II SA/Sz 603/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

1.Decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy S. odmówił A. O. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. O.. 2. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej dnia 21 czerwca 2023 r. przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., rozstrzygnięcie to zostało doręczone Skarżącej w siedzibie Organu I instancji w dniu 3 stycznia 2023 r. Powyższą okoliczność przyznała sama Strona w oświadczeniu złożonym dnia 21 czerwca 2023 r. 3. Decyzja Organu I instancji została również przesłana do Skarżącej pocztą i doręczona dnia 9 stycznia 2023 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. 4. W dniu 5 stycznia 2023 r. A. O. złożyła w siedzibie Organu I instancji odwołanie od decyzji Wójta Gminy S. . 5. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 110 § 1 k.p.a., art. 129 § 2 oraz art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło niedopuszczalność złożonego odwołania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w tym wskazało, że decyzja Organu I instancji została skierowana na właściwy adres i doręczona Stronie listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 9 stycznia 2023 r. Pismem datowanym na dzień 5 stycznia 2023 r. złożonym osobiście przez Stronę w tej samej dacie w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Organu I instancji. Kolegium uznało wniesione odwołanie za niedopuszczalne. Odwołując się do treści art. 129 § 2 k.p.a. wskazało, że odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie zaś z regulacją art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zdaniem Kolegium chociaż przepis art. 129 § 2 k.p.a. koncentruje się głównie na określeniu terminu końcowego do wniesienia odwołania, to jednak w zestawieniu z art. 110 k.p.a. określa także początek biegu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W przypadku, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przez stronę postępowania przedwcześnie, a więc zanim orzeczenie weszło do obrotu prawnego względem tej strony (zostało jej doręczone), to nie może on wywołać skutków prawnych względem osoby, która wniosła przedmiotowy środek zaskarżenia. Organ odwoławczy ma bowiem kompetencje do merytorycznego rozpoznania sprawy tylko wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione skutecznie. Rozpoznanie przedwczesnego odwołania skutkowałoby tym, że rozstrzygnięcie w tym zakresie byłoby dotknięte wadą nieważności - rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym, na skutek wniesionego odwołania, może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej przez organ pierwszej instancji i doręczeniu jej stronie. Powołując się na stan faktyczny sprawy Kolegium podniosło, że Skarżąca była jedyną stroną toczącego się postępowania przed Organem I instancji, natomiast wydana decyzja kończąca to postępowanie została jej skutecznie doręczona w dniu 9 stycznia 2023 r. i z taką datą weszła do obrotu prawnego. Od tej daty należy liczyć czternastodniowy termin na wniesienie od niej odwołania. Wobec powyższego odwołanie z dnia 5 stycznia 2023 r. należy uznać za przedwczesne, a przez to - niedopuszczalne. Ewentualne powzięcie przez stronę wiadomości o treści decyzji, czy o jej wydaniu, przed doręczeniem decyzji stronie zgodnie z przepisami k.p.a. nie powoduje w ocenie Organu II instancji, że od daty powzięcia wiadomości o treści czy wydaniu decyzji zaczyna biec termin do wniesienia od niej odwołania, bowiem nie doszło do doręczenia decyzji. Przytoczone wyżej przepisy k.p.a. posługują się terminem "doręczenie", a nie przypisują żadnych skutków normatywnych faktowi zapoznania się z treścią decyzji. Decyzja wydana przez organ wiąże organ i stronę postępowania dopiero od daty jej doręczenia. Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że w obecnym stanie sprawy odwołanie wniesione przez Stronę jest niedopuszczalne i nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. 6. Nie zgadzając się z powołanym postanowieniem Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. Jednocześnie zarzuciła nieprawidłowe ustalenie, że odwołanie jest niedopuszczalne z powodu złożenia odwołania przed terminem doręczenia decyzji, podczas gdy faktycznie odwołanie zostało złożone już po doręczeniu decyzji. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że wskutek przedłużającego się oczekiwania na doręczenie decyzji w dniu 3 stycznia 2023 r. udała się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S., gdzie została poinformowana o wysłaniu decyzji pocztą, oraz o możliwości otrzymania jej "od ręki". Mając powyższe na względzie Skarżąca odebrała rozstrzygnięcie w dniu 3 stycznia 2023 r., a następnie w dniu 5 stycznia 2023 r. złożyła od niej odwołanie. Natomiast dopiero w dniu 9 stycznia 2023 r. odebrała decyzję nadaną pocztą. Na potwierdzenie opisanych okoliczności Skarżąca przedłożyła pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 21 czerwca 2023 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W piśmie tym zostało potwierdzone, że na skutek postępowania wyjaśniającego ustalono faktyczny odbiór kopii decyzji z dnia 7 grudnia 2022 r. przez Skarżącą w siedzibie Organu I instancji w dniu 3 stycznia 2023 r. 7. