II SA/Sz 42/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), w związku z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.) oraz art. 123 § 1, art. 124 § 1 i § 2, art. 125 § 1 i art. 126 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Wojewody Z. z dnia 6 września 2022 r. znak [...] w sprawie zajęcia stanowiska co do zarzutów zgłoszonych przez A. T., dalej: "strona", "skarżąca", w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uznał zarzuty za bezzasadne (punkt 1), podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w dniu 12 maja 2022 r. (punkt 2 ). W złożonym zażaleniu, działając przez adwokata, A. T. zarzuciła wydanemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 124 § 2 k.p.a., w związku z art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się, zdaniem wierzyciela, wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji; 2. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; 3. art. 8 k.p.a., w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego; 4. art. 87 Konstytucji RP, w związku z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli; 5. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego; 6. art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych, zgodnie z art. 4 w związku z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.; 7. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1, w związku z art. 47, w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W związku z powyżej przytoczonymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 i 144 k.p.a. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 18, art. 33 § 2, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., po rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego zażalenia strony, uchylił postanowienie organu I instancji w całości i w punkcie 1 oddalił wniesiony zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a), w punkcie 2 umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu sprawy i przytoczeniu zarzutów zażalenia, odniósł się do wadliwości punktu 1 rozstrzygnięcia organu powiatowego. W tym względzie organ wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. rozpatrując zarzuty wierzyciel wydaje m.in. postanowienie, w którym oddala zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Wydanie zatem przez organ I instancji postanowienia, w którego rozstrzygnięciu uznał zarzuty za "bezzasadne" nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach i wymagało korekty. Organ odwoławczy uznał również, że organ powiatowy w punkcie 2 rozstrzygnięcia błędnie orzekł także w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, co w świetle przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a., zawierającego zamknięty katalog podstaw wniesienia zarzutów, również spowodowało konieczność orzeczenia jak w punkcie 2 rozstrzygnięcia swojego postanowienia. Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, że organ I instancji w treści uzasadnienia postanowienia poprawnie wskazał stronie, że zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie może obecnie stanowić podstawy zarzutu w sprawie. Następnie odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku szczepień organ wojewódzki wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i obowiązek ten był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 12 maja 2022 r. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.), dalej: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.". Natomiast szczegółowe terminy określone są w Programie Szczepień Ochronnych, dalej "POS", na dany rok, co wskazane jest w § 5 przywołanego rozporządzenia. Ponadto w powołanym akcie wykonawczym określono przedziały wiekowe do poszczególnych szczepień przeciw konkretnym chorobom. Szczepienia mogą być wdrożone od urodzenia do ukończenia 19 roku życia, niemniej taka rozpiętość czasowa nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest między innymi z możliwą zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w POS na dany rok, a także ewentualnymi czasowymi przeciwwskazaniami do szczepień, które uniemożliwiają poddanie się szczepieniom w konkretnym czasie. O wymagalności obowiązku przesądza treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanego w oparciu o art.17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (zwanej dalej "ustawą o chorobach zakaźnych"). Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego mogłoby zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. W niniejszej sprawie zaś skarżąca nie poddała dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, co w myśl orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu. Jak podkreślono w postanowieniu, poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Odnosząc się do charakteru Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek na dany rok organ odwoławczy wyjaśnił, że ma on jedynie charakter "techniczny" bowiem precyzuje i ustala m.in. harmonogram szczepień ochronnych oraz schematy podania szczepionek. Natomiast wymagania prawne, wskazujące na konieczność realizacji w danym roku obowiązującego POS, określone są m.in. w przepisach szczegółowych już wymienionego § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. Powyższe znajduje potwierdzenie w poglądach prawnych orzecznictwa. Organ zaznaczył, że świadczeniodawcy przesyłają Państwowym Powiatowym Inspektorom Sanitarnym liczbę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, których imienny wykaz dołączają do sprawozdania. Zatem jeżeli przychodnia wykazuje osobę uchylającą się od obowiązku szczepień, państwowy powiatowy inspektor sanitarny przyjmuje, że u osoby tej lekarz nie stwierdził przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia szczepień (co może być również wynikiem niepoddania się badaniu kwalifikacyjnemu). Wobec powyższego organ wywiódł, że dziecko strony M. K., miał w dniu wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 12 maja 2022 r. 2 lata i [...] miesięcy, zatem wystawienie tytułu było zasadne, gdyż nałożony na skarżącą obowiązek dokonania immunizacji małoletniego istniał w chwili wydawania przedmiotowego tytułu i nadal istnieje. Nadto Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że organ I instancji przeprowadził rzetelne dochodzenie, kontaktując się ze świadczeniodawcą w celu weryfikacji gromadzonych informacji podczas prowadzonego postępowania, zaś w wydanym postanowieniu wyjaśnił podstawy prawne obowiązku szczepień ochronnych oraz jego wymagalności. Organ odwoławczy stwierdził również, że z dotychczasowego postępowania wynika wprost, że w okresie od wystawienia upomnienia do tytułu wykonawczego skarżąca nie podejmowała współpracy z lekarzem POZ sprawującym profilaktyczną opiekę nad synem. Nadto zaległe szczepienia ochronne dziecka nie zostały zrealizowane, a dodatkowo nie było możliwości ustalenia przeciwwskazań do wykonania szczepień, stąd też niewątpliwie ma miejsce uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym. Końcowo organ wojewódzki wskazał, że zgłoszone naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 31 ust. 1, w związku z art. 47, w związku z art. 68 Konstytucji RP nie mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a. Również zastrzeżenia opisane przez zobowiązanego jako "zastosowanie zbyt uciążliwego środka" nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, gdyż nie mieści się w katalogu art. 33 § 2 u.p.e.a. Skarżąca, działając przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej opisane postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1. art. 87 Konstytucji RP, w związku z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli; 2. