II SA/Sz 695/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2023 r., J. W., dalej jako "wnioskodawczyni’, "skarżąca", wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Decyzją z dnia 23 lutego 2023 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 – j.t.), dalej jako "u.ś.r.", Burmistrz W. odmówił przyznania świadczenia wskazując, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała po ukończeniu 18 roku życia, a ponadto osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni, reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania świadczenia. Decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, w punkcie 1. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, w punkcie 2. przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, w wysokości 2.458,00 zł, od 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 listopada 2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ulega wątpliwości, iż zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. – osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, wnioskodawczyni należy do kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie, sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem i w tym celu zrezygnowała z zatrudnienia. Kolegium wyjaśniło, że wiek powstania niepełnosprawności nie mógł, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie organ wyjaśnił, powołując się na wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12, że "przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji". Kolegium wyjaśniło, że w takim wypadku pierwszeństwo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne ma współmałżonek i taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Organ, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych – art. 17 ust. 3 oraz 24 ust. 1, przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 listopada 2025 r., to jest do końca okresu na który zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności. J. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium w Szczecinie, podnosząc zarzut naruszenia art. 24 ust. 2a u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca wyjaśniła, że wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności złożyła w październiku 2022 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 23 listopada 2022 r., wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w styczniu 2023 r. Został zatem zachowany trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a w konsekwencji świadczenie powinno zostać skarżącej przyznane począwszy od października 2022 r., a nie od miesiąca złożenia wniosku, jak uczyniło to Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1643 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym jej usunięcie z obiegu prawnego. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem i świadczenie to zostało jej przez organ II instancji przyznane. Kolegium, prawidłowo zdaniem Sądu, oceniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uznało, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ trafnie zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a także utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle którego data powstania niepełnosprawności nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium dokonało także właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. wskazując, że w sytuacji, gdy istnieje kilka osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne pierwszeństwo ma małżonek osoby niepełnosprawnej chyba, że sam legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Kwestię sporną w badanej sprawie stanowi data, od której powinno zostać przyznane świadczenie. Argument dotyczący błędnego jej określenia został podniesiony w skardze, bowiem o przyznaniu świadczenia orzekł dopiero organ II instancji. Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten ustanawia wyjątek od wyartykułowanej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. zasady, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne należy do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy, jednym z warunków umożliwiających ubieganie się o jego przyznanie jest posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Koniecznym zatem, w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, jest ustalenie kiedy został złożony wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Strona wnosząc skargę nie udokumentowała bowiem tej okoliczności, poprzestając jedynie na wskazaniu, iż złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności miało miejsce w październiku 2022 r. Organ zobowiązany będzie zatem do ustalenia daty złożenia wniosku i uwzględnienia jej w wydanym rozstrzygnięciu. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postepowania zostało wydane w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.