II SA/Sz 612/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Kuratora Oświaty w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów p o s t a n a w i a: 1/ oddalić wniosek w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od opisanej w sentencji skargi na decyzję Kuratora Oświaty skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że M.S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego renta ojca A.S. w wysokości [...] zł oraz zasiłek chorobowy matki w kwocie [...] zł. Miesięczne zobowiązania i stałe wydatki rodziny to: czynsz [...] zł, energia elektryczna – [...] zł. W wykonaniu zobowiązania starszego referendarza sądowego do nadesłania dokumentów potwierdzających opisaną sytuację, skarżący złożył decyzję ZUS z dnia [...], o przeliczeniu renty ojca A.S. z której wynika, że jej wysokość od dnia [...] wynosi [...] zł, a z powodu potrącenia należności alimentacyjnych na wniosek wierzyciela o kwotę [...] zł wysokość do wypłaty wynosi [...] zł; pismo ZUS z dnia [...] kierowane do matki D.S. informujące, że w związku z wypadkiem przy pracy w dniu [...] prowadzone jest postępowanie wyjaśniające dotyczące okoliczności zdarzenia w celu wypłaty zasiłku chorobowego z funduszu wypadkowego. Nadto wnioskodawca oświadczył, że nie osiąga dochodów, rodzice nie posiadają rachunków bankowych, natomiast odnośnie dowodów potwierdzających wysokość opłat ponoszonych na utrzymanie mieszkania oświadczył, że nie może ich przedłożyć z uwagi na śmierć najemcy lokalu i załączył wypis z aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia [...] ustanawiającego odrębną własność lokalu mieszkalnego i przeniesienia prawa własności lokalu położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz J.L. oraz odpis skrócony aktu zgonu J.L. z datą zgonu w dniu [...]. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. Dalej "P.p.s.a"). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i znajduje się na ich utrzymaniu. W tej sytuacji dokonując oceny możliwości poniesienia kosztów procesu przez skarżącego należy dokonać możliwości oceny finansowych jego rodziców, bowiem stosownie do art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788) dalej "K.r.o." rodzice i dzieci zobowiązania są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny są świadczenia ZUS rodziców wnioskodawcy w wysokości [...] zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wg oświadczenia wynoszą [...] zł miesięcznie, tj. czynsz [...] zł i prąd [...] zł. Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej ([...] zł) należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Rodzina wnioskodawca dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, których wysokość w zestawieniu z wykazanymi kosztami niezbędnymi utrzymania, pozwala w ocenie referendarza sądowego na wygospodarowania kwoty stanowiącej wpis od wniesionej skargi. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dodatkowo na uwadze należy mieć fakt, że wnioskodawca jest osobą młodą, nie mającą nikogo na utrzymaniu, zdolną do pracy i nie musi pozostawać na utrzymaniu rodziców. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktualnym stanie rodzinnych dochodów i wydatków skarżący nie byłby w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru. Dlatego starszy referendarz sądowy stwierdził, że zachodzą przesłanki do przyznania M.S. adwokata z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.