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek; 3. art. 33 § 1 pkt 6c u.p.e.a., w związku z § 3 Rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4, w związku z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.; 4. art. 124 § 1 i 2 k.p.a., w związku z art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; 5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1, w związku z art. 47, w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części oraz o uwzględnienie zarzutów. Nadto wystąpił o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniósł o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazując na powyższe zwrócił się także o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wierzyciela - Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień oraz umarzające postępowanie organu I instancji w pozostałym zakresie. Podstawę skarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 - j.t. ze zm.) dalej jako "u.p.e.a." zgodnie z którym, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Spośród dopuszczalnych podstaw zarzutów określnych w art. 33 up.e.a. skarżąca wskazała brak wymagalności obowiązku, przy czym w istocie zmierzała do wykazania, iż obowiązek nie istnieje (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), względnie został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art.33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a.). W pierwszej kolejności warto dostrzec, iż obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy. Poza sporem pozostaje przy tym, że skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnim synem, tym samym spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Nie jest przy tym sporne, iż wystawienie tytułu egzekucyjnego nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącej nie zostało poddane szczepieniom w terminie wynikającym z kalendarza szczepień, przy czym skarżąca nie poddała małoletniego syna ani badaniom kwalifikacyjnym ani szczepieniom ochronnym. Skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła też lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 – j.t. ze zm.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 – j.t.). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów. W konsekwencji, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka mająca na celu ochronę przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który co roku jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Do powyższego programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Wobec powyższego należy zgodzić się ze stanowiskiem wierzyciela, iż obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawowych. Przy czym, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Powyższy bowiem przepis znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m.in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Skoro ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, a wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, nie jest dopuszczalna odmowa poddania świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem na przywołany wyżej przepis ustawy o prawach pacjenta. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdza się, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. np. wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13 i z 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13). Odnosząc się do zarzutów dotyczących charakteru Programu Szczepień Ochronnych na dany rok należy wyjaśnić, że tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie obejmuje obowiązek szczepień nie zrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień, przy czym obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym pozostaje obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu także nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta. W zakresie zarzutów dotyczących treści uzasadnienia skarżonego postanowienia, wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy podał w jego treści wystarczające okoliczności pozwalające na potwierdzenie wymagalności szczepień u dziecka skarżącej. Wskazał w szczególności na dokumentację medyczną, w której odnotowano okoliczności istotne dla oceny powstania obowiązku szczepień. Mając na względzie, że szczegółowe terminy określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, organ był uprawniony do stwierdzenia wymagalności obowiązku szczepień wobec syna Skarżącej. Jeśli chodzi natomiast o drugi artykułowany przez pełnomocnika skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym zarzut – tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego - stosownie do art. 119 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku reguluje art. 121 u.p.e.a. Kluczowa dla oceny zarzutu jest jednak okoliczność, iż zgodnie z art. 122 u.p.e.a.., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Tymczasem jak już wskazano na wstępie przedmiotem skargi nie jest postanowienie organu egzekucyjnego, lecz wierzyciela. Odnośnie żądań pełnomocnika Skarżącego w zakresie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, należy wyjaśnić, że Sąd występuje do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem lub żądaniem stwierdzenia niezgodności z Konstytucją aktu prawnego wtedy, gdy ma w tym zakresie wątpliwości, których we własnym zakresie rozstrzygnąć nie może. Takich wątpliwości w sprawie niniejszej Sąd orzekający nie miał i w tym zakresie dokonał własnej oceny prawnej, bez potrzeby zwracania się do innego organu, w szczególności do Trybunału Konstytucyjnego. Co do wystąpienia do ETPC Sąd stwierdza natomiast, że również takie wystąpienie musiałoby być poprzedzone własnymi wątpliwościami Sądu, co do ewentualności naruszenia przez normę prawa krajowego ww. Konwencji. Ponadto w przypadku występowania tego typu wątpliwości strona, tym bardziej reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, może samodzielnie wystąpić do sądu międzynarodowego, powołanego do rozpatrywania skarg osób twierdzących, że naruszone zostały jej prawa zagwarantowane w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołach Dodatkowych nr 1,4,6,7 i 13. Sąd miał przy tym na względzie treść wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021r., 47621/13 (Vavřička i inni), zapadłego na tle stosowania przepisów czeskich dotyczących szczepień ochronnych. W swym rozstrzygnięciu Trybunał wskazał, iż obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. To powiedziawszy, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka Katarzyna, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.