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga jest zasadna 8. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów wykazała, że akt ten nie odpowiada prawu. 9. Skarga rozpoznana została w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym skarga może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). 10. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzające niedopuszczalność odwołania A. O. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 7 grudnia 2022 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. 11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."), organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 2 k.p.a.). Natomiast jak wynika z art. 129 § 2 k.p.a odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. 12. Powodem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania była zdaniem Kolegium jego przedwczesność, polegająca na złożeniu tego środka zaskarżenia przed doręczeniem decyzji Organu I instancji. 13. Zdaniem Sądu analiza akt administracyjnych sprawy nie potwierdziła twierdzeń Organu II instancji sugerujących, że decyzja z dnia 7 grudnia 2022 r. została doręczona Skarżącej dopiero w dniu 9 stycznia 2023 r. Podkreślenia wymaga, że Strona w dniu 3 stycznia 2023 r. osobiście odebrała kopię decyzji Organu I instancji w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w S., co zostało potwierdzone w znajdującej się w aktach administracyjnych notatce służbowej pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 21 czerwca 2023r., co przyznała również sama Skarżąca w oświadczeniu złożonym w tej samej dacie. 14. W tej sytuacji należy uznać, że Skarżąca odebrała kopię decyzji Organu I instancji dnia 3 stycznia 2023 r., pomimo że decyzja ta nie została jej jeszcze doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego, a w rezultacie w dniu 5 stycznia 2023 r. złożyła odwołanie do Organu II instancji. W ocenie Sądu data wejścia rozstrzygnięcia do obrotu prawnego, następuje zasadniczo z dniem dokonania pierwszego skutecznego doręczenia rozstrzygnięcia którejkolwiek ze stron postępowania, a nie w momencie sformalizowanego doręczenia rozstrzygnięcia danej stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie został wyrażony pogląd zgodnie z którym, zachowanie sformalizowanego trybu dokonywania doręczeń przewidzianego w przepisach proceduralnych bynajmniej nie jest konieczne, jeśli tylko strona, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała. Takie oświadczenie strony zastępuje pokwitowanie i uważane jest za dostateczny dowód dotarcia do świadomości strony treści pisma (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Po 360/19; orzeczenie dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli orzeczenie znalazło się w posiadaniu strony, jakkolwiek nie nastąpiło to zgodnie z przepisami regulującymi procedurę doręczeń, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wniesienie środka zaskarżenia było przedwczesne (zob. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2022). W świetle powołanych rozważań zasadnicze znaczenie dla sprawy ma okoliczność, że decyzja Organu I instancji znalazła się w posiadaniu Skarżącej w dniu 3 stycznia 2023 r. na skutek wydania jej kopii tego rozstrzygnięcia w siedzibie Ośrodka. Doręczenie zatem decyzji, stanowi o jej wprowadzeniu do obrotu prawnego. Od tego momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę, a następnie wywołuje skutki prawne określone przez przepisy prawa, w tym stanowi o prawie do złożenia odwołania. Co oznacza, że Skarżąca miała prawo złożyć odwołanie w dniu 5 stycznia 2023 r., pomimo że decyzja z dnia 17 grudnia 2022 r. została jej doręczona przez operatora pocztowego dopiero w dniu 9 stycznia 2023 r., a termin do jego wniesienia został zachowany, gdyż jego bieg rozpoczął się wcześniej aniżeli przyjął to Organ II instancji, bo już w dniu faktycznego doręczenia jej kopii rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Inaczej rzecz ujmując, wbrew odmiennemu stanowisku Kolegium, późniejsze doręczenie decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego nie mogło już mieć mocy prawnej oraz nie powinno skutkować stwierdzeniem, że Skarżąca przedwcześnie wniosła środek zaskarżenia. 15. Podsumowując stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy Kolegium uznając wniesione w dniu 5 stycznia 2023 r. odwołanie za przedwczesne naruszyło art. 110 § 1, art. 129 § 2 oraz art. 134 k.p.a. Wskazane wyżej uchybienie niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a. zamknęło bowiem Skarżącej możliwość merytorycznego zweryfikowania przez organ odwoławczy prawidłowości wydanego względem Niej rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. 16. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni ocenę wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Sądu oraz uzna odwołanie Skarżącej za złożone w terminie, a w rezultacie rozpozna je merytorycznie. 17. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.