II SA/Sz 675/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 2016 r.

Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. odmówił skarżącemu G. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powodem negatywnego załatwienia przedmiotowego wniosku, było stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala na poniesienie kosztów sądowych sprawy, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego rodziny. Referendarz podał, że dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto, a wydatki i opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. [...] zł. Dodatkowo wnioskodawca spłaca raty dwóch kredytów (łącznie [...] zł miesięcznie) oraz ponosi koszty utrzymania samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od opisanego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2016 r., postanowieniem wydanym w dniu 29 września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Sąd podzielił pogląd referendarza sądowego, że opłacenie przez skarżącego wpisu należnego w niniejszej sprawie nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. Odnosząc się dodatkowo do spłaty przez skarżącego kredytów Sąd zaznaczył, że fakt ten nie może przesądzać o trudnej sytuacji materialnej skoro zostały one zaciągnięte na remont mieszkania, zakup samochodu i telewizora i nie są wydatkami koniecznymi dla utrzymania siebie i rodziny. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2017 r. skarżący wystąpił z kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Nadesłany wniosek należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należało rozpoznać pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 P.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Ponadto stosownie do treści art. 246 P.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Analizując ponowny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w taki sposób, że uzasadniałaby wzruszenie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2016 r. Z porównania wniosków, tj. wniosku z dnia 25 lipca 2016 r. i 9 czerwca 2017 r. wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna jak też wysokość dochodów skarżącego i członków jego rodziny nie uległa zmianie. Skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania ww. prawomocnego postanowienia do chwili obecnej, tj. do dnia wydania niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej determinującej w istotny sposób sytuację majątkową, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o innej treści, np. ponoszenie nowych wydatków związanych z leczeniem, czy innych okoliczności nadzwyczajnych w wyniku których istniałaby konieczność przekierowania środków utrzymania na tenże nadzwyczajny cel. Powyższe stanowi przeszkodę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2016 r. i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 P.p.s.a. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.