obowiązkiem aktualizacji danych w rejestrze i obciążania go negatywnymi skutkami ich niezgodności ze stanem faktycznym. Za dane w rejestrze odpowiada bowiem podmiot prowadzący placówkę przy czym nadzór nad rejestrem sprawuje właściwy organ administracji. Zatem w razie okazania przez wnioskodawcę dokumentów budzących wątpliwości co do prawdziwości danych w rajerze organ winien uzyskać stosowne informacje od podmiotu prowadzącego żłobek lub od organu prowadzącego rejestr. W rozpatrywanej sprawie nie sposób też nie dostrzegać nie wyjaśnionej w żaden sposób niespójności w działaniu organu, który 5 czerwca 2025 r. - wydając decyzję o uchyleniu świadczenia "aktywnie w żłobku" do 1 marca 2025 r. na podstawie rejestru stwierdził, że dziecko nie uczęszcza do żłobka po lutym 2025 r. – by w rozpatrywanej sprawie, decyzjami z 27 maja 2025 r. (I instancja) oraz z 17 lipca 2025 r. (II instancja) stwierdzić, że tego samego rejestru wynika, iż dziecko uczęszcza do żłobka w okresie od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r. Również powyższa rozbieżność powinna być przedmiotem pogłębionych rozważań ustaleń organu, których jednak całkowicie zaniechano. Brak należytego wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności nakazywał uznać, iż w sprawie organ naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W dalszym toku postępowania organ winien zweryfikować czy dziecko skarżącego zaprzestało uczęszczania do żłobka w lutym 2025 r. mając na względzie, iż dane rejestru żłobków w zakresie ustania powyższej kwestii nie maja charakteru wyłącznego. Pomocne dla wyjaśnienia tej kwestii może być zweryfikowanie, czy żłobkowi po powyższe dęcie były przekazywane środki w ramach świadczenia "aktywnie w żłobku". Stosownie od wyniku powyższych ustaleń organ winien oceniać czy skarżącemu przysługiwało świadczenie "aktywny rodzic" od marca 2025 r. będzie zobowiązany do należytego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu powyższych wskazań co do niezbędnego zakresu postępowania dowodowego.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 września 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Joanna Świerzko-Bukowska Krzysztof Szydłowski /przewodniczący sprawozdawca/ Wiesław Drabik
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka
art.8, art.9 ust.1, art.27 ust.1 pkt 1, art. 28, art.31, art.44 · Dz.U. 2024 poz. 858
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art.7, art.77, art.80 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 par.1 pkt 1 lit.c · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Łd 335/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 19 lutego 2026 r., II SA/Łd 335/25
Sygnatura: II SA/Po 790/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2026 r., II SA/Po 790/25
Sygnatura: II SA/Gl 1209/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 19 lutego 2026 r., II SA/Gl 1209/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny