II SA/Sz 509/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (organ) określił G. P. (skarżąca), za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2022.2625 t.j.; dalej: "Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a."). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, [...] marca 2023 r. PGW WP Zarząd Zlewni w K., na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, ustaliło skarżącej, w formie informacji rocznej, sporną opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w wysokości [...] zł za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. Jednocześnie PGW WP Zarząd Zlewni w K. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Wody Polskie") w czterech kwartalnych ratach po [...] zł płatnych w terminie 14 dni od dnia dostarczenia informacji. Skarżąca złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty stałej, powołując się na art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, który stanowi, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Skarżąca poinformowała, że rozpoczęcie inwestycji określonej w pozwoleniu wodnoprawnym Starosty [...] z [...] 2017 r., znak [...], zaplanowano na rok bieżący, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej. Organ nie uznał wniesionej przez skarżącą reklamacji, gdyż wymienione pozwolenie wodnoprawne z [...] 2017 r., zgodnie z pkt 3, dotyczy wprowadzania oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód (rzeka [...] dz. nr [...] obr. [...], gm. P.). Oczyszczalnia ścieków została wymieniona w katalogu obiektów budowlanych stanowiących budowlę (art. 3 pkt 3 Prawo budowlane). Według organu złożoność takiego obiektu nie pozwala na uznanie, że oczyszczalnia ścieków stanowi obiekt liniowy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego sama okoliczność posiadania przez skarżącą ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, wydanego dla planowanej budowy oczyszczalni stanowi podstawę do naliczenia opłaty stałej. Skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie wymienionego pozwolenia wodnoprawnego z [...] 2017 r. na wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód (rzeka [...] dz. nr [...] obr. [...], gm. P.), poprzez wylot w ilości do: [...] co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Organ stwierdził, że określenia wysokości opłaty stałej dokonał w oparciu o art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2022.2438 t.j.; dalej: "rozporządzenie j.s.o."). Opłata stała za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości [...] m3/h i wynoszącej po przeliczeniu [...] m3/s. Gmina zaskarżyła powyższą decyzję organu w całości i wniosła o jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności, względnie też o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniu prawa, tj. art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, który uzależnia możliwość zastosowania opłaty stałej od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Kwestionowaną opłatę stosowano w związku z realizacją przez gminę przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie kanalizacji sanitarnej wraz z lokalną oczyszczalnią ścieków w P. realizowaną na podstawie decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę z [...] lutego 2018 r., znak [...] wydanej przez Starostę [...]. Rozpoczęcie inwestycji rozpoczęto w roku bieżącym, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej. Według skarżącej, obciążając gminę sporną opłatą stałą za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r., organ powołał się błędnie na przepis art. 271 ust. 5a. Prawa wodnego, który przewiduje zastosowanie opłaty za okres, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia. Tymczasem opłatę stałą zastosowano wobec tzw. obiektu liniowego, którego budowa trwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Spór dotyczy wysokości określonej przez organ opłaty stałej za wprowadzanie przez skarżącą ścieków do wód lub do ziemi. Organ uznaje, że podstawę naliczenia opłaty stanowi sama okoliczność posiadania przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego z [...] lipca 2017 r. znak [...], na wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P. i w tym kontekście powołuje art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Według skarżącej organ nieprawidłowo zastosował opłatę stałą dla tzw. obiektu liniowego, którego budowa trwa, a opłata należna jest dopiero od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych (art. 271 ust. 5b Prawa wodnego). Zgodnie z art. 271 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty (art. 273 ust. 1 Prawa wodnego). W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6). Wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s (art. 271 ust. 5 Prawa wodnego). W przypadku gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s, ustalenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne, o których mowa w art. 271 ust. 2-5, dokonuje się z uwzględnieniem wyrażonych w m3 na godzinę maksymalnych ilości możliwych do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określonych w pozwoleniach wodnoprawnych albo pozwoleniach zintegrowanych i przeliczonych na m3/s (art. 552a pkt 4 Prawa