II SA/Sz 445/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Wójta Gminy U. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: I. odrzucić sprzeciw, II. zwrócić Wójtowi Gminy U. kwotę [...]([...]) zł uiszczoną tytułem wpisu od sprzeciwu.

Wójt Gminy (dalej również: "organ I instancji") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...], uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o odrzucenie sprzeciwu wskazując, że został on wniesiony przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935., dalej: "p.p.s.a."), od decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Natomiast zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tym samym zastosowanie ma art. 50 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi (sprzeciwu) jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto uprawnionym do wniesienia skargi (sprzeciwu) jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a). Interes prawny musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być tylko konkretny przepis prawa materialnego, który w ten sposób stwarza mu legitymację procesową. Z przepisu tego powinno wynikać, że dana osoba (fizyczna, prawna lub inna jednostka organizacyjna) może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego zakazem lub nakazem, oczywiście dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5a tego przepisu. Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia (por. wyrok NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04). Z tej przyczyny odrzuceniu podlegają skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, ponieważ nie ma on legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 przyjęto, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie zatem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie oznacza ograniczenie zakresu uprawnień procesowych tych jednostek. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym stwierdzając zgodność przepisów art. 33 i 50 § 1 p.p.s.a. z art. 165 Konstytucji RP, Trybunał zwrócił uwagę, że art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji nie wymaga zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, w której jednostka ta nie występuje jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej, ale sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów. Konstytucja nie nakłada też obowiązku przyznania w takiej sytuacji jednostkom samorządu terytorialnego prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego. Istotne znaczenie ma tu m.in. fakt, że jednostki te nie mają własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi. Dotyczy to również tych sytuacji, kiedy decyzja administracyjna wydawana przez organ jednostki samorządu terytorialnego dotyka stosunków cywilnoprawnych, których jednostka ta jest stroną. Nie można też zgodzić się z poglądem, że przyznanie w rozważanej sytuacji jednostkom samorządu terytorialnego prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego i zapewnienie im statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi konieczny warunek realizacji przez nie zadań publicznych i zdolności do funkcjonowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że organowi jednostki samorządu terytorialnego, jakim jest Wójt Gminy, ustawodawca wyznaczył rolę organu administracji publicznej, a więc w konsekwencji organ ten nie posiada legitymacji do złożenia skargi w indywidualnej sprawie na decyzję wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez ten organ. Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...] Wójt Gminy ustalił P. B., będącemu właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w obrębie ewidencyjnym S. , gm. [...], oznaczonej jako działka nr [...], opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości ww nieruchomości związanej z wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej w wysokości [...] zł. Wskutek odwołania P. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...] uchyliło w całości ww. decyzję Wójt Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z przyczyn opisanych wyżej, organowi I instancji nie przysługuje zatem w sprawie sądowoadministracyjnej legitymacja do wniesienia skargi do Sądu na ww decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2024 r. wydaną po rozpatrzeniu odwołania P. B. od ww. decyzji Wójt Gminy. Wójt Gminy w postępowaniu administracyjnym w rozpoznawanej sprawie występował bowiem jako organ wydający decyzję w pierwszej instancji. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. sprzeciw odrzucił (pkt I postanowienia). O zwrocie wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. (pkt II postanowienia). Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.