II SA/Sz 432/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego p o s t a n a w i a odmówić ustanowienia radcy prawnego lub adwokata

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta orzekającą o utracie przez B.P. statusu osoby bezrobotnej z powodu odmowy przyjęcia, bez uzasadnionej przyczyny, propozycji zatrudnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję skarżący wyjaśnił, że nie ma obowiązku przyjmować każdej zaproponowanej mu pracy. W dniu [...] r., na rozprawie, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bez jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [..] letnim synem, który nie ma żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów, a jedynym majątkiem wnioskodawcy jest mieszkanie o pow. [...] m2 będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 14 stycznia 2015 r. (doręczonym w dniu 3 lutego 2015 r.) zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy; - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego i jego syna rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dokumentu potwierdzającego, że syn studiuje albo że jest osobą bezrobotną, - dowodów potwierdzających posiadane zadłużenie i świadczących o toczących się postępowaniach egzekucyjnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania nie posiada, ponieważ mieszkanie opłaca jego żona. Wskazał, że nie posiada własnych rachunków bankowych, a rachunków bankowych syna nie udostępni, gdyż nie jest on stroną postępowania sądowego. Z tych samych powodów nie udostępni danych syna takich jak zaświadczenie o nauce czy z urzędu pracy. W ocenie skarżącego, żądanie udostępnienia dokumentów dotyczących jego syna narusza prawo syna do prywatności i jego dobra osobiste. Wnioskodawca przedłożył natomiast kopię obwieszczenia komornika sądowego z [...] r. o drugiej licytacji przysługującego mu udziału w [..] części do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego i oświadczył, że komornicy z rewiru [..] prowadzą większość egzekucji przeciwko niemu i u nich można zasięgnąć informacji na ten temat. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a stosownie do art. 262 tej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zasadą, wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, w tym kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce, gdy dana osoba wykaże, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem, to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Informacje podane przez skarżącego w urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny Jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej możliwości płatniczych, a skarżący nie przedłożył dokumentów źródłowych określonych w wezwaniu. Samo złożenie oświadczenia, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i żaden z nich nie uzyskuje dochodów, nie jest niewystarczające do uznania, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika z własnych środków finansowych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że co najmniej od dwóch lat skarżący nie uzyskuje dochodów. Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów, a także oszczędności, odmówił on przyjęcia propozycji pracy. Może to świadczyć o posiadaniu przez niego źródła dochodu. Ponadto, z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (ems.ms.gov.pl) wynika, że wnioskodawca jest prezesem zarządu i jedynym wspólnikiem Spółki A. z o.o. w [...] zajmującej się m. in. hurtową sprzedażą drewna, produkcją wyrobów z drewna, działalnością agencyjną i ubezpieczeniową. Informacji o prowadzeniu takiej działalności wnioskodawca nie zamieścił we wniosku. Należy także zauważyć, iż udział w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie wymaga udziału radcy prawnego czy adwokata. Złożone oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach wnioskodawcy nie było pełne i nie pozwalało na merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku. Wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych skarżący wykonał w niewielkiej części. Analiza złożonego wniosku nie pozwala na ustalenie czy skarżący mieszka tylko [...] i co stanowi źródło utrzymania jego rodziny. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Ponieważ skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.