wodnego). Jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi (§ 10 ust. 1 rozporządzenia j.s.o.). Opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a Prawa wodnego). W przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych (art. 271 ust. 5b Prawa wodnego). W sprawie nie jest sporne, że pozwolenie wodnoprawne z [...] lipca 2017 r., zgodnie z pkt 3, dotyczy wprowadzania oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P., gm. P. do wód (rzeka [...] dz. nr [...] obr. [...] gm. P.). Skarżąca podnosi jednak, że budowę kanalizacji sanitarnej wraz z lokalną oczyszczalnią ścieków w P. rozpoczęto w roku bieżącym, zatem nie wykonano ani nie oddano do użytkowania kanalizacji deszczowej. Sąd uznał, że w tak zarysowanym sporze rację ma organ, gdyż zaskarżonej decyzji nie sposób zarzucić naruszenia przepisów Prawa wodnego. W tym zakresie sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko wyrażane już w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie z 12 grudnia 2021 r., II SA/Sz 422/21 i z 13 września 2023 r., II SA/Sz 506/23 wydanych w analogicznych sprawach. W sprawie nie znajduje zastosowania art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, który dotyczy obiektów liniowych. Zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2023.682 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w roku, za który organ określił opłatę), przez obiekt liniowy należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Z kolei oczyszczalnia ścieków została wymieniona w katalogu obiektów budowlanych stanowiących budowlę (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego), odrębnie od obiektów liniowych. Budowla ta stanowi obiekt o złożonym charakterze, w którym można wyodrębniać mniejsze obiekty, które samodzielnie także mogłyby stanowić odrębne obiekty budowlane. Bez wątpienia złożoność takiego obiektu nie pozwala na uznanie, że oczyszczalnia ścieków komunalnych stanowi obiekt liniowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2023 r., III OSK 164/22). Instalacje kanalizacji sanitarnej i deszczowej są elementami inwestycji - oczyszczalni ścieków, ale same w sobie nie stanowią przedsięwzięcia, z którym związane jest korzystanie z usług wodnych (por. tamże). Wobec powyższego organ prawidłowo zastosował art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, bowiem sama okoliczność posiadania przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w miejscowości P. stanowiła podstawę nałożenia spornej opłaty stałej. W przypadku budowli oczyszczalni ścieków organ nie miał obowiązku uprzedniego sprawdzenia, czy doszło do rozpoczęcia użytkowania urządzenia wodnego. Sąd wskazuje ponadto, że art. 271 ust. 5a Prawa wodnego wszedł w życie 23 listopada 2019 r. Przepis ten miał na celu doprecyzowanie okresu, za który ustala się opłaty stałe za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych bądź wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, a także za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Pozwolenia wodnoprawne wydane przed 1 stycznia 2018 r. zachowały natomiast moc po tej dacie, co wynika z art. 545 ust. 7 w zw. z art. 573 i 574 Prawa wodnego. Wysokość opłaty ustalono w sposób zgodny z wymienionymi już w uzasadnieniu wyroku przepisami Prawa wodnego i rozporządzenia j.s.o. oraz szczegółowo opisany w zaskarżonej decyzji, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości ścieków, która może być wprowadzona do wód lub do ziemi z uwzględnieniem maksymalnych ilości możliwych do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, przeliczonych na m3/s. W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2170) wskazano m.in., że nowelizacja ustawy miała na celu usunięcie dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych i dodanie do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne przepisu jednoznacznie wskazującego wartość, którą należy przyjąć do ustalenia opłaty stałej w przypadku wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych pozwoleń wodnoprawnych albo pozwoleń zintegrowanych, które nie określały maksymalnej ilości poboru wód, maksymalnej ilości odprowadzanych wód, a także maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Takie doprecyzowanie nastąpiło w dodawanym w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne art. 552a. Reasumując, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym, zasadne było ustalenie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, mimo że skarżąca będąca adresatem ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego z [...] lipca 2017 r. nie wykonała urządzenia wodnego, objętego tym pozwoleniem wodnoprawnym. W ocenie Sądu, ustalenie opłaty stałej organ zasadnie powiązał z obowiązującym, ostatecznym pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na rzecz skarżącej w 2017 r. Wyliczona prawidłowo przez organ opłata stała w wysokości [...] zł, przy uwzględnieniu maksymalnej wielkości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi o ilości [...] m3/h (zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym), a po przeliczeniu na m3/s - [...] m3/s, nie narusza tym samym przepisów prawa stanowiących podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.