II SA/Sz 49/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego postanawia odrzucić skargę.

Pismem z dnia 12 grudnia 2024 r., wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, M. S. złożył skargę na działalność Dyrektora Zakładu Karnego w N. poprzez naruszanie jego praw przez pracowników administracji Zakładu Karnego niezgodnie z etyką zawodową, w szczególności przez kierownika terapii narkotykowej oraz wychowawcę oddziału terapeutycznego. Dyrektor Zakładu Karnego w N. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola sądowa wykazała, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości kontrolując działania organów administracji publicznej, o czym stanowi art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Nie wszystkie jednak formy działalności tych organów podlegają kontroli sądowej. Przesądza o tym art. 3 § 2 i § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", które określają zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej, wymieniając enumeratywnie akty, czynności, a także ich brak (bezczynność, przewlekłość), jako podlegające ocenie przez sąd administracyjny. Katalog ten został rozszerzony w art. 3 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotowa skarga nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Z treści skargi i statusu skarżącego, który przebywa w Zakładzie Karnym w N. wynika, że nie odpowiadają mu warunki odbywania kary pozbawienia wolności, w szczególności przebieg postępowania terapeutycznego w oddziale dla uzależnionych od innych niż alkohol substancji psychoaktywnych. Sprawa objęta skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego, dotyczy bowiem warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W myśl art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 706 ze zm.) – dalej "k.k.w.", wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 6 § 2 k.k.w., skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Powołana przez skarżącego we wniesionej skardze okoliczność winna być więc skierowana do właściwych w tym zakresie organów, którym w pierwszej kolejności jest sędzia penitencjarny, sprawujący – zgodnie z art. 32 k.k.w., nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1960), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej, załatwiają: 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2. Stosownie do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia, organy wymienione w ust. 1 pkt 2 i 3 mogą przekazać celem załatwienia kierownikowi nadzorowanej jednostki organizacyjnej skargę zawierającą zarzuty dotyczące bezpośredniej działalności funkcjonariusza lub pracownika tej jednostki organizacyjnej, z poleceniem udzielenia informacji o sposobie załatwienia skargi. Nie dotyczy to skarg, których przedmiotem jest bezpośrednia działalność kierownika jednostki organizacyjnej lub jego zastępcy i podjęte przez nich decyzje. Skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do art. 7 § 2 k.k.w., skargi takie rozpoznaje właściwy sąd powszechny. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarga dotycząca warunków odbywania kary pozbawienia wolności, w tym przebiegu postępowania terapeutycznego, nie mieści się we właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.