II SA/Sz 499/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 3, art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j.Dz.U.2018.2220.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. (zwanej dalej: wnioskodawczynią, stroną, skarżącą) od decyzji z dnia [...]. nr [...] Burmistrza P., dalej : "Organ", odmawiającej jej świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz dziecka - Z. S. na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy administracji publicznej: Pismem z dnia 12 marca 2014 r. wnioskodawczyni wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem - Z. S.. Decyzją z dnia [...] Organ przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na wnioskowane dziecko w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 marca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r. Decyzją z dnia [...] Organ zmienił decyzję w części dotyczącej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem: w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Decyzją z dnia [...] Organ I instancji uchylił z dniem 1 marca 2015 r. decyzję z dnia [...]. zmienioną decyzją z dnia [...] w związku obowiązującą koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego - zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z dnia [...] 2018 r. Organ I instancji uznał, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. wnioskodawczyni pobrała nienależnie świadczenie rodzinne w formie świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej kwocie [...]zł i zobowiązał panią M. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Z decyzją tą jednak nie zgodziła się strona, wobec czego pismem z dnia 27 września 2018 r. wniosła ona odwołanie, wskutek czego decyzją z dnia [...] 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja ustalająca była przedwczesna, bowiem nie rozstrzygnięto o tym, czy stronie w ogóle świadczenie przysługiwało. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza P., odmówiono wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w formie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz dziecka na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu Organ wskazał, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r., strona nie podlegała przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego bowiem nie zamieszkiwała już na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził, że świadczenia rodzinne przysługują jedynie obywatelom polskim zamieszkującym na terytorium RP. Wnioskodawczyni odwołała się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zarzucając : 1) naruszenie prawa materialnego tj. a. art. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne uznanie, że w analizowanej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; b. art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie tej okoliczności, że Skarżącej nie przysługiwało na dziecko świadczenie w miejscu zamieszkania; c. art. 11 ust. 3 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, w której małżonkowi Skarżącej nie przysługiwał na terenie Niemiec zasiłek dla bezrobotnych; 2) naruszenie prawa procesowego, a to: a. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, czy Skarżąca nabyła uprawnienia do uzyskania świadczenia rodzinnego według prawa niemieckiego; b. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że świadczenie rodzinne nie przysługiwało w objętym decyzją okresie, podczas gdy w ocenie skarżącej przysługiwało; c. art. 59 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od stycznia 2018 r., podczas gdy zdarzenie stanowiące podstawę faktyczną - zameldowanie na terenie Niemiec, miało miejsce [...] stycznia 2018 r., a zatem świadczenie powinno zostać przyznane co najmniej za styczeń 2016 r.; Nadto skarżąca wniosła o zwrócenie się przez SKO w S. do Ministerstwa Sprawiedliwości z wnioskiem o nadesłanie na potrzeby niniejszego postępowania przetłumaczonej na język polski niemieckiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. opisana na wstępie decyzją z dnia [...] 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2018 r., wskazując, że zgodnie z SKO art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018. poz. 2220), zgodnie z którymi świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzimie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W oparciu o pismo Marszałka Województwa Z. z dnia 30 listopada 2017r. znak [...], [...], organy uzyskały informację, że wnioskodawczyni z rodziną zamieszkuje na terenie [...] od 1 stycznia 2016r. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, były podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez Marszałka Województwa [...] jedynie za okres zamieszkiwania wnioskodawczyni w Polsce, tj. od marca 2015r. do grudnia 2015r., zaś od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia2018 r. strona nie podlegała już przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zatem właściwy do rozpoznania wniosku stał się organ będący uprawniony do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast umowa dwustronna między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym, sporządzona w W. w dniu 8 grudnia 1990r. (Dz.U. 1991 nr 108 poz. 468) nie dotyczy świadczeń rodzinnych, lecz świadczeń emerytalno-rentowych i wypadkowych. Inne umowy dwustronne dotyczą członków państw spoza Unii Europejskiej. Pismem z dnia 29 kwietnia 2019 r. pełnomocnik działający w imieniu skarżącej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję zarzucając jej: 1. Naruszenie prawa materialnego: Art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezasadne zastosowanie, jako że zgodnie z jego treścią: świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej", gdy w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego rozstrzygają, że świadczenie rodzinne w innym kraju członkowskim UE przysługuje, jeżeli osoba uprawniona posiada odpowiedni okres składkowy uprawniający do pobierania świadczenia w innym państwie, niż państwo dotychczas wypłacające świadczenia społeczne; 2. Naruszenie art. 7 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezastosowanie, jako że przesłanką negatywną wypłaty świadczenia rodzinnego jest okoliczność, że członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, gdzie M. S. nie przysługiwało świadczenie rodzinne na terenie [...] w okresie objętym