II SA/Sz 472/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata.

J.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przebudowę budynków (dzielącą budynek mieszkalny oraz stodołę na dwie odrębne części) w miejscowości [...], gm. [...]na działce nr [...]w obrębie [...]. Jednocześnie w skardze wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] zobowiązał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF załączonym do wezwania. W przewidzianym terminie skarżąca wykonała zobowiązanie referendarza sądowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF J.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że jest osobą samotną, całkowicie niezdolną do pracy. Jej dochód stanowi renta w wysokości [...] zł miesięcznie, z której opłaca podatek -[...]zł, prąd – [...]zł, gaz – [...]zł, lekarstwa [...] zł, opał na zimę [...]zł, środki czystości [...]zł. Posiadany majątek to udział w ½ części budynku mieszkalnego. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, rzeczy wartościowych, kont bakowych czy obligacji. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem J.S. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej jedyny dochód stanowi renta w wysokości [...] zł miesięcznie. Po poniesieniu wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania, na życie pozostaje jej niewielka kwota. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.