II SA/Sz 543/17

Dnia 20 października 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Burmistrza M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie żądania złożenia zaliczki na pokrycie kosztów postępowania rozgraniczeniowego p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r. (doręczonym skarżącej 8 sierpnia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił jako niedopuszczalną skargę L. P. na postanowienie Burmistrza M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie żądania złożenia zaliczki na pokrycie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W dniu 7 września 2017 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł miesięcznie neto, a jej zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: koszty utrzymania mieszkania [...] zł miesięcznie, koszty leczenia i rehabilitacji [...] zł miesięcznie. Jedynym majątkiem wnioskodawczyni jest dom o pow. 90 m2 (o wartości [...] zł), nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wezwaniem z dnia 18 września 2017 r. (doręczonym 30 września 2017 r). starszy referendarz sadowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia: - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość emerytury, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu, leczenie i rehabilitację, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie L. P. oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności bankowych, a więc także wyciągów i rachunków bankowych. Wydatki na utrzymanie domu i leczenie ponosi codziennie i nie prowadzi ewidencji wydatków. Przedkłada natomiast fakturę za energię elektryczną i węgiel, kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości oraz decyzję potwierdzającą wysokość emerytury. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku oraz przedłożonych dowodów wynika, że skarżąca mieszka w domu stanowiącym jej własność i utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł netto miesięcznie. W oświadczeniu dotyczącym zobowiązań stałych i wydatków skarżąca podała, że jej wydatki na utrzymanie domu i leczenie wynoszą [...] zł miesięcznie. Jednak w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dowodów źródłowych przedłożyła jedno pokwitowanie za energię elektryczną na kwotę [...] zł z 4 października 2017 r. i kopię faktury VAT za węgiel z listopada 2016 r. na kwotę [...] zł. Nie udokumentowała też żadnych wydatków na leczenie. Ponadto, z przedłożonej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] r. wynika, że wypłata emerytury w kwocie [...] zł następuje na rachunek bankowy skarżącej. Koszty sądowe jakie ewentualnie mogą obciążać wnioskodawczynię w niniejszej sprawie, sprowadzają się do wpisu stałego od skargi kasacyjnej wynoszącego 100 zł, zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, by rzeczywiście nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawczyni posiada własny dom i dochody wynoszące [...] zł miesięcznie. Nie udokumentowała deklarowanych wydatków na leczenie ani kosztów utrzymania domu w wysokości wskazanej w urzędowym formularzu PPF. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę wynikającej z art. 200 p.p.s.a. i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 11/15,LEX nr 1628844). Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżąca w sytuacji takiej się znajdowała. Wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu należało natomiast uwzględnić, ponieważ skarżąca sama ponosi koszty utrzymania domu, a wysokość jej świadczenia emerytalnego nie jest na tyle wysoka by mogła sfinansować koszty wynagrodzenia i wydatki adwokata, bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. A ewentualna skarga kasacyjna może sporządzona tylko przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Z tych względów wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.