zaskarżoną decyzją; 3. Naruszenie art. 11 ust. 3 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy ustawodawstwo niemieckie znajdzie zastosowanie jedynie wówczas, gdy małżonkowi skarżącej przysługiwałby zasiłek dla bezrobotnych na terenie [...], natomiast okres zatrudnienia małżonka skarżącej na terenie [...] był krótszy niż dwa lata (trwał od marca 2015 roku do grudnia 2015 roku), a zatem nie nabył praw do zasiłku dla bezrobotnych według prawa Niemieckiego, a w konsekwencji prawa do zasiłku rodzinnego; II. Naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to: 1. Art. 7 KPA, poprzez zaniechanie ustalenia przez organ administracji, czy skarżąca nabyła uprawnienia do uzyskania świadczenia rodzinnego według prawa niemieckiego, jako że okoliczność ta ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, ponieważ tylko jeżeli obywatel polski zamieszkał na terenie innego państwa członkowskiego i nabył w innym państwie członkowskim uprawnienia do świadczenia społecznego, organ polski zwolniony jest z obowiązku wypłaty świadczeń; 2. Art. 80 KPA poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, iż świadczenie rodzinne za okres od 1 stycznia 2016 do 31 sierpnia 2018 roku nie przysługuje skarżącej, wówczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na dokonanie takich ustaleń faktycznych; 3. Naruszenie art. 59 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca stycznia 2016 roku, wówczas gdy zdarzenie stanowiące podstawę faktyczną decyzji - zameldowanie na terenie [...] członków rodziny skarżącej miało miejsce [...] stycznia 2016 roku, a zatem świadczenie powinno zostać przyznane co najmniej za styczeń 2016 roku; III. Ponadto, wniósł o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do Ministerstwa Sprawiedliwości z wnioskiem o nadesłanie na potrzeby niniejszego postępowania przetłumaczonej na język polski niemieckiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym (niem. Soziale Pflegeversicherung), co nie nastąpiło w poprzednich postępowaniach z udziałem skarżącej, pomimo wniosku, celem ustalenia czy zgodnie z ustawodawstwem Niemieckim, skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne według ustawodawstwa niemieckiego; IV. Wniósł o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych Z uwagi na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony powołał się na tożsamą argumentację jaką zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślając, że zasadniczą kwestią, którą powinien ustalić organ administracji jest nie okoliczność, czy dana osoba zamieszkuje w Polsce czy za granicą, ale czy przysługuje jej świadczenie rodzinne za granicą. Dopiero z chwilą kiedy osoba ta nabędzie uprawnienia do świadczenia rodzinnego za granicą, świadczenie pobrane w Polsce stanie się nienależne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa. Przedmiotem skargi stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza P. w przedmiocie odmowy przyznania M. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 23 a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 (art. 23 a ust. 4). Zgodnie zaś z art. 23 a ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych - w przypadku, o którym mowa w ust. 1. W rozpoznawanej sprawie skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji Marszałka Województwa Z., po uprzednim ustaleniu przez ten organ, że w stosunku do jej rodziny mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ostatecznie przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej do dnia 31 grudnia 2015 r, w związku z ustaleniem przez organ, że od dnia 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. w sprawie nie mają wobec rodziny skarżącej zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art. 23 a ust. 7 pkt 1 ustawy sprawa została przekazana Burmistrzowi P., który następnie odmówił skarżącej wnioskowanego prawa do świadczenia rodzinnego w formie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stało się ustalenie, że skarżąca nie mieszka na terenie Polski i od dnia 1 stycznia2016 r. przebywa razem z rodziną na terenie [...], gdzie ona sama i członkowie jej rodziny posiadają zameldowanie, co zostało potwierdzone przez właściwy organ (w piśmie Marszałka Województwa Z. z dnia 30 listopada 2017 r., a od 1 stycznia 2018 r. Wojewoda [...] art.23a ust.4 w piśmie z dnia 28 czerwca 2018 r.). Zdaniem Sądu, trafnie podkreślił organ II instancji, że zgodnie z zasadami przyznawania świadczeń, o których mowa w tej ustawie, jednym z warunków ich otrzymania jest, aby osoba, której świadczenia przysługują zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to wprost z cytowanego wyżej art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy. Mając na względzie powyższe, po analizie stanu faktycznego sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że od stycznia 2016 r. skarżąca przeniosła swoje centrum życiowe i jej rodziny do [...] i tam jest jej "miejsce zamieszkania" w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Tym samym zasadnie też organy stwierdziły, że skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co musiało skutkować odmową prawa do tego świadczenia rodzinnego za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Okoliczności podnoszone przez skarżącą, że w okresie objętym zaskarżoną decyzja nie pobiera na terenie [...] żadnych świadczeń nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w sytuacji gdy jednoznacznie zostało ustalone, że skarżąca nie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (przez okres objęty zaskarżoną decyzją).Należy podkreślić, że nie ma znaczenia kiedy skarżąca została zameldowana na terenie [...] istotnym dla sprawy jest fakt jej nie zamieszkiwania na terytorium RP. Odnosząc się do żądania skarżącej o wystąpienie przez Sąd do Ministerstwa Sprawiedliwości o nadesłanie na potrzeby niniejszego postępowania przetłumaczonej na język polski niemieckiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym wskazać należy, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia takiego wniosku, albowiem organy stosujące prawo rozstrzygają w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisów prawa niemieckiego nawet do świadczeń rozpoznawanych w trybie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Polsce nie stosuje